Prezident Erdogana ereerewan çakylygy

Prezident Rejep Taýyp Erdogan, şeýle hem Europeanewropa ýurtlarynyň arasynda strategiki ýakynlyk, hyzmatdaşlyk, gepleşik we utgaşdyrmak maksady bilen döredilen Europeanewropa Syýasy Bileleşiginiň (AST) ýygnagyna çagyryldy Duşuşyk 4-nji maýda Ermenistanyň paýtagty ereerewanda geçiriler "Geljegi gurmak: Europeewropada agzybirlik we durnuklylyk" şygary bolan bu ýygnaga Europeanewropa Bileleşiginiň (EUB) Geňeşiniň başlygy Antonio Kosta we Ermenistanyň premýer-ministri Nikol Paşinýan ýolbaşçylyk eder Dünýäniň çuňňur geosyýasy üýtgeşmeleri başdan geçirýän döwründe geçiriljek ýygnagyň temalary demokratik durnuklylygy ýokarlandyrmak, aragatnaşygy gowulandyrmak we ykdysady we energiýa howpsuzlygyny güýçlendirmek kararyna geldi Türkiýe 2022-nji ýylyň 6-njy oktýabrynda Çehiýanyň paýtagty Pragada geçirilen AST-nyň ilkinji ýygnagyna gatnaşdy Erdogan 2024-nji ýylyň 7-nji noýabrynda Wengriýanyň paýtagty Budapeştde we 2025-nji ýylyň 16-njy maýynda Albaniýanyň paýtagty Tirana şäherinde geçirilen ýygnaklara gatnaşdy Şeýle-de bolsa, 2023-nji ýylda Ispaniýada we Moldowada, 2024-nji ýylda Angliýada we 2025-nji ýylda Daniýada geçirilen ýygnaklara çagyrylsa-da, oňa gatnaşmady Erdoganyň ereerewanda boljak ýygnaga gatnaşyp-gatnaşmajakdygy barada entek Türkiýeden resmi beýanat ýok EUB resmisi "Erdoganyň gatnaşjakdygyny ýa-da gatnaşmajakdygyny aýtmak entek ir. Gatnaşanlaryň sanawy entek gutarnykly däl. Gatnaşmak ýagdaýy ýakyn günlerde belli bolar" -diýdi Erdogan ereerewanda geçiriljek sammite gatnaşmasa, Türkiýe wekil bolmaz Düzgüne laýyklykda, ýygnaga diňe döwlet we hökümet baştutanlary gatnaşyp bilerler Ministrlik derejesinde ýa-da has pes derejedäki wekilçilik kabul edilmeýär Duşuşyk, Türkiýe bilen Ermenistanyň arasyndaky gatnaşyklary kadalaşdyrmak üçin ädimler ädilen döwür bilen gabat gelýär Iki ýurduň arasynda doly kadalaşmagy goldaýan EUB, "Ermenistan-Türkiýe kadalaşdyrmak prosesindäki bu durnukly hereket sebitde bolup geçýän has oňyn pozitiw dinamikany görkezýär" diýip hasaplaýar B-ne görä, bu dinamika dowamly parahatçylyk we durnuklylyk üçin möhümdir AST ýygnagy üçin 48 ýurduň döwlet we hökümet baştutanlaryna çakylyk iberildi EUB-ne agza 27 döwletiň hemmesiniň gatnaşmagyna garaşylýan ýygnagyň ýer eýesi Ermenistan gatnaşar Duşuşyga Türkiýe, Albaniýa, Andorra, Azerbaýjan, Bosniýa-Gersegowina, Jorjiýa, Angliýa, Şweýsariýa, Islandiýa, Çernogoriýa, Kosowa, Demirgazyk Makedoniýa, Lihtenşteýn, Moldowa, Monako, Norwegiýa, San Marino, Serbiýa we Ukraina hem çagyrylýar Bu duşuşygyň iň täsir galdyryjy aýratynlygy, ilkinji gezek Europeanewropa yklymynda bolmadyk bir ýurduň lideriniň çagyrylmagydyr Recentlyakynda ABŞ bilen gatnaşyklar we halkara tertibi baradaky teswirleri bilen ünsi çeken Kanadanyň premýer-ministri Mark Karni hem gatnaşar Kosta sosial ulgamda Karniniň çakylygyny yglan edip, "Europeewropa we Kanada diňe bir pikirdeş hyzmatdaşlar däl, bilelikde parahatçylygy, umumy abadançylygy we köptaraplylygy goramak üçin global bileleşik gurýarys" -diýdi Häzirki baglanyşyk sebäpli Russiýa we Belarusiýa çykaryldy AST 2022-nji ýylda Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makronyň başlangyjy bilen döredildi Aslynda, onuň esasy 1989-njy ýylda Fransiýanyň şol wagtky prezidenti Fransua Mitteranyň "konfederasiýa Europeewropa" teklibine esaslanýar AST, EUB-ni giňeltmek höwesiniň iň pes derejesinde we agza bolmak isleýän ýurtlaryň sanynyň ýokary derejede bolan döwründe güýje girdi Bu platforma döredilmeginiň esasy sebäplerinden biri, agzalyga garaşýan mahaly ulalmak prosesinde ýurtlaryň EUB-den daşlaşmagynyň öňüni almakdy AST, EUB agzalygyna garaşsyz hasaplanýan taslama TheB-niň maksadyny, gymmatlyklaryny we ýörelgelerini paýlaşýan demokratik ýurtlar bilen ähli taraplary gyzyklandyrýan ugurlarda has çuňňur hyzmatdaşlygy, gepleşikleri we utgaşdyrmagy maksat edinýär Syýasat, howpsuzlyk, migrasiýa, energiýa, ulag, maýa goýum we adamlaryň erkin hereketi ýaly meseleler AST-da ara alnyp maslahatlaşylan mowzuklaryň arasynda AST, giň geografiýadaky ýolbaşçylara dürli meseleler boýunça pikir alyşmaga we zynjyrly aragatnaşyk saklamaga mümkinçilik berýän resmi däl platforma hökmünde tapawutlanýar EUB liderleri birek-biregi ýygy-ýygydan we yzygiderli görseler-de, AST-e "strategiki ýygnak" ölçegini goşýan beýleki ýurtlaryň ýolbaşçylary üçin beýle däl Gatnaşanlaryň köp bolmagy we käbir ýurtlaryň arasynda çynlakaý meseleleriň bolmagy AST-nyň institusional gurluşynyň çeýe bolmagyny zerur edýär AST-yň şuňa meňzeş hünärli guramalar we platformalar bilen gabat gelmezligini üpjün etmek aýratyn tagalla edilýär Strasburgda ýerleşýän Europeewropa Geňeşi we Wenada ýerleşýän Europeewropadaky Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy (OSCEHHG) Europeanewropa ýurtlaryny şol bir üçegiň aşagyna getirýän gurluşa eýe Bu guramalaryň täsir etmeýän ýerlerinde AST-ni täsirli etmek üçin tagalla edilýär B duşuşygyň öz howandarlygynda geçirildi diýen pikir döretmezlik we her gatnaşyjyny deň duýmak üçin başdan bäri köp tagalla etdi AST ýygnaklary ýylda iki gezek geçirilýär Aýlanma ulgamy bilen geçirilýän ýygnak üçin EUB ýurtlary we EUB-ne girmeýän ýurt bir gezek saýlanýar AST-iň ereerewandan soň indiki duşuşygy 2026-njy ýylyň noýabr aýynda Irlandiýada geçiriler