DEM partiýasy Hakkari wekili Bartyn: Ene dilinde bilime bolan isleg ýene bir gezek hasaba alynmady | T24

DEM partiýasynyň Hakkari orunbasary Öznur Bartynyň ene dilindäki bilim we kürt sapaklary baradaky parlament soragyny jogapsyz galdyran Milli bilim ministrligi, "Janly diller we dialektler" boýunça saýlama kurslarda şu güne çenli geçirilen giňişleýin gözlegler barada maglumat berdi. Bartin ministrlige öz reaksiýasyny şu sözler bilen beýan etdi: "Ene dilinde bilime bolan isleg ýene bir gezek hasaba alynmady" DEM partiýasynyň Hakkari wekili Öznur Bartyn, Türkiýäniň Milli mejlisiniň prezidentine ýazmaça sorag beren, milli bilim ministri Yusufusuf Tekinden jogap bermegini haýyş edip, ene dilinde bilim sorady. Bartyn öz teklibinde "Ene dili şahsyýetiň şahsyýetiniň, medeni degişliliginiň we jemgyýetçilik barlygynyň esaslandyryjy elementidir. Ene diliniň jemgyýetçilikden aýrylmagy diňe bir aragatnaşyk giňişliginiň daralmagyny aňlatman, eýsem taryhy ýadyň gowşamagyny, medeni önümçiligi we milletara geçişini aňladýar. Şonuň üçin medeni islegden başga, ene dili adamzat mertebesiniň aýrylmaz bölegidir “Türkiýede taryhda durmuşa geçirilýän monist dil we bilim syýasatlary; ilkinji nobatda kürt we şiwelerinde Kurmançi, Zazaki (Kirmancki) we Soranî, Laz, Hemşince, Pontik Grek, Günbatar Ermeni, Siriýa şiweleri (Turoýo / Suret), Ladino, Gagauz, Romani, Adyghe, Abhhaz ýaly köp sanly dil ulanylýar. Kabardino-Çerkez we bu dilleriň milletara ýaýramagyny gowşatdy we lingwistik deňsizlikleri gurluş meselesine öwürdi. " Bartin ministr Tekinden jogap bermegini haýyş etdi: "Resmi bilim ulgamyna ene dili, esasanam kürt we onuň şiwelerini bilim dili hökmünde goşmak üçin giňişleýin özgertmeler meýilnamasy taýynlanýarmy?" diýen soragy berdi. Bartynyň parlament soragyna Milli bilim ministrligi jogap berdi. Ministrligiň beren jogabynda ene dilinde bilim baradaky beýany öz içine almaýandygy bellärlikli bolsa-da, Bartyn bu jogabyň esasy hukuk bolan ene dilinde bilim almakdan uzakdygyny aýtdy Ministrligiň beren jogaby bilim, demokratiýalaşma we Türkiye asyry bilim modelinde deň mümkinçilikleriň bardygyny öňe sürse-de, ene dilinde bilim babatynda täze düzgünler ýa-da giňişleýin özgertmeler meýilnamalary girizilmedi. Resmi bilim ulgamyna ene dilleriniň bilim dili hökmünde goşulmagy bilen baglanyşykly anyk ädim yglan edilmese-de, häzirki tejribäniň "Janly diller we şiweler" saýlama kursy arkaly dowam etdirilýändigi aýdyldy. Ministrligiň paýlaşan maglumatlaryna görä, okuw ýylynda Türkiýäniň hemme ýerinde “Janly diller we şiweler” dersini saýlan talyplaryň sany 37 müň 360 hökmünde hasaba alyndy Millionlarça çaganyň ene dilini öwrenmek hukugyndan mahrum bolan ýurtda bu sanyň gaty pesdigini belläp, Bartyn munuň gurluş päsgelçilikleriniň netijesidigini aýtdy. Bartyn baha berişinde aşakdaky sözleri ulandy: "Ene dilinde bilim baradaky teklibimize berlen resmi jogapdan Milli Bilim ministrliginiň, Türkiýe Asyr Bilim Modeliniň we" demokratiýalaşma "gepleşikleriniň arkasynda gizlenip, ene dilinde bilim islegimize ýene bir gezek üns bermedi. Ministrligiň paýlaşan maglumatlaryna görä, ýurtda millionlarça çagalar ene dilini öwrenip bilýänleriň sany. ýetmezçilik "iň bolmanda" "10 okuwçynyň talaplaryny ýazmaça ulanmak, hemişelik mugallym bellemezlik we sapaklary tölegli ýa-da bellenen mugallymlar bilen geçirmäge synanyşmak" ýaly býurokratik päsgelçilikleriň gönüden-göni netijesidir Ministrligiň beren jogabynda azyndan 10 okuwçynyň açylmagyny talap etmelidigi we mugallym tapylmasa mugallym bellemek ýa-da tölegli mugallym usuly ulanylyp bilinjekdigi aýdylýar; Orta bilimde kursyň ýaýramagy bilen baglanyşykly täze okuw barada hiç hili maglumat berilmedi. Bartyn ene dilindäki bilimi hepdede birnäçe sagat saýlama kurslar bilen çäklendirip bolmajakdygyny aýtdy we "Pedagogiki kämillik we deňlik talaplaryna garamazdan, ene dilinde bilim ýaly iň esasy we ähliumumy adam hukuklaryny saýlap almak we dürli hasabatlar bilen gurluş meselelerini gizlemek kabul ederliksiz" diýdi DEM partiýasynyň orunbasary Bartyn ene dilindäki bilimiň konstitusiýa kepillendirilmelidigini, bilim ulgamyna doly girizilmelidigini we ähli ene dilleri, esasanam kürtler üçin mugallymlar üpjün edilmelidigini aýtdy. okuw meýilnamasynyň we infrastrukturanyň kemçiliklerini düzmäge çagyrdy Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň brauzeri tarapyndan ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk böleklerdir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändiklerini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz