Diplomyň jadysy bozuldy: Näme üçin ýaşlar uniwersitetden ýüz öwürýärler? | T24

Soňky ýarym asyrda global partlamany başdan geçiren ýokary bilime bolan gyzyklanma ösen we ösýän ýurtlarda çalt depginde ýitýär. Bilim çykdajylary günsaýyn artýan hem bolsa, uniwersitet derejesiniň karýeranyň basgançagyna çalt ýokarlanmagyny kepillendirmeýänligi ýaşlary dürli ugurlar gözlemäge iterýär. Häzirki wagtda kurýer, barista ýa-da satuw geňeşçisi bolup işlemeli in engineeringener ýa-da biznes uçurymy indi kadadan çykma däl, eýsem global kadalara öwrüldi Russiýanyň “Izwestiýa” gazetiniň ýygyndysyna görä, uniwersitet biliminiň “sosial lift” hökmünde wezipesi köp ýurtda togtady ABŞ-nyň Nýu-Yorkork Federal ätiýaçlyk bankynyň maglumatlaryna görä, 2025-nji ýylyň ahyryna çenli 22-27 ýaş aralygyndaky uçurymlaryň 43 göterimi diplom talap etmeýän işlerde “işsizlik” meselesine duçar bolar Angliýada, uniwersitetiň uçurymlarynyň iň pes aýlyk işgärleri bilen deňeşdireniňde gazanan aýlyk aratapawudy 2007-nji ýyldan bäri iki esse azaldy. Talyp karzlaryny we ýokary ýaşaýyş çykdajylaryny goşuň, derejesi bolan ýaş adamyň bir gezeklik girdejisi 15 ýyl ozalkydan 30 göterim pesdir Bilimdäki bu krizisiň esasy, isleg-isleg deňsizliginde we akademiki programmalaryň bazar hakykatlaryndan aýrylmagynda durýar. Mysal üçin, ABŞ-da IT pudagynda giriş derejesi 2009-njy we 2016-njy ýyllar aralygynda 6 göterim ýokarlanan bolsa, uçurymlaryň sany 110 göterim artdy. Beýleki tarapdan, saglyk ýaly çynlakaý ýetmezçilikli ugurlarda uçurymlaryň sany bary-ýogy 5 göterim ýokarlandy Üçünji zarba emeli intellekt tehnologiýasyndan gelýär. Robotlar el bilen işleýänleriň işini alyp barýarka, indi öndürijilikli emeli intellekt; kodlaşdyrmak, göçürmek we maglumat derňewi ýaly giriş derejesindäki “ak ýaka” pozisiýalaryny çalt awtomatlaşdyrýar Okuw ýolundan lapykeçlik "gök ýaka" hünärleriniň abraýyny täzeledi. Z nesli indi maliýe hasaplamalaryny has gowy edýär. Dört ýyllyk gymmat bilimiň we uly karzyň ýerine tehniki mekdepleri ýa-da tölegli tejribe programmalaryny makul bilýärler. ABŞ-da hünärment tehniki kollejlerine giriş geçen ýylda 16 göterim ýokarlanandygyna garamazdan, kebşirleýjiler, elektrikler we gün paneli gurnaýjylar ýaly hünärmenler kollejiň uçurymlaryndan has ýokary aýlyk alyp bilerler. Mundan başga-da, ýaşlar ýarylan turbany abatlamak ýaly fiziki meseleleriň sanly tertiplere garanyňda emeli intellekt bilen çalşylmagynyň has kyn boljakdygyna düşündiler “Izwestiýanyň” hasabatyna görä, Russiýada şuňa meňzeş surat agdyklyk edýär. Her ýyl uniwersitetlerde takmynan bir million talyp okaýar, olaryň 400 müňüsi stipendiýa alýar, ýöne uçurymlaryň 25 göterimi derejeleri bilen baglanyşykly bolmadyk ugurlarda işleýär. Hünärmenler bilim ulgamynyň bazaryň zerurlyklary bilen sinhronlaşmagynyň we amaly tejribe mümkinçilikleriniň ýoklugyny nygtaýarlar Türkiýe ýaly köp ýurtda görlen bu "diplom inflýasiýasy" bilim ulgamyny ösdürmäge mejbur edýär. Uniwersitetler maliýe çökgünligini başdan geçirmese-de, kwota çäklendirmeleri we bazaryň islegine görä okuw meýilnamalarynyň täzelenmegi gutulgysyz Gutapjyklar, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň brauzerinde ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk böleklerdir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändiklerini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar wideo bilen ulanylýar Göni söhbet ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy teklip etmäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz