Günorta Kawkazdan Balkanlara çenli strategiki köpri: Azerbaýjan-Serbiýa gatnaşyklary

Häzirki wagtda iki paýtagtyň - Bakuwyň we Belgradyň howa menzilleriniň arasyndaky howa köprüsi, Azerbaýjan bilen Serbiýanyň arasyndaky strategiki hyzmatdaşlygyň zynjyrynda iň ajaýyp we goşmaça baglanyşykdyr. Bu setir diňe bir häzirki ykdysady we syýahatçylyk zerurlyklaryny kanagatlandyrmak bilen çäklenmän, eýsem geljekde durmuşa geçiriljek iri sebitleýin taslamalaryň ösüşini, gerimini we gerimini kesgitleýän uzak möhletli katalizator bolup hyzmat edýär AZERTAC tarapyndan hödürlenen bu makalada Baku bilen Belgradyň arasyndaky gatnaşyklaryň ösmegi we bu hyzmatdaşlygyň sebit ähmiýeti barada gürrüň edilýär Diplomatik simler: strategiki hyzmatdaşlygyň kanuny esasy Azerbaýjan bilen Serbiýanyň arasyndaky gatnaşyklar häzirki zaman halkara gatnaşyklar ulgamynda özara ynamyň we strategiki hyzmatdaşlygyň iň üstünlikli mysallaryndan biridir. Geografiki taýdan dürli sebitlerde - degişlilikde Günorta Kawkazda we Balkanlarda ýerleşýändigine garamazdan, iki ýurt hem şuňa meňzeş taryhy kynçylyklar we umumy bähbitler bilen birleşýär. Häzirki wagtda Baku bilen Belgradyň arasynda ýola goýlan gatnaşyklar ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň çäginden çykdy we sebit howpsuzlygyna we ykdysadyýetine goşant goşýan möhüm faktor boldy Iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň düýbi 1997-nji ýylda gurlan hem bolsa, 2013-nji ýylda gol çekilen "Strategiki hyzmatdaşlyk jarnamasy" bilen gatnaşyklar hil taýdan täze tapgyra gadam basdy. Bu resminama taraplaryň arasyndaky ýaranlyk gatnaşyklarynyň ýol kartasyny kesgitledi. Özara hereket edýän ilçihanalaryň, şeýle hem döwlet baştutanlarynyň derejesinde döredilen Strategiki Hyzmatdaşlyk Geňeşi, iki ýurduň arasynda hemişelik we ýokary dinamiki diplomatik gepleşikleriň ösüşini kesgitledi Hususan-da, döwlet baştutanlarynyň özara saparlarynyň we ýygnaklarynyň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary pugtalandyrmakda we strategiki hyzmatdaşlyk derejesine çykarmakda möhüm rol oýnaýandygyny bellemelidiris. Şu ýylyň fewral aýynda Prezident Ylham Alyýewiň Serbiýa Respublikasyna indiki resmi sapary iki döwletiň arasyndaky köptaraplaýyn gatnaşyklary has çuňlaşdyrmak nukdaýnazaryndan möhümdi. Saparyň iň möhüm böleklerinden biri Belgradda Azerbaýjan bilen Serbiýanyň arasynda Strategik hyzmatdaşlyk geňeşiniň ilkinji mejlisiniň geçirilmegi we birnäçe möhüm meseläniň ara alnyp maslahatlaşylmagy boldy Strategiki hyzmatdaşlygyň we iki ýurduň arasyndaky ýokary derejeli ynamyň aýdyň mysaly hökmünde Serbiýa Azerbaýjanda geçirilen abraýly global çärelere uly ähmiýet berýär. Belgradda gazanylan ýokary derejeli ylalaşyklaryň we güýçlenýän gepleşikleriň dowamy hökmünde indiki möhüm ýygnak Bakuwda gysga wagtyň içinde geçirildi. BMG-nyň Bütindünýä şäher ösüş forumynyň (WUF13) maý aýynda Bakuwda geçirilen 13-nji sessiýasyna gatnaşan liderleriň arasynda Serbiýanyň prezidenti Aleksandar Wučiç bar. Çärä gatnaşan Serbiýanyň prezidenti, WUF13-ni kabul edendigi we ilkinji gezek Sammit derejesinde innowasiýa başlangyçlaryny gurnandygy üçin Azerbaýjana minnetdarlyk bildirdi. Aleksandar Wučić müňlerçe adamyň Bakuda takyk ýygnanyp, şäherleriň geljegini ara alyp maslahatlaşmak we ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklaryny bilelikde gözden geçirmek üçin ýygnandygyny aýtdy Azerbaýjan-Serbiýa syýasy gatnaşyklarynyň özeni halkara hukugynyň iň ýokary ýörelgelerini - döwletleriň özygtyýarlylygyny, territorial bitewiligini we serhetleriň eldegrilmesizligini goldamakdyr. Iki ýurt hem separatizm we territorial talaplar bilen ýüzbe-ýüz bolansoň, birek-biregiň meselelerine aýratyn üns berýärler Şu wagta çenli iki ýurduň arasynda 60-dan gowrak resminama gol çekilendigini we bu resminamalaryň jemgyýetçilik durmuşynyň ähli ugurlaryndaky gatnaşyklarymyzy gowulandyrmak üçin berk binýat bolup durýandygyny bellemelidiris Ykdysadyýet we energiýa: Europeewropanyň täze howpsuzlyk arhitekturasy Soňky ýyllarda Azerbaýjan bilen Serbiýanyň arasyndaky ykdysady hyzmatdaşlyk diňe söwda aýlawyndan strategiki energiýa bileleşigine geçdi. Azerbaýjanyň başlangyjy bilen amala aşyrylan Günorta gaz koridory taslamasy Serbiýanyň energiýa howpsuzlygynda möhüm rol oýnaýar. Işe girizilen Serbiýa-Bolgariýa gaz birleşdirijisi arkaly Azerbaýjan gazy göni Serbiýa bazaryna girýär we ýurduň energiýa çeşmeleriniň diwersifikasiýasyna möhüm goşant goşýar Hususan-da, Orta Koridoryň çäginde ulag we logistika mümkinçilikleriniň giňelmegi aýratyn ähmiýete eýe. Azerbaýjan Günorta Kawkazdaky tranzit we energiýa merkezi hökmünde öz ornuny güýçlendirýärkä, Serbiýa Balkan sebitinde strategiki logistika merkezi hökmünde roluny güýçlendirmäge synanyşýar. Bu Şu nukdaýnazardan seredilende, taraplaryň arasynda döredilen sinergiýa asewraziýa giňişliginde täze hyzmatdaşlygyň konfigurasiýasyna sebäp bolup biler Serbiýada geçirilen özgertmeleriň netijesinde amatly maýa goýum gurşawynyň emele gelmegi daşary ýurt maýadarlary üçin özüne çekiji şertleri döretdi. Azerbaýjanyň bu işe işjeň gatnaşmagy iki ýurduň arasyndaky ykdysady ynamyň ýokary derejesini görkezýär Infrastruktura pudagyndaky hyzmatdaşlyk hem ýokary ugurda ösýär. Azerbaýjan gurluşyk kompaniýalary Serbiýada uly göwrümli ýol, köpri we tunel taslamalarynyň (mysal üçin, möhüm awtoulag ýollarynyň) gurluşygyna potratçy hökmünde gatnaşyp, ygtybarlylygyny subut etdiler Wagtyň häzirki zaman iş dünýäsinde iň gymmatly çeşmedigi hakykat. Göni uçuşlary guramak telekeçiler, maýadarlar, iri kompaniýalaryň ýolbaşçylary we iki ýurduň döwlet işgärleri üçin çalt we çeýe hereket etmek üçin mümkinçilik döreder. Bu, özara işewürlik forumlaryny yzygiderli guramaga, täze maýa goýum taslamalaryny ýerinde we haýal etmän ara alyp maslahatlaşmaga ep-esli goşant goşar. Bu ugur, esasanam Serbiýadaky möhüm infrastruktura taslamalarynda potratçy hökmünde çykyş edýän azerbaýjan kompaniýalary we energiýa pudagynda bilelikdäki iş toparlary üçin strategiki ähmiýete eýe. Howa transportynyň ösüşi ýeňil senagatyň, oba hojalygynyň we ýokary bahaly harytlaryň howa ýükleri arkaly çalt alyş-çalşyna gönüden-göni täsir edýär we şeýlelik bilen umumy söwda dolanyşygyny ýokarlandyrýar Şeýle hem Azerbaýjan bilen Serbiýanyň arasyndaky Söwda we ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara toparynyň işleýändigini bellemelidiris. Geçen ýyl Belgradda Azerbaýjan bilen Serbiýanyň arasynda Azerbaýjan bilen Serbiýanyň arasyndaky söwda we ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara toparynyň IX ýygnagy geçirildi Medeni we ynsanperwer köprüler: adamlary birleşdirýän gymmatlyklar Medeniýet we bilim pudagyndaky taslamalar iki halka birek-biregi has gowy tanamak we ruhy gatnaşyklary berkitmek üçin hyzmat edýär. Bakuwda we Belgradda gurlan ýadygärlikler bu dostlugyň simwoliki görkezijisidir Belgraddaky "Tasmaýdan" seýilgähinde azerbaýjan halkynyň milli lideri Heýdar Aliýewiň we dünýä belli serb alymy Nikola Teslanyň ýadygärlikleri guruldy 2018-nji ýylyň 26-njy aprelinde Belgrad uniwersitetinde Azerbaýjanyň Dil we Medeniýet Merkezi açyldy, 22-nji maýda Azerbaýjan Diller Uniwersitetinde Serb Dil we Medeniýet Merkezi açyldy. Bu merkezler dil öwrenmek isleýän ýaşlar we gözlegçiler üçin möhüm platforma Belgrad uniwersitetiniň filologiýa fakultetinde işleýän Azerbaýjan dil we medeniýet merkezinde azerbaýjan dilini öwretmek ilki fakultet görnüşine, soňra bolsa okuw meýilnamasyna daşary ýurt dili hökmünde girizildi. Bu, elbetde, Azerbaýjanyň diline we medeniýetine bolan gyzyklanmanyň netijesidir Şeýle hem, Aida Imanguliýewanyň, "Kitabi-Dada Gorgud" eposynyň "Ali we Nino" ylmy eserleriniň esasynda ýazylan "Gündogar we Günbatar meseleleriniň çäginde romantik poeziýa" eserlerini Belgrad uniwersitetiniň gündogar öwreniş fakultetine Serb dilindäki talyplar üçin möhüm edebiýat sanawyna goşmak gaty möhüm we oňyn ädimdir Serb dilini we medeniýetini ösdürmek, ýurtlar arasyndaky gatnaşyklary has-da giňeltmek, birek-biregi ýakyndan tanamak we bilelikdäki işi durmuşa geçirmek maksady bilen döredilen Serb dil we medeniýet merkeziniň açylyşy Serbiýanyň prezidenti Aleksandar Wuçiçiň gatnaşmagynda geçirildi. Serbiýanyň taryhy, medeniýeti we edebiýaty bilen tanyşmak üçin merkezde serb, iňlis, rus we beýleki dillerde 300-e golaý kitap we magazinesurnal bar. Kitaplar medeniýet, taryh, syýasat, edebiýat, din we dil kategoriýalaryna bölünýär Syýahatçylyk potensialy: wizasyz re regimeim we täze syýahat ýerleri Iki ýurduň arasyndaky wizasyz re regimeim göni uçuşlaryň ýoklugy sebäpli uzak wagtlap hakyky potensialyny doly görkezip bilmedi. Tranzit gatnawlary sebäpli wagtyň ýitmegi, biletleriň bahasynyň ýokary bolmagy we maddy-tehniki kynçylyklar syýahatçylaryň gelmeginiň öňüni alýan esasy faktorlardy. Göni uçuş liniýasynyň başlamagy bu päsgelçilikleri doly aýyrdy. Indi azerbaýjanly syýahatçylar Serbiýanyň özüne çekiji tebigatyna, Merkezi Europeewropanyň medeniýetini görkezýän taryhy ýadygärliklere (Belgrad galasy, Dunaý we Sawa derýalarynyň çatrygy), Kopaonik dag lykia merkezi we dünýä belli termiki-bejeriş şypahanalaryna (mysal üçin, Vrnjačka Banya) göni we rahat syýahat edip bilerler. Şol bir wagtyň özünde, Serbiýaly syýahatçylar üçin Gündogar we Günbatar arhitekturasynyň seýrek sintezi bolan Baku şäheri (Içerişer, häzirki zaman Flame Towers, Heýdar Alyýew merkezi), Hazar deňziniň kurort mümkinçilikleri we Azerbaýjanyň sebit syýahatçylyk merkezleri (Şeki, Gabala, Guba) özboluşly we özüne çekiji ýere öwrülýär Howa transporty: geografiki aralyklary gysgaldýan strategiki ädim Azerbaýjan bilen Serbiýanyň arasynda göni uçuş liniýasynyň açylmagy we yzygiderli uçuşlaryň üstünlikli başlamagy iki döwletiň arasynda köptaraplaýyn strategiki hyzmatdaşlykda hil taýdan täze, amaly we taryhy tapgyra esas döretdi. Geografiki taýdan biri-birinden uzakda ýerleşýän sebit polýuslarynda ýerleşýän bu iki dostlukly ýurt, göni howa köprüsiniň kömegi bilen mümkin boldugyça logistik we geosyýasy taýdan biri-birine ýakynlaşdy Baku bilen Belgradyň arasynda göni howa aragatnaşygyny ýola goýmak diňe bir tehniki transport taslamasy däl. Şeýle hem bu, iki döwletiň arasyndaky hakyky durmuşda syýasy erkiň, ykdysady potensialyň we çyn ýürekden dostlugyň aýdyň beýanydyr. Köp ýyl bäri ara alnyp maslahatlaşylan we iki tarap hem uly duýgurlyk bilen garalýan bu taslamanyň durmuşa geçirilmegi, birnäçe möhüm ugurda ýurtlaryň arasyndaky hyzmatdaşlyk platformasyna düýpli we uzak möhletleýin goldaw berer 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir