Günorta Kawkazda täze döwür: Baku we Tbilisi sebitiň geljegini çekýär - SÖENTGI

Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýewiň 6-njy aprelde Gürjüstana eden sapary dünýäde we sebitde bolup geçen soňky wakalaryň, Günorta Kawkazdaky üýtgeýän geosyýasy hakykatlaryň fonunda aýratyn ähmiýete eýe. Baku-Tbilisi gatnaşyklary günsaýyn ösýärkä, iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar strategiki derejä çykdy. Munuň çynlakaý sebäpleri bar. Sebitdäki energiýa we ulag koridorlarynyň üýtgedilmegi we Günorta Kawkazyň dünýä ýurtlary üçin barha möhüm logistika ugruna öwrülmegi gatnaşyklary strategiki derejä çykarýan esasy faktor. Şu nukdaýnazardan seredeniňde, Orta Koridoryň ähmiýetiniň artýandygyny bellemelidiris Şol bir wagtyň özünde, Prezidentiň premýer-ministr Irakli Kobakhidze bilen Gürjüstana eden saparyndaky metbugat beýanaty möhüm syýasy habarlara baý. Bu habarlar bu saparyň diňe iki ýurduň arasyndaky däp bolan hyzmatdaşlygyň dowamy bolman, eýsem sebitdäki durnuklylygy saklamak, energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek we Europeewropa bilen Aziýany birleşdirýän alternatiw aragatnaşyk liniýalaryny ösdürmek meselesinde-de möhüm ähmiýete eýedigini görkezýär. Günorta Kawkazda konfliktden soňky döwürde täze güýç deňagramlylygynyň emele gelendigini göz öňünde tutsak, Azerbaýjan sebit taslamalarynda möhüm orny eýeleýär we Gürjüstan üstaşyr bir ýurt derejesine ýetdi, saparyň ähmiýeti we geçirilen çekişmeleriň ähmiýeti şu ölçegleri öz içine alýar: bu sapar we çekişmeler diňe ykdysady we energiýa ugurlaryndaky hyzmatdaşlyk däl. Şol bir wagtyň özünde, howpsuzlyk, syýasy utgaşdyrmak we sebit taslamalarynyň geljegi ýaly has giň spektri öz içine alýar Theurduň baştutanynyň Kobakhidze bilen bilelikdäki metbugat ýygnagynda Günorta Kawkazda emele gelen täze geosyýasy hakykatlara aýratyn üns berildi. Prezident sebitiň uzak wagtlap dowam edýän konfliktiň kölegesinden çykandygyny aýtdy. Häzirki wagtda Günorta Kawkaz sebiti parahatçylygyň, durnuklylygyň we hyzmatdaşlygyň mekanyna öwrüldi. Netijede, parahatçylyk we durnuklylyk ykdysady integrasiýa, energiýa hyzmatdaşlygy we ulag we aragatnaşyk liniýalaryny giňeltmek üçin möhüm ähmiýete eýe. Bu Günorta Kawkaz sebtiniň indi konflikt zonasy däl-de, eýsem hyzmatdaşlygyň platformasydygyny aňladýar. Ylham Alyýew bu işde Gürjüstanyň roluna aýratyn ünsi çekdi. Döwlet baştutany resmi Tbilisiniň sebitdäki durnuklylygy berkitmekde, sebitdäki döwletleriň arasynda howpsuzlygy, ykdysady hyzmatdaşlygy we gepleşikleri goramakda işjeň rol oýnaýandygyny aýtdy. Şol bir wagtyň özünde, dürli partiýalaryň arasynda köpri roluny oýnamak ukyby Gürjüstany sebitdäki parahatçylygyň we durnuklylygyň esasy sütünleriniň birine öwürýär. Şu nukdaýnazardan seredilende, prezidentiň Tbilisiden gelen habarlary sebitde täze eýýamyň başlangyjy hökmünde kabul edilýär Elbetde, döwlet baştutany çykyşynda Azerbaýjan-Ermenistan gatnaşyklarynyň kadalaşmagyna ünsi çekdi. Prezident Ylham Alyýew sebitde durnukly parahatçylygy üpjün etmek diňe bir resminama gol çekmek bilen çäklenmeýär diýdi. Bu resminamalar hakyky ädimler bilen berkidilmelidir. Onuň pikiriçe, parahatçylyk şertnamasy kanuny esas döredýän hem bolsa, taraplaryň arasynda ynamyň döremegi, ykdysady gatnaşyklaryň ýola goýulmagy we birek-birege garaşlylygyň ýokarlanmagy bilen hakyky durnuklylyk mümkin bolar. Bu nukdaýnazardan, eýýäm emele gelip başlan Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasynda söwda gatnaşyklarynyň bolmagy aýratyn möhümdir. Häzirki wagtda Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasyndaky söwda gönüden-göni däl, Gürjüstanyň üsti bilen amala aşyrylýar. Bu, Gürjüstanyň sebitde araçy ykdysady platformanyň roluny oýnaýandygyny we sebitde täze ykdysady hakykatyň emele gelendigini görkezýär. Parahatçylyk şertnamasyna gol çekişmek we syýasy gatnaşyklar doly emele gelmedik hakykatda ykdysady gatnaşyklar gönüden-göni däl-de, gytaklaýyn mehanizmler arkaly amala aşyrylýar. Üçünji tarapyň üsti bilen söwda etmek töwekgelçiligi azaldýar we ynam döretmek nukdaýnazaryndan geçiş modeli bolup hyzmat edýär Bu proses durnukly bolsa, göni ykdysady gatnaşyklar gurmak üçin esas dörediler we bu gün beýle uzak däl. Beýleki tarapdan, bu işde Gürjüstanyň oýnan roly sebitdäki pozisiýasyny diňe bir üstaşyr ýurt hökmünde däl, eýsem ykdysady we syýasy araçy hökmünde hem güýçlendirýär. Şeýlelik bilen, bu mehanizm diňe bir häzirki ýagdaýyň beýany bolman, eýsem Günorta Kawkazda integrasiýa mümkinçilikleriniň kem-kemden artýandygyny görkezýän strategiki görkeziji hökmünde hem bahalandyrylyp bilner Tbiliside aýdylýan esasy pikirleriň biri iki ýurduň arasyndaky ykdysady we energiýa hyzmatdaşlygynyň ösüşi boldy. Ylham Alyýew iki ýurduň arasynda ykdysady gatnaşyklar söwda dolanyşygy bilen çäklenmeýär. Nearakyn geljekde özara maýa goýum taslamalary we üçünji ýurtlarda bilelikdäki başlangyçlary durmuşa geçirmek mümkinçiligi meýilnamalara girizilýär. Bu, prezidentiň bu pikir bilen sebitde has giň we durnukly ykdysady integrasiýa üçin esas döredendigini aňladýar. Sebäbi bu başlangyçlaryň durmuşa geçirilmegi iki ýurt üçin täze bazarlaryň açylmagyny, senagat we tehnologiýa pudaklarynda özara hyzmatdaşlyk üçin mümkinçilikleriň döredilmegini we maýa goýum akymlarynyň ösmegini aňladýar Şol bir wagtyň özünde, iki ýurduň arasynda energiýa we ulag pudagyndaky hyzmatdaşlyk aýratyn ähmiýete eýe. Gürjüstan, Azerbaýjanyň nebit-gaz we ýaşyl energiýasyny Europeewropa daşamakda üstaşyr ýurt roluny oýnaýar. Täze taslamalar bu setirleri we ugurlary has möhüm, täsirli we ygtybarly ýagdaýa getirer. Orta koridor ýaly logistika ugurlary ýük daşamagyň mukdaryny artdyrýar, söwdany diwersifikasiýa etmek üçin şert döredýär we sebitde energiýa çeşmeleriniň howpsuz we ygtybarly paýlanmagyny üpjün edýär. Öňümizdäki ýyllarda bu hyzmatdaşlyk diňe bir Azerbaýjanyň we Gürjüstanyň ykdysadyýetine däl, eýsem Günorta Kawkaz ýurtlarynyň ykdysadyýetine hem goşant goşar we sebitiň roluny ýokarlandyrar. Bilelikdäki taslamalar, energiýa infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmak, täze energiýa liniýalary bäsdeşlik we durnukly energiýa bazaryny emele getirer Şeýlelik bilen, Prezident Ylham Alyýewiň Gürjüstana eden sapary, iki ýurduň arasynda energiýa, ulag we sebit hyzmatdaşlygy taýdan strategiki ähmiýete eýe. Şol bir wagtyň özünde, bu sapar Günorta Kawkazda hyzmatdaşlygy güýçlendirmek we ykdysady integrasiýa taýdan möhümdir. Gysgaça aýdylanda, Günorta Kawkazda täze döwür başlaýar we Azerbaýjan bu döwrüň lideri, esaslandyryjysy we üpjünçisi Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr