Demografiki bäsdeşlik: Azerbaýjan Ermenistandan nädip 4 esse gowy boldy?

Demografiki faktor, geosyýasy agramy, ykdysady durnuklylygy we döwletleriň milli howpsuzlyk potensialyny kesgitleýän iň esasy strategiýa elementidir. Häzirki zaman dünýäsinde harby we senagat güýjüniň esasy hereketlendiriji güýji gönüden-göni intellektual we fiziki adam kapitalynyň mukdaryna baglydyr. Şol sebäpli işçi güýjüniň deňagramlylygy, ýurtlaryň geljekdäki ösüş çäklerini we krizislere garşylygyny kesgitleýän aýrylmaz strategiki çeşmedir. Bu nukdaýnazardan, Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasyndaky demografiki potensialy deňeşdirmek, Bakuwyň garşydaşyndan möhüm artykmaçlygynyň bardygyny aýdyň görkezýär Modern.az, Ikinji jahan urşundan soňky SSSR döwründe Azerbaýjanda we Ermenistanda SSR-de doglanlaryň sanynyň yzygiderli artýandygyny habar berýär. Täze doglan çagalaryň sany 2-den 1-e ýa-da 2.3-den 1-e çenli Bakuwyň peýdasyna birneme durnukly bolup galdy. Sharpiti tapawut 1990-njy ýyllarda, iki ýurt garaşsyzlyk alandan soň başlandy. Bu döwürde Azerbaýjanda demografiki pese gaçmak Ermenistana garanyňda has ýumşak boldy: onýyllykda Azerbaýjanda dogluş sany 42% azaldy, Ermenistanda bolsa bu görkeziji 59% azaldy. Bu tapawut sebäpli 2002-nji ýyla çenli täze doglan çagalaryň goňşy ýurtlara bolan gatnaşygy 3,44: 1-e ýetdi 2000-nji ýyllarda demografiki ösüş Azerbaýjanda-da has ýokarydy. Azerbaýjanda dogulýanlaryň sany 60% ýokarlanan bolsa, bu ösüş Ermenistanda bary-ýogy 35% boldy. Netijede, 2013-nji ýylda taryhy ýazgy hasaba alyndy: Azerbaýjanda Ermenistanda doglan 1 bäbe garşy 4.13 bäbek dünýä indi Soňky 13 ýylda Kawkaz döwletleriniň ikisinde-de hil taýdan we mukdar taýdan dogluş azaldy we bu azalma Ermenistanda birneme has ýitileşdi. Şol sebäpli 2025-nji ýylyň ahyryna çenli gatnaşygy 3,29: 1-e gaýdyp geldi. Azerbaýjanyň sebitdäki demografiki agramy ep-esli ýokarlandy we bu faktor azat edilen ýerleri çözmek, içerki sarp ediş bazarynyň ösüşi we býudjet girdejileriniň ýokarlanmagy ýaly möhüm elementleri goldaýar