CHP lideri Özel “The Economist” -e hat ýazdy: Türkiýanyň demokratiýa ugrundaky göreşi Wengriýa meňzeýär, ýöne has kyn | T24

Respublikan halk partiýasynyň (CHP) başlygy Özgür Özel "The Economist" magazineurnalyna beren makalasynda Wengriýada Wiktor Orban döwrüniň gutarandygyny mysal hökmünde Wengriýa bilen Türkiýäniň arasyndaky meňzeşlikleri we tapawutlary ara alyp maslahatlaşdy. Özel: "Türkiýede demokratiýa ugrundaky göreş Wengriýadakydan has kyn; diňe bir Türkiýäniň theB-niň institusional çäginden daşda bolman, eýsem geosyýasy ýalňyşlyklar bilen bölünen has uly we çylşyrymly ýurtdygy üçinem" CHP lideri Özgür Özel, Angliýada ýerleşýän “The Economist” magazineurnaly üçin “Türkiýäniň demokratiýa ugrundaky göreşi Wengriýa meňzeýär, ýöne has kyn” atly makala ýazdy Özel, Wengriýada geçiriljek umumy saýlawlarda Wiktor Orbanyň dolandyryşynyň gutarandygyny ýatlap, öz makalasynda: "Prezidentlige kandidatymyz, Stambul şäher häkimliginiň häkimi Ekrem ğamogly 2019-njy ýylda Erdoganyň saýlan häkimligine dalaşgärleri iki gezek ýeňdi we 2024-nji ýylda ýene bir gezek Erdoganyň garşysyna çykmak üçin taýynlyk görýärdi. esassyz we syýasy aýyplamalar. " "Ol dürli sebäplere görä tussag edildi" Özeliň “The Economist” üçin ýazan doly makalasy: "Türkiýe bilen birlikde Europeewropadaky demokratlar saýlawçylaryň Wengriýada geçirilen soňky saýlawlarda Wiktor Orbany ret etmeginden ruhlandy. Orbanyň premýer-ministr bolmagynyň uzak möhleti" liberal demokratiýa "meselesine öwrüldi. Saýlawlar geçirildi, ýöne daş-töweregindäki ekosistemalar barha artýardy: metbugat bir tarapdan jemlenýärdi, kazyýetler çäklendirildi, ykdysady jemgyýet wepalydy Bularyň köpüsi Dunaý derýasynyň aňyrsynda gowy seslenýär. Türkiýe gitdigiçe liberal ýolbaşçylygyň we bäsdeşlik demokratik giňişliginiň kem-kemden daralmagyna şaýat boldy. Prezident Rejep Taýyp Erdogan 2003-nji ýylda halkyň goldawy we güýçli demokratiýa çykyşy bilen häkimiýete geldi. Timeöne wagtyň geçmegi bilen ol gitdigiçe awtoritarlaşdy: metbugata gözegçilik etdi, wepaly işewür adamlar ulgamyny döretdi, raýat jemgyýetini dymdy we kazyýet ulgamyny oppozisiýa garşy ýarag hökmünde ulandy, şol sanda Erdoganyň Adalat we ösüş partiýasyndan soň parlamentdäki ikinji uly partiýa bolan Respublikan halk partiýasy. Türkiýede we Wengriýada 2010-njy ýyllaryň ahyrynda syýasat açyk bäsdeşlikden dolandyrylýan bäsleşige geçdi; saýlawyň netijeleri öňünden kesgitlenmedi, ýöne dolandyryjy partiýa tarapyndan barha köpeldi Iki ýurtda demokratik oppozisiýa hereketleriniň arasynda haýran galdyryjy meňzeşlikler hem bar. Wengriýada 2022-nji ýylda we 2023-nji ýylda Türkiýede geçirilen saýlawlarda alty partiýadan ybarat giň oppozisiýa bileleşikleri awtoritar hökümetleri ýeňmäge synanyşdy. Bothöne iki ýagdaýda-da bu bileleşikler esasy oppozisiýa hereketini döretmek ugrunda göreşdi, esasy goldawyň artmagyna däl-de, partiýalaryň elitalary bilen beýleki guramalaryň wekilleriniň arasyndaky gatnaşyklary berkitmäge gönükdirildi. Soňra üstünlik gazanan zat, resmi partiýa bileleşiklerinden daşgary täze syýasy çemeleşme boldy: meşhur mobilizasiýa, tertipli habarlaşma we ynamdar ýolbaşçylyga esaslanýan syýasat 2022-nji we 2023-nji ýyldaky ýeňlişlerden soň iki ýurtdaky oppozisiýa hereketleri ýeňlişlerinden sapak aldy we bileleşigiň döremegine däp bolan düşünişmekden daşgary seredip başlady. Türkiýede CHP, meniň ýolbaşçylygymda 2024-nji ýyldaky ýerli saýlawlarda AKP-ni ýeňdi. Şondan bäri indiki umumy we prezident saýlawlaryna taýýarlyk görýäris. Wengriýada, Piter Magýaryň ýolbaşçylygyndaky oppozisiýa geçen aý geçirilen umumy saýlawda ýeňiş gazandy we konstitusiýany üýtgetmek üçin parlament köplügine eýe boldy Alsoöne möhüm tapawut hem bar. Wengriýa Europeanewropa Bileleşiginiň agzasy we häzirki wagtda häkimiýetiň parahatçylykly geçişini başdan geçirýär. Orban soňky saýlawyň adalatsyz söweş bolmagyny üpjün etdi. Mysal üçin, saýlaw düzgünlerini öz bähbitlerine laýyk ýazdy we oppozisiýany masgaralamak maksady bilen dezinformasiýa kampaniýasyna ýolbaşçylyk etdi. Türkiýede Erdogan hem şol ýoldan gitdi, ýöne başgaça pikirleri basyp ýatyrmak üçin kazyýetiň içindäki wepaly elementleri ulanyp, has öňe gitmäge het etdi Prezidentlige kandidatymyz, Stambul şäher häkimliginiň häkimi Ekrem ğamogly 2019-njy ýylda iki gezek we 2024-nji ýylda ýene bir gezek Erdoganyň saýlan häkimligine dalaşgärleri ýeňdi we Erdoganyň özüne garşy taýynlyk görýärdi. Bu saýlawda üstünlik, iş wagtyndan artyk Ol dostlary bilen bilelikde korrupsiýa, içalyçylyk we terrorçylyga kömek etmekde esassyz we syýasy sebäpler bilen tussag edildi. Erdogan indi toslanyp tapylan wakalar arkaly partiýamyň häkimlerine hüjüm edýär; Partiýamyzy ysmaz etmegi we dolandyryp biljek oppozisiýany döretmegi maksat edinýär. 2024-nji ýyldan bäri CHP-iň takmynan 25 häkimi tussag edildi, kazyýet işine garaşylýar we kazyýet we dolandyryş çäreleri arkaly hakykatda işinden aýrylýar Şeýle-de bolsa, Wengriýada bolşy ýaly, köçelerde, kafelerde we sud zallarynda Erdoganyň dolandyryşyna garşy garşylyk türk jemgyýetinde täze demokratik oýanma döretdi. Partiýam esasan mobilizlenmegi kabul edýär we ykdysady pese gaçmagyň we demokratik pese gaçmagyň çuňňur baglanyşyklydygyny öňe sürýär. Saýlawçylary partiýalar, jemgyýetçilik toparlary, ideologiýalar we etnik aýratynlyklar boýunça birleşdirýäris Adalat we Galkynyş partiýasynyň maksady oppozisiýany ýok etmek däl-de, ony ýeňmek: saýlawlara gatnaşmaga we hatda şäher şäherlerini dolandyrmaga rugsat bermek bilen has dar çäklerde hereket etmäge mejbur etmek. Bu diňe bir demokratiýadan awtoritarizme geçmek däl; Erkin bäsdeşlikden saklamak syýasatyna geçiş. Şonuň üçin CHP-iň wezipesi diňe bir saýlaw däl, eýsem raýatlyk meselesi: demokratik ynamy köpeltmek we raýatlaryň agentlik duýgusyny dikeltmek Şahsyýet meselesi sebäpli Türkiýäniň ýagdaýy hasam çylşyrymly. Türkiye, esasan musulman ilaty bolan ýurt, emma parlament demokratiýasynyň uzak taryhy bolan konstitusiýa taýdan dünýewi we sosial taýdan plýuralistik ýurt. Bu meselede Türkiye; Demokratiýanyň ähliumumylygy, kanunyň hökmürowanlygy, ygtyýarlyklaryň bölünmegi we jogapkärçilik üçin möhüm synag. Wengriýa kommunistden soňky synag üçin güýçli mysal hödürlän hem bolsa, takmynan dokuz esse ilaty bolan sebitleýin güýç, migrasiýa merkezi, energiýa koridory we NATO-nyň esasy agzasy (şeýle hem EUB kandidaty) Türkiýe Europeewropadan Demirgazyk Amerika we beýleki ýurtlarda demokratiýa üçin has möhüm ähmiýete eýe Kürt meselesi Türkiýäni hasam tapawutlandyrýar. Häzirki wagtda hökümet bilen PKK arasynda täze parahatçylyk etaby bar. CHP bu prosesi taktiki ýa-da saýlaw sebäpleri bilen däl-de, has giň demokratik garaýyş üçin goldaýar. Parahatçylyk we demokratiýa biri-biri bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Bu düşünje, plýuralizm, wekilçilik, raýatlyk we bilelikde ýaşamak meseleleri parahatçylykly geljegiň merkezi bolup durýan Eastakyn Gündogar üçin möhümdir Türkiýede demokratiýa ugrundaky göreş Wengriýadan has kyn; diňe bir Türkiye theB-niň institusional çäklerinden daşarda däl, eýsem geosyýasy ýalňyşlyklar boýunça bölünen has uly we çylşyrymly ýurtdygy üçinem. Töwekgelçilikler has ýokary, şertler has agyr. Magyar Wengriýada saýlawlara girip, ýeňiş gazandy. Emma prezidentlige kandidatymyz bir ýyldan gowrak wagt bäri türmede Türkiýedäki demokratik göreş indi parlament ýa-da saýlaw gutusy bilen çäklenmeýär. Göreş köp ugurda alnyp barylýar: köpçülikleýin ýygnanyşyklarda, köçeleriň gündelik durmuşynda, kanuny goragly sud zallarynda we ýaşlaryň akyl, döredijilik we sanly başarnyklary bilen sosial mediýada. Wengriýadaky oppozisiýa ýeňşi, bütin dünýäde demokratik pese gaçmak baradaky diskussiýalary güýçlendirdi. "Türkiýede demokratik arakesme bu jedeli üýtgeder" Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň göz aýlaýarka ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk maglumatlar bölekleridir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az we haýsy sahypa girýär Sahypa nähili gidýändiklerini öwrenmäge kömek edýärler. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan gurnalýar. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz