Merkezi Aziýanyň ösüş taryhy Özbegistandan 12.5B dollar ýokarlanýar

BAKU, Azerbaýjan, 9-njy maý Özbegistan, Samarkantda Aziýa Ösüş Bankynyň (ADB) Dolandyryjylar Geňeşiniň 59-njy ýyllyk ýygnagynda 1230 milliard dollar bahasy bolan 2030-njy ýyla çenli bank bilen täze hyzmatdaşlyk maksatnamasy tarapyndan goldanýan başlangyçlar toplumyny hödürledi. 3-6-njy maý aralygynda “Ösüşiň çatrygy” atly forumda 60-dan gowrak ýurda wekilçilik edýän 3000-den gowrak gatnaşyjy ýygnandy Gün tertibi baglanyşygy, maglumatlary we çeşmeleri mobilizlemegi nygtaýar. AÖB-nyň prezidenti Masato Kanda, ileri tutulýan ugur hökmünde energiýa, sanly tehnologiýalar we söwdada serhetaşa integrasiýanyň tizlenmegini nygtady. 2010-njy ýyldan bäri ikinji gezek ýygnagy geçirmek bilen Özbegistan sebit merkezi hökmünde öz ornuny berkitýär Bu üstünlikleriň esasyny düzýän ykdysady esas anyk maglumatlarda öz beýanyny tapdy. 2016-njy ýyldan bäri Özbegistan takmynan 150 milliard dollar daşary ýurt maýa goýumyny özüne çekdi, jemi içerki önümi 50 milliard dollardan 147 milliard dollara çenli artdy we eksport üç esse artdy. 35 milliard dollar töweregi maýa goýumlary elektrik energiýasyny 87 milliard kWt sagatda ýokarlandyryp, 1,5 esse ýokarlap, energiýa pudagyna gönükdirildi. Garyplyk derejesi takmynan 35% -den 5,8% -e çenli azaldy, girdejiler bolsa 8,5 million raýat üçin ýokarlandy. 2026-njy ýylyň birinji çärýeginde ykdysadyýet 8,7% ösüş gazandy Prezident Şawkat Mirziýew üýtgeşmeleriň çalt depginine ünsi çekdi. "Taryhy taýdan gysga döwürde zähmetsöýer we döredijilikli adamlarymyz bilen bilelikde çylşyrymly ösüş ýolundan geçdik" -diýdi Şeýle hem, Özbegistanyň Ykdysady erkinlik indeksinde 14 orny eýeländigini we ilkinji gezek “ortaça erkin” ykdysadyýet kategoriýasyna girendigini belläp, işewürlik gurşawynyň gowulaşandygyny aýtdy Salgynyň esasy ugry, görnükli başlangyçlar arkaly özgertmeleri sebitleşdirmekdi. Merkezi Aziýa Syýahatçylyk halkasy taslamasy sebitleýin syýahatçylyk giňişligini döretmegi maksat edinýär. Soňky on ýylda Özbegistana gelýän daşary ýurtly myhmanlaryň sany alty esse artyp, 12 milliona ýetdi we bu ösüşi sebitde giňeltmek meýilleşdirilýär Sanly gümrük we logistika bileleşigi başlangyjy logistika çykdajylarynyň ýokarlanmagyna jogap hökmünde söwda päsgelçiliklerini azaltmaga synanyşýar, sebäbi Merkezi Aziýa ýurtlary boýunça ýük çykdajylary 30% -e çenli ýokarlandy we gowşuryş möhletleri birnäçe hepde uzaldyldy. Hytaý-Gyrgyzystan-Özbegistan demirýolunyň ýyllyk kuwwaty 15 million tonna çenli gowşurylyş möhletini 10 güne çenli azaltmagyna garaşylýar Sanly ykdysadyýet pudagynda Özbegistan Aziýanyň Ösüş Bankynyň çäginde Daşkentde sebitleýin AI merkezini döretmegi goşmak bilen emeli intellekt ulaltmak programmasyny döretmegi teklip etdi. Şol bir wagtyň özünde, ýurt Aziýa-Pacificuwaş ummany sanly awtoulag ýoly başlangyjyna goşulýar, 2035-nji ýyla çenli 20 milliard dollar meýilnamalaşdyrylýar Howanyň gün tertibinde Merkezi Aziýa Greenaşyl guşak taslamasy işjeň ösdürilýär. "Ashaşil Makon" milli maksatnamasy her ýylda 200 million agaç we gyrymsy agaç ekmegi göz öňünde tutýar we Aral deňziniň gury düýbünde 2 million gektar tokaý nahallarynyň döredilmegine sebäp boldy. Esasy maksat 2030-njy ýyla çenli sebitdäki ýaşyl örtügi 30% -e ýetirmek Maýa goýum bölegi, 13 strategiki kärhananyň aktiwlerini birleşdirýän Milli maýa goýum gaznasyndaky paýnamalaryň 30% -iniň meýilleşdirilen sanawyny öz içine alýar, Aziýa Ösüş Bankynyň möhüm minerallar maksatnamasyna gatnaşmak bilen, bahasy 1,6 milliard dollar bolan 70-den gowrak taslamany öz içine alýar Özbegistanyň AÖB bilen hyzmatdaşlygynyň umumy bukjasy eýýäm 16 milliard dollardan geçýär. Prezident Şawkat Mirziýew Samarkand platformasynda hödürlenen teklipleriň amaly taslamalara we özara peýdaly şertnamalara terjime ediljekdigini aýtdy Özbegistanyň başlangyçlary şol bir wagtyň özünde ýaşyl we sanly meýilnamalary öňe sürmek bilen bir hatarda logistika çykdajylaryny azaltmaga, söwdany çaltlaşdyrmaga, syýahatçylyk akymlaryny giňeltmäge we döwlet-hususy hyzmatdaşlyk mehanizmleri arkaly hususy maýa goýumlaryny çekmäge garaşylýar Optimistik ssenariýada, Samarkant teklipleriniň durmuşa geçirilmegi Özbegistana orta girdejili ýokary derejäni gazanmaga mümkinçilik döredip biler. Geosyýasy durnuksyzlyk ýüze çykan halatynda, haryt pudagyna aşa garaşly bolmazlyk üçin ykdysadyýeti diwersifikasiýa etmek üçin goşmaça çäreler zerur bolup biler. Netijede, Samarkand platformasy muny tassyklaýar Özbegistan sebitiň ykdysady birikmesine ep-esli goşant goşmak üçin başlangyçlary öňe sürýär