Hazaryň täzeden dizaýny: ABŞ we Azerbaýjan asewraziýa söwdasynyň düzgünlerini täzeden ýazýarlar

BAKU, Azerbaýjan, 10-njy iýun. Waşingtonda geçirilen 2026-njy ýyldaky Kaspi forumy, ABŞ-nyň, Azerbaýjanyň we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasyndaky hyzmatdaşlyga ünsi çekip, asewraziýanyň ykdysady ýagdaýynyň strategiki taýdan gaýtadan gözden geçirilmegini görkezýär. 10-njy iýunda Hazaryň Syýasat merkezi ABŞ-nyň resmilerini we sebitleýin ýolbaşçylaryny Milli metbugat klubynda ykdysady howpsuzlyk we dowamly söwda hyzmatdaşlygynyň ösüşi barada pikir alyşmak üçin çagyrýar Çykyş edenleriň sanawynda Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň kömekçisi - Prezident administrasiýasynyň Daşary gatnaşyklar bölüminiň müdiri Hikmet Hajyýew we ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň kömekçisi Kristofer Landau bar Waşingtonyň maksady düşnüklidir: Ak tam global üpjünçiligi diwersifikasiýa etmek üçin ygtybarly söwda ýollaryny gözleýär, Baku üçin bu materikleriň çatrygyndaky esasy logistika we energiýa merkezi statusyny berkitmek üçin ajaýyp mümkinçilikdir Multimodal Orta Koridor (TITR) häzirki wagtda anyk sanlar bilen goldanýan güýçli amaly ösüşi görkezýär. 2019-njy ýyldan 2025-nji ýyla çenli bu ugurda ýük daşamagyň mukdary 5-6 esse artyp, 4,12-5,2 million tonna çenli ýokarlandy. Diňe 2024-nji ýylda umumy görkeziji 62–63% ýokarlandy, konteýner akymy 2,6 esse ýokarlandy we takmynan 56,500 TEU boldy. 2025-nji ýylda bar has ýokary galdy - 76,900 TEU Ablyeri gelende aýtsak, geçen ýylyň ilkinji dokuz aýynda Azerbaýjanyň infrastrukturasy arkaly üstaşyr geçiş 6% ösüp, 2,6 million tonnadan geçdi. Häzirki wagtda koridoryň dowam edýän kuwwaty ýylda 6 million tonna diýlip çaklanylýar, ýöne taraplaryň esasy maksady 2027-nji ýyla çenli 10 million tonna ýetmek we 2029-njy ýyla çenli 300 000 TEU-a çenli işlemek. 2025–2026-njy ýyllar üçin meýilnamalar 600 yzygiderli konteýner otlyny işe girizmegi we 2029-njy ýyla çenli 2000 otlyny ösdürmegi öz içine alýar Bu wezipeleri ýerine ýetirmek üçin fiziki infrastruktura hem döwrebaplaşdyrylýar: Bakuw Alat porty 25 million tonna we 500 000 TEU kuwwatyna çenli giňelýär, döwrebaplaşdyrylan Baku-Tbilisi-Kars demirýol liniýasy bolsa 5 million tonna ýük almaga taýyn. Azerbaýjan, sanlylaşdyryş taslamalaryny öňe sürmek bilen geografiýany tranzit girdejilerine üstünlikli öwürýär Muňa ugurdaşlykda, ABŞ öz pudagynyň durnukly işlemegi üçin sebitiň çig malyna gönüden-göni girmäge gyzyklanýar. Gazagystan bu ýerde global uran önümçiliginiň 40% -ine gözegçilik edýän esasy oýunçy hökmünde çykyş edýär. 2025-nji ýylda öndürilen önüm 25,839 tonna, 2026-njy ýyldaky çaklama 27–29,000 tonna deňdir. Astana titanda, sinkde, marganesde we hromda-da güýçli orny eýeleýär. Amerikan biznesi eýýäm bu bazara işjeň girýär: “Cove Capital” ABŞ-nyň EXIM bankynyň goldawy bilen takmynan 900 million dollar bölüp beren 1,1 milliard dollarlyk wolfram taslamasyny durmuşa geçirýär Azerbaýjan tranzit ýurt hökmünde bu meýilnamada ýeňiş gazandy. Hazar boýunça minerallaryň we uranyň eksporty Bakuwyň ulag ulgamynyň ösmegi üçin ajaýyp täsir döredýär. ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň kömekçisiniň orunbasary Şawna Wilsonyň we Kazatompromyň wekilleriniň gatnaşmagynda forumda energiýa aýratyn ara alnyp maslahatlaşylar Energiýa ýoly "ýaşyl" wektor bilen doldurylýar. Azerbaýjan, Gazagystan we Özbegistan Bakuwda ýerleşýän Greenaşyl koridor bileleşigi, gaýtadan dikeldilýän energiýa we arassa wodorod Europeewropa eksport etmek üçin bilelikdäki kärhana döretmek baradaky şertnamany tassyklady. 2026-njy ýylyň ilkinji dört aýynda Özbegistan RES-den 2,5 milliard kilowat-sagatdan gowrak girdeji gazandy, ýyllyk meýilnama 15 milliard kilowat-sagat. Bakuw, bu akymy sebitiň arassa energiýa ulgamyny Europeanewropa bazaryna birikdirip, Gara deňiz suwasty gämi kabeli taslamasy bilen baglanyşdyrmagy meýilleşdirýär Azerbaýjan bilen ABŞ-nyň Merkezi Aziýa bilen işleşmek üçin şeýle hyzmatdaş hyzmatdaşlygy sebitleýin ösüş üçin täze ssenariýalary açýar. Iş ýüzünde bu hyzmatdaşlyk, ulaglary, sanly torlary we arassa energiýany birleşdirjek ýeke-täk täjirçilik koridorynyň döredilmegine alyp barýar. Bu ssenariýa boýunça Waşington möhüm çig mallara we täze bazarlara durnukly we ygtybarly girýär, Merkezi Aziýa ýurtlary bolsa eksport ugurlaryny diwersifikasiýa edýär Baku üçin bu synergiýa kepillendirilen uzak möhletli tranzit girdejilerinde we ABŞ-nyň port we logistika infrastrukturasyna göni maýa goýumlarynyň akymynda ýüze çykýar. Netijede, Orta Koridor durnukly, öňünden aýdyp boljak we özara ösýän ABŞ-nyň göze görnüp duran maliýe goldawyna bil baglaýar. peýdaly söwda köprüsi