CHP bazasynda bölünişik barmy? Mutlak güýjüň kararyndan soň nirede dur? | T24

Seda Demiralp (Işyk uniwersiteti) we Aýkut Öztürk (Glazgo uniwersiteti) Mundan başga-da, gutarnykly karar kabul edilenden soň, gutulgysyz sorag halk köpçüliginiň gün tertibine geldi: Kemal Kılyçdaroğlu bilen Özgür Özeliň arasynda ylalaşyk gazanyp bolmaýan bolsa, içerki çözgüt kanallary netije bermese we Kılyçdaroğlu bellenen başlyklykda galmagyny dowam etdirse, CHP saýlawçylary ikä bölünermi? Şeýle ssenariýada Özeliň ýolbaşçylygyndaky täze syýasy hereketi kim yzarlar we Kılyçdaroğlu tarapyndan dolandyrylýan CHP nyşanyna kim wepaly bolup galar? Işik uniwersitetiniň emotika laboratoriýasynyň adyndan geçiren 2026-njy ýylyň iýun aýyndaky gözlegimiz, 2024-nji ýyldaky ýerli saýlawlarda CHP-e ses beren saýlawçylaryň arasynda takmynan 70 göterim Özgür Özel bilen durýandygyny görkezýär. 20 göterimi özlerini ortada goýýar, takmynan 10 göterimi Özeliň yzyna düşmekden ýüz öwürýär. Bu tapawudy mejbur edip, "birini saýlamagy unutmaň" diýsek, gatnaşygy takmynan 85-15 bolýar. Gysgaça aýdylanda, CHP saýlawçylarynyň arasynda çuňňur bölünişik hakda gürleşmek mümkin däl. Esasy ugry Hususy tarapda Gözleg yglan edileli bäri köp täsir etdi. Käbirleri, Kılçdaroglu ganatyna berlen 5-6 göterim ses çaklamasyny ýokardaky ýaly saýlaw ssenariýasynda “gaty ýokary” diýip hasapladylar, beýlekiler muňa kembaha garadylar. Bu ýerde şu gün geçiriljek saýlaw ssenarileri baradaky çaklamalaryň geljegi çaklamak däl-de, häzirki tendensiýalara düşünmek üçin ýatladylmalydyr. Şeýlelik bilen, saýlaw çaklamalaryndan çykyp, maglumatlaryň şu gün bize aýdýanlaryna göz aýlasak, näme ýüze çykýar? CHP bazasynda bölünişik barmy? Butlan kararyndan soň kim dur? CHP-iň şu günem Kılyçdaroğlunyň ýanynda durjakdygyny aýdýan bölegi kim? Bu gapma-garşylyk diňe tötänlikmi ýa-da yzygiderli ideologiki nagyşlar barmy? Bu soraglaryň gysga jogaby şulardan ybarat: Bizde bar bolan maglumatlar, erdoganyň awtoritarizmi, ykdysadyýeti we tankytlaryny emele getirýän we häzirki syýasaty has ýakyndan yzarlaýan CHP-iň ideologiýa ugry bilen has berk tanalýan saýlawçylaryň esasan Özeli goldaýandygyny görkezýär. Kılyçdarogluny goldaýan kiçi toparyň arasynda, häzirki syýasy ösüşlerden has uzakda durýan we häzirki syýasy tertibe baha bermekde has aramrak saýlawçy profiline has ýygy duş gelýär CHP saýlawçylarynyň demografiki keşbine seredenimizde, käbir anyk nagyşlar ýüze çykyp başlaýar. Uniwersiteti gutaran CHP saýlawçylarynyň arasynda Özgür Özel ikitaraplaýyn we orta mekdebi gutaranlaryň arasynda has aýdyň görünýär. Iň garaşylmadyk tapyndy şeýledir: ýaşyň ulalmagy bilen saýlawçylar Özgür Özel tarapdary bolýarlar. Beýleki tarapdan, öý-hojalykçy aýallar, CHP saýlawçylarynyň arasynda Kılyçdarogluna has ýakyn. Bulary has ýokary sosial kapital we Özgür Özeliň töwereginde ýygnanan tejribe hökmünde düşündirip bolar Muny goldap, "Mutlak güýjüň prosesi barada näme pikir edýärsiňiz?" Soranymyzda, Kılyçdaroglunyň tarapdarlarynyň 30 göterimi "mende maglumat ýok", 15% -i "pikirim ýok" diýýär. Bu, sorag edilýän toparyň CHP-de has ýokary derejede biperwaýlyk (biperwaýlyk, biperwaýlyk) segmenti aňladýandygyny pikirlenmäge mejbur edýär. Hususy tarapdarlaryň arasynda bu mesele barada bilmeýänleriň sany bary-ýogy 6 göterim, pikiri bolmadyklar bolsa 9 göterimde galýarlar. Bu, syýasy ösüşleri has ýakyndan yzarlaýan we habar akymyna has köp bagly bolan köpçüligiň Hususy frontda jemlenendigini görkezýär Özeliň täze partiýa döretmek ssenarisinde Kılyçdaroğlu üçin henizem ses berjekdiklerini aýdýan saýlawçylaryň arasynda, Kılyçdaroglunyň umyt baly 0-10 şkalada 7,4. Özeliň täze partiýasyna geçjekdiklerini aýdýan saýlawçylaryň arasynda bu bal bary-ýogy 0.7. Bu tapawutlar geň galdyryjy däl, ýöne Kılyçdarogluna ses berjekdiklerini aýdýan saýlawçylaryň arasynda şeýle ýokary Kılyçdaroglunyň umyt balyny görmek, CHP-de Kılyçdarogluna wepaly saýlawçylaryň azdygyny görkezýär Özele bolan duýgulara seretsek: Kılyçdaroglunyň tarapyny tutýan CHP saýlawçylary üçin Özeliň umyt baly 10-dan 5,6 bolýar. Şeýlelik bilen Özel bu toparda düýbünden negatiw hasaplanmaýar. Beýleki tarapdan, Özeliň täze partiýasyna goşuljaklaryň arasynda bu bal 9-dan ýokary, ýagny potolokda diýen ýaly "Kılyçdaroglunyň FETO we korrupsiýa baradaky aýyplamalaryna nä derejede ynanýarsyňyz?" Soranymyzda, Hususy tarapdaky saýlawçylaryň 85 göterimi bu talaplary ret edýär. Kılyçdarogluny goldaýandyklaryny mälim edenleriň arasynda surat has bölekleýin: 30 göterimi ony ret edýär, 35 göterimi ortada we 35 göterimi makullaýar. Mutlak manysyz soragy düşündirenimizde, bu 35 göterim tassyklamanyň meňzeşligini görýäris: Kılyçdaroğlu üçin ses bererin. "Kazyýet ulgamy bitarap karar berdi" diýýänleriň diňe 31% -i düýpden ýatyrmak kararyna degişlidir. Şeýle-de bolsa, hakyky bölünişik bolan bolsa, bu derejäniň has ýokary bolmagyna garaşylýar Netijede, Kılyçdaroğlu CHP-ä ses berjekdiklerini mälim eden çäkli mukdarda gatnaşyjylaryň Özelden düýbünden aýrylandygyny görýäris. Edil şonuň ýaly-da, bu toparyň diňe üçden bir bölegi Kılyçdaroglunyň tutuş çykyşyny kabul etdi. Emma bu toparyň içinde Kılyçdarogluna henizem duýgudaşlyk bar Iň gyzykly zat, Erdogana bolan duýgularda ýüze çykýar. CHP saýlawçylarynyň arasynda ýörite frontdaky Erdogan üçin umyt baly 10-dan 0.7-e deňdir. Bu topar Erdogana iň uzak we iň berk garşylyk görkezýän saýlawçylardan ybarat. Kılyçdarogluna ses berjekdiklerini mälim edenleriň arasynda bu bal 2,8-e çykýar. Kiçijik ýaly görünýän bu tapawudyň uly syýasy manysy bar: Kılyçdaroglunyň töweregindäki Erdoganyň toparlaryna garşy has az gaharly CHP saýlawçylarynyň topary Syýasy garaýyşlaryň arasyndaky iň ýiti tapawut re regimeim bilen baglanyşykly soraglarda ýüze çykýar. "Türkiye nähili demokratik?" CHP saýlawçylarynyň umumy ortaça soragy 0-10 şkalada 2,6 bal berýär. Şahsy fronty bu ortaça birneme pesdir: 2.2. Kılyçdarogluny goldaýan toparda, 4.7, ýagny häzirki Türkiýede syýasy re regimeimi has demokratik hasaplaýarlar "Saýlawlar bilen gyzyklanmaýan güýçli lider" soragynda şuňa meňzeş nagyş ýüze çykýar. CHP saýlawçylarynyň diňe 30 göterimi hökümetiň bu awtoritar stilini oňyn hasaplaýar. Hususy ugurda bu göterim 26 göterim. Kılyçdarogluny goldaýanlaryň arasynda 45 göterim; Bu, Türkiýe boýunça ortaça ýakyn, ýöne CHP ortaça derejesinden ep-esli uzak Erdoganyň konstitusiýa üýtgetme bilen üçünji möhleti bilen baglanyşykly soraga berlen jogaplar bu suraty tamamlaýar. Hususy tarapyň 87 göterimi muňa berk garşy çykýar, 6 göterimi bolsa makullaýar. Kılyçdarogluna ýakyn anketa gatnaşyjylaryň arasynda oppozisiýa derejesi 60 göterime çenli peselýän bolsa, tassyklamak 14 göterime çenli ýokarlanýar. Reallyöne hakykatdanam haýran galdyryjy zat: bu topardaky "orta" pozisiýa 26 göterim - Hususy tarapdan üç esse ýokary Kılyçdarogluny goldaýandyklaryny mälim eden saýlawçylar toparynda bu nyrhlary belli bir ideologiki garaýyş däl-de, aýdyň garaýşyň ýoklugy hökmünde okamak has sagdyn bolup biler. Başga sözler bilen aýdylanda, bu adamlaryň CHP saýlawçylarynyň esasy organy bilen deňeşdirilende re regimeime, demokratiýa we Erdogan meselelerine has az garaýyşly saýlawçylaryň profilini çekýändigini aýdyp bolar Saýlawçylardan Türkiýäniň iň möhüm iki meselesi barada soranymyzda, Özeliň tarapdarlarynyň demokratik hukuklary we adalaty Kılyçdaroglunyň tarapdarlaryndan iki esse ýokary mesele hökmünde kesgitleýändigini görýäris. Ykdysadyýet, hususy goldaýanlar üçin ileri tutulýan mesele hökmünde görülýär. Edil şonuň ýaly-da, "Ykdysady ösüş meniň geljegime howp salýar" jümlesi bilen ylalaşygyň ýokarlanmagy bilen, Hususy tarapdarlyk hem ýokarlanýar. Başgaça aýdylanda, iň ykdysady aladany duýýan saýlawçylar Hususy tarapda jemlenendir Kılyçdarogluny goldaýanlaryň arasynda immigrasiýa derejesi, jenaýatyň derejesi, bilim we saglygy goraýyş hyzmatlary Özeli goldaýanlar bilen deňeşdirilende ileri tutulýan meseleler hasaplanýar. Bu netijeler ýokardaky netijelere garanyňda has ideologiki bölünişigi görkezýär. Sebäbi immigrasiýa we jenaýatçylygyň derejesi ileri tutulýan ugur sagçy ýa-da reaksiýa syýasatyna has laýyk gelýän meseleleri emele getirýär Mümkin bolan prezident saýlawynda ğamogo, avawaş we Erdogan üçin ses bermek meýilleri bize bu meselede möhüm maglumatlary berýär. Reýting iki toparda-da birmeňzeş: İmamoğlu birinji, avawaş ikinji, Erdogan soňky ýerde. Bu tapyş, iki toparyň hem CHP saýlawçylarydygyny tassyklaýar Şeýle-de bolsa, CHP saýlawçylarynyň bu atlar bilen aralygy biri-birinden gaty tapawutlanýar. Özele ýakyn saýlawçylaryň arasynda İmamoğlu ses bermek meýli 0-10 şkalada 8,8; 8.2 haýal; Erdogan üçin bary-ýogy 1,0. Bu bize anyk, kesgitli, polýarlaşdyrylan profil berýär. Kılyçdarogluny goldaýandyklaryny mälim edenleriň arasynda bu sanlar degişlilikde ğmamoğlu üçin 6,8, avawaş üçin 5.0 we Erdogan üçin 2,8. Bu toparda Erdogana ses bermek meýliniň hem gaty pesdigini görmek bolýar, ýöne Hususy front bilen deňeşdirilende, bu toparda oppozisiýa kandidatlaryna wepalylyk has gowşak we Erdogana aralyk has gysga. Başga sözler bilen aýdylanda, prezidentiň ssenariýasy ortada galan we aç-açan pozisiýadan gaça durýan saýlawçylaryň profilini tassyklaýar Gysgaça aýtsak, şu günki maglumatlar CHP-de bölünişigi däl-de, eýsem asimmetriýany açýar. Kämahal köpçüligiň dykgatyna ýetirilýän "Iň güýçli CHP agzalary Kılyçdaroğlu bilen galýar" ýaly talaplar Maglumat tassyklamaýar Kılyçdarogluny goldaýandygyny mälim eden azlyk, soňky ýyllarda CHP-nyň oppozisiýa şahsyýetiniň merkezinde däl-de, birneme daşynda bir bölümi aňladýar: Erdogana bolan garaýşynda has aram, güýçli lideriň ideýasyna has açyk, häzirki syýasy re withim bilen has az gyzyklanýan saýlawçylaryň sanawy Bu gapma-garşylyk tötänleýin däldir. Käbir maglumatlar bu ýagdaýyň, oppozisiýanyň bir böleginiň re regimeime we demokratiýa meselelerine aç-açan garaýşynyň ýoklugy we pes syýasy gyzyklanma bilen baglanyşyklydygyny görkezýär. Beýleki bir tarapdan, syýasy ähmiýetli soraglar has ideologiki ölçeg goşýar: immigrasiýa we jenaýat ýaly sagçy syýasata has laýyk gelýän gün tertibine berlen agram, Kılyçdaroglunyň tarapynda galanlaryň diňe bir "biperwaý" bolman, eýsem syýasy spektriň sag tarapynda has uzakda ýerleşýän saýlawçylary hem görkezýär Bu çarçuwanyň üsti bilen pikir etsek, 70-20-10 gatnaşygy uzak möhletde Hususy peýdasyna üýtgär. Esasanam, saýlaw meýdançasyna girmek häzirki syýasata bolan gyzyklanmany artdyrjak gurşawda, häzirki wagtda Kılyçdarogluna ýakyn görünýän CHP saýlawçylary Özel bilen bilelikde çykyş edip biler. Başga bir tarapdan, CHP saýlawçy toparlarynyň arasynda bar bolan käbir ideologiki tapawutlar, Kılyçdaroglunyň CHP-si saýlawçylaryň az toparyna garamazdan gözegçiligini dowam etdirip biljekdigini görkezýär Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň göz aýlaýarka ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk maglumatlar bölekleridir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändigini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz