DEM partiýasynyň agzasy Çiçekiň "Prosess" düşündirişi: Söweş gutarmady, ýöne maksat bu konflikti ýaraglylardan syýasy ýere çekmek | T24

Geçen ýyl Günorta-Gündogar istsurnalistler Assosiasiýasy (GGC) tarapyndan gurnalan panel seriýasynyň Europeanewropa aýagy bolan “Parahatçylyk proseslerinde metbugatyň ýady: Europeanewropanyň perspektiwasy” paneli Şwesiýanyň paýtagty Stokgolmda başlandy. Maslahatda çykyş eden DEM partiýasynyň Stambulyň orunbasary we ralmraly wekiliýetiniň agzasy Çengiz Çiçek, bu prosese gatnaşýandyklaryny, ýöne faktlary obýektiw görkezmäge synanyşýandyklaryny aýtdy we "40 ýyldan gowrak wagt bäri dowam edip gelýän konflikt bar. Dünýä tejribelerine seredenimizde, dawa-jenjeliň çözülmegi ýa-da çözülmezligi üçin aç-açan pikir alyşmak arkaly mümkindigini görýäris. overöne, bu konflikti ýaragly ýerden syýasy ýere çekmek maksat edinilýär. " Günorta-gündogar istsurnalistleriniň prezidenti Felat Bozarslan 40 ýyl bäri dowam edýän urşuň diňe agyrylary, weýrançylyklary we obalary ewakuasiýa edendigini aýtdy we mikrofonlaryň uruş däl-de, parahatçylygyň sesi bolmalydygyny aýtdy GGC tarapyndan 2025-nji ýylyň oktýabr aýynda Diýarbakyrda ilkinji gezek gurnalan "Metbugat we metbugatyň parahatçylyk proseslerinde roly" paneliniň Europeanewropa aýagy bolan "Parahatçylyk proseslerinde metbugatyň ýatlamasy: Europeanewropanyň perspektiwasy" paneli Şwesiýanyň paýtagty Stokgolmda geçirildi. Halkara derejesinde uly ünsi çeken GGC çäresi şäherdäki Westmanske Palatset konferensiýa zalynda geçirildi Geňeşiň açylyş dabarasynda çykyş eden GGC-nyň prezidenti Felat Bozarslan sebitde işleýän journalistsurnalistleriň jemgyýetiň ýat merkezidigini aýtdy we metbugatyň parahatçylyk proseslerinde möhüm jogapkärçiligine ünsi çekdi. 40 ýyl bäri dowam edip gelýän urşuň diňe agyrylary, weýrançylyklary we ewakuasiýa edilen obalary galdyrandygyny mälim eden Bozarslan, oklaryň we ýaraglaryň çözüp bilmejek meseleleriniň diňe umumy dil bilen çözüljekdigini aýtdy Bozarslan öz çykyşynda metbugatyň diline we jemgyýetçilik parahatçylygyna ünsi çekdi we aşakdaky sözleri aýtdy: "Parahatçylyk diňe stollarda we syýasatçylaryň arasynda bolup geçýän proses däl; jemgyýetiň ýüreginde, köçelerde we ilkinji nobatda metbugatyň dilinde başlaýar. Biz journalistsurnalistler ýa-da ulanýan her sözümiz bilen köpri gurýarys ýa-da diwar gurýarys. Bu sebitde mikrofonlar parahatçylygyň sesini güýçlendirmeli, uruş däl bolsa, halkyň dili hasam güýçlener. ýene " "Uruş hakykaty iň köp öldürýär" -diýip, Bozarslan sözüniň üstüni ýetirdi: "Parahatçylyk adamlar birek-biregiň ýüzüne gorkman seredip bilýär. Parahatçylyk şahsyýetini gizlemezden çaganyň ulalmagydyr. Birnäçe ýyl bäri türk eneleri we kürt eneleri şol bir agyry bilen aglaýarlar. Şol bir halk aýdymy bilen gynanýan halklaryň ykbaly duşmançylyk däl. köpüsi, diňe söweşiň şaýady bolmak islemeýäris, durmuşyň sesini bermek üçin abraýly we dowamly parahatçylygyň binagärleri bolmak isleýäris GGC-nyň başlygy Bozarslan kürt journalistsurnalistlerine, esasanam Europeewropada ýaşaýanlara ýüzlenip: "Siz uzakdan synlaýan adamlar dälsiňiz. Siz bu adamlaryň ýady, agyrysy we umydysyňyz. Bu ýerde aýdylýan her bir parahatçylyk sözi Ameddäki enäniň ýüregine ýetýär. " Bozarslan öz çykyşynda sebitde ýaraglaryň we bombalaryň sesleriniň takmynan iki ýyl bäri dymandygyny görkezdi we “Geografiýamyzda gan dökülmeýär, adamlar ölmeýär, ýaraglaryň we bombalaryň sesini eşitmeýäris. Bu ýagdaý sebäpli sebitimize her ýyl müňlerçe adam gelýär " Panel mejlisinde çykyş eden DEM partiýasynyň orunbasary we ralmraly wekiliýetiniň agzasy Çengiz Çiçek, "Häzirki prosesiň syny" ady bilen konfliktleri we ýaragsyzlanmak baradaky gepleşikleri bes edip, Türkiýedäki parahatçylyk prosesi barada baha berdi. Çiçek, bu prosesiň tarapdarydyklaryny, ýöne faktlary obýektiw görkezmäge synanyşýandyklaryny aýtdy we "40 ýyldan gowrak wagt bäri dowam edip gelýän konflikt bar. Dünýä tejribelerine ser salanymyzda, konflikti çözmegiň diňe faktlary egilmezden ýa-da egilmezden gürlemek arkaly mümkindigini görýäris. "Çiçek, häzirki gepleşikleriň" Terrorsyz Türkiýe "gepleşikleri bilen çäklenmeli däldigini aýtdy Çiçek, etabyň esasy maksadynyň 1984-nji ýyldan bäri dowam edip gelýän ýaragly çaknyşygy syýasy we hukuk esaslaryna geçirmekden ybaratdygyny aýdyp, "Söweş gutarmady. Şeýle-de bolsa, maksat bu konflikti ýaragly ýerden syýasy ýere çekmek. Iň möhüm maksat ýaraglary dymdyrmak " Çiçek döwletiň ýaragsyzlanmak üçin käbir kanuny çäreleri görmelidigini hem aýtdy Kanun, wagtlaýyn kanun we çarçuwaly kanunlar baradaky çekişmelere ünsi çekdi. Armedaragly göreşi bes etjek gurluşlaryň kanuny we syýasy kepilligi talap edýändigini mälim eden Çiçek, kabul ediljek kanunyň diňe bir howpsuzlyk nukdaýnazaryndan däl, eýsem kürt meselesiniň syýasy ölçegini göz öňünde tutýan çemeleşme bilen hem taýýarlanmalydygyny öňe sürdi Çiçek "Kürt meselesine diňe howpsuzlyk meselesi hökmünde seredilip bilinmez" -diýip, Çiçek konfliktleriň düýp sebäpleri çözülmese hemişelik parahatçylygyň mümkin däldigini aýtdy. Çiçek dünýädäki konfliktleri çözmegiň mysallaryna yşarat edip: "medaragly göreş kürt meselesiniň netijesidir. Esasy sebäpleri çözmeseňiz, konfliktleriň gaýtadan ýüze çykmagynyň öňüni alyp bilmersiňiz" -diýdi Çiçek, bu prosesde ýüze çykan iň uly meseleleriň biri-birine ynamsyzlykdygyny belläp, "guramanyň ýarag goýmaz" ideýasynyň türk jemgyýetinde agdyklyk edýändigini, kürt jemgyýetinde "hukuklarymyz berilmez" ideýasynyň agdyklyk edýändigini aýtdy. Bu ynamsyzlyk gurşawynyň diňe gepleşik we gepleşik şertlerini güýçlendirmek arkaly ýeňip boljakdygyny aýtdy Mahurnalist Mahmut Bozarslan tarapyndan dolandyrylýan sessiýada istsurnalistler Fehim Işyk, Alişer Delek, Newzat Çiçek we Namyk Durukan çykyş etdi. Maslahatda türk metbugatynyň geçmişdäki parahatçylyk proseslerinde tutýan orny, ismurnalistikanyň dili, senzura, basyşlar we journalistsurnalistleriň bu ugurdaky tejribeleri ara alnyp maslahatlaşyldy Moderator Mahmut Bozarslan journalistsurnalistleriň bu proseslere gönüden-göni şaýat bolandyklaryna ünsi çekdi we "Bu işde journalistsurnalistleriň pikirleri ýeterlik derejede hasaba alynmady. Şeýle-de bolsa, theurnalistler wakalara gönüden-göni şaýat boldular. Kürtleriň başdan geçirýänleri we sebitde bolup geçýän zatlara diňe şu görkezmeler arkaly düşünip bolar" -diýdi Isturnalist Namyk Durukan 1980-nji ýyllardan bäri sebitdäki konflikt döwrüne şaýat bolandygyny we journalistsurnalistleriň hem döwlet, hem guramaçylyk basyşyna sezewar bolandygyny aýtdy. Özüne haýbat atylýandygyny we BBC-de habar beren habarlary üçin synanyşandygyny aýdan Durukan: "Bir tarapdan döwlet, beýleki tarapdan PKK basyş edýärdi. Journalurnalistika bilen meşgullanýan wagtymyz hemişe howp astyndadyk" -diýdi Durukan, "parahatçylyk ismurnalistikasy" düşünjesiniň konflikt döwürlerinde ähmiýetine ünsi çekdi we bu proses barada halka ýeterlik derejede maglumat berilmeýändigini aýtdy. Durukan, ýygnaklarda aç-açanlygyň ýoklugynyň journalistsurnalistlere basyş edýändigini aýtdy we journalistsurnalistleriň alýan maglumatlaryny ýazmakda kynçylyk çekýändigini aýtdy Isturnalist Alişer Delek Eastakyn Gündogarda bolup geçýän wakalaryň Türkiýedäki proseslere gönüden-göni täsir edendigini aýtdy we sebitde, esasanam 7-nji oktýabrdan soň täze bir döwrüň başlandygyny aýtdy. Bu prosesiň sosiallaşdyrylyp bilinmejekdigini aýdan Delek: "Kürtler kürtler bilen gürleşdi, türkler türkler bilen gürleşdi Delek halka bu proses barada ýeterlik maglumat berilmeýändigini aýtdy we bu prosesiň demokratiýalaşmak nukdaýnazaryndan möhümdigini aýtdy, ýöne syýasy erk jemgyýetçilik esaslaryny berkitmek üçin ýeterlik ädim ätmedi Isturnalist Newzat Çiçek bu işde birek-birege ynamsyzlygyň dowam edýändigini aýtdy we ýaragsyzlanmak we demokratiýalaşdyryş gepleşikleriniň bulaşykdygyny aýtdy. Çiçek: "Bu proses diňe bir Türkiýäniň däl, eýsem Eastakyn Gündogardaky özgerişleriň netijesidir. Biz döwlet bilen PKK-nyň hökmany suratda birleşjek prosesi barada gürleşýäris" -diýdi. Çiçek köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň jemgyýetiň wy consciencedanyna ýetmegindäki roluna ünsi çekip, journalistsurnalistleriň bu işlerde diňe öz etraplary bilen gürleşmeli däldigini aýtdy Isturnalist Fehim Işyk kürt metbugatynyň taryhy ösüşi barada-da durup geçdi we kürt journalistsurnalistleriniň seslerini eşitdirmek üçin ençeme ýyl bäri göreşip gelýändigini aýtdy. Işık geçmişde bitarap ismurnalistika edip bolmajakdygyny öňe sürdi we kürt metbugatynyň esasan syýasy gurluşlaryň täsiri astynda emele gelendigini aýtdy Işyk, kürt jemgyýetinde ýaňy-ýakynda medeniýet, dil we syýasat ugurlarynda täze çekişmeleriň başlandygyny aýtdy we "Syýasy we jemgyýetçilik göreşi ýaragly söweşiň ýerine has köp gürleşilýär" -diýdi Gutapjyklar, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň brauzerinde ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk böleklerdir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi we Ulgamlarymyzda öçürip bolmaz. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Brauzeriňizi bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändigini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan gurnalýar. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz