Bugdaý önümçiligini nädip ýokarlandyrmaly?

Azerbaýjan bugdaýda diňe 55 göterim özüni üpjün edýär. Statistik maglumatlara görä, 1 million 573 müň tonna içerki önümçilige garşy 1 million 267 müň tonna import edilýär. Bu görkezijiler oba hojalygynyň indiki tapgyrynda esasy ünsüň diňe önümçilik mukdaryna däl-de, öndürijilige we netijelilige gönükdirilmelidigini görkezýär Prezident Ylham Alyýew ýaňy-ýakynda oba hojalygy meselelerine bagyşlanan ýygnakda bugdaýyň diňe 55 göterim derejesinde özümize ýeterlikdigimizi aýtdy, gynansak-da, bu koeffisiýent ýokarlanmaýar: "Biz şol ýerde hasaplaýarys. Näçe ýyl bäri bu derejedäki bugdaý öndürýäris, uly itergi berlen hem bolsa, agroparklaryň döredilmegi, oba hojalygynyň ösmeginde uly rol oýnady. koeffisiýenti ýokarlanmaýar Içerki önümçilik 1 million 267 tonna. Elbetde, geografiýamyzy we beýleki oba hojalyk önümlerini ösdürmegiň zerurlygyny göz öňünde tutup, özümizi azyk bugdaýynyň 100 göterimi bilen üpjün etmeli däldiris Görşümiz ýaly, mejlisde prezidentiň nygtaýan esasy maksady öndürijiligi ýokarlandyrmak. Häzirki wagtda gallanyň ortaça hasyly her gektardan 3,2 tonna. Maksat 5 tonna. Aslynda, bu tapawut oba hojalygynyň esasy manysyny görkezýär. Başgaça aýdylanda, täze etap has köp ýer ekmek däl-de, eýsem bar bolan ýerlerden has ýokary hasyl almak tapgyrydyr Ykdysatçy-bilermen Razi Abbasbeýli soňky iki ýylda Azerbaýjanda däne ekinleriniň arasynda bugdaý ekilen ýerleriň mukdarynyň takmynan 10 göterim azalandygyny aýtdy. Bugdaý öndürijilik görkezijileri pese gaçdy. Häzirki ýagdaýyň sebäpleriniň biri daýhanlaryň bugdaý ekmek bilen gyzyklanmazlygydyr: Sebäbi bölünip berlen subsidiýalar ýeterlik derejede däl. Suwaryş ulgamlary bilen üpjün etmek höweslendirilmeýär. Şol bir wagtyň özünde öndürijiligiň pesligi sebäpli 1 gektar üpjünçilik görkezijileri käbir pes sebitlerde 12 sentre çenli azaldy. Mundan başga-da, bugdaýyň satyn alyş bahasy döwletiň buýrugy bilen ýokarlanmady. Dizel ýangyjynyň we öý hojalygynyň suw nyrhlarynyň ýokarlanandygyna garamazdan, beýleki hyzmatlaryň köpelendigine garamazdan, döwletiň buýrugy bilen bugdaýyň bahasy ýokarlanmady. Mundan başga-da, bahanyň ýokarlanmagy bazarda görnenokdy: "Netijede, çykdajylary ýokarlanan daýhan, satuw bazaryndaky çynlakaý kynçylyklar sebäpli bugdaý ösdürip ýetişdirmekden ýüz öwrüp başlady. Iým bilen üpjünçiligiň azalmagy tebigy ýagdaýda importyň köpelmegine sebäp boldy. Bu gaty howply ýagdaý. Hökümet esasy strategiki ekin bolan bugdaý ekmek meselesinde köp höweslendiriji çäreleri görmeli." Ykdysatçy bilermen Parwiz Heýdarow, azyk bugdaýynyň Azerbaýjan tarapyndan getirilýän esasy azyk önümleriniň arasynda aýratyn orny eýeleýändigini aýtdy. Soňky ýyllarda ýurtda azyk bugdaýyny öndürmek we üpjün etmek üçin döwlet derejesinde birnäçe höweslendiriji çäreler amala aşyrylan hem bolsa, bu ugurdaky isleg henizem kanagatlandyrylmaýar. Netijede, biziň ýurdumyz bu önümiň importyna garaşly bolup galýar: "Içerki bazarda öndürilen bugdaýyň bahasy şuňa meňzeş import edilýän önümlerden has ýokary. Içerki islegi doly kanagatlandyryp bilmeýändigimiziň birnäçe obýektiw we subýektiw sebäpleri bar. Ilki bilen, içerde öndürilen bugdaý talap edilýän hil görkezijilerine doly laýyk gelmeýär. Mundan başga-da, içerki bazarda öndürilen bugdaýyň bahasy, ekerançylyk ýerleriniň çäkli mukdary. ýurtda, howa we suw "ervetiýaçlyklar bilen baglanyşykly kynçylyklar bugdaý önümçiliginiň giňelmegine we islegi kanagatlandyrmaga päsgelçilik döredýär." Ykdysatçy, döwletiň ýerli bugdaý önümçiligini ýokarlandyrmak üçin höweslendiriji çäreleri görendigini aýtdy: "Subsidiýalar, ýeňillikli karzlar we infrastruktura goldawy boýunça görülýän çäreler eýýäm öz miwesini berýär. Theöne esasy mesele ekin meýdanlarynyň köpelmegi. Bu bolmasa içerki islegi doly kanagatlandyrýan önümçilige geçmek kyn bolar " Ykdysatçy bilermen Akif Nasirliniň pikiriçe, häzirki wagtda daýhanlaryň köpüsi fermalaryndan alnan tohumlary ulanýarlar. Şol tohumlar 3-4 ýyldan genetiki mümkinçiliklerini ýitirýärler we keselleri ýygnaýarlar. Önümçilik awtomatiki peselýär. Gektardan 5 tonna almak kepillendirilen, sebitleşdirilen, guraklyga we kesele çydamly super-elita we saýlama tohumlar zerurdyr. Türk, rus, Europeanewropa görnüşleri howa şertlerimize uýgunlaşdyryldy. Döwlet tohum fermalaryny güýçlendirmeli we daýhanlara subsidirlenen tohumlary bermeli. Ekmek üçin subsidiýalar tohuma bagly bolmaly: kepillendirilen tohum satyn alsaňyz, pul alarsyňyz, öz tohumyňyzy ekseňiz, beýle bolmaz: "Ikinji mesele topragyň seljermesi. Countryurdumyzda bir daýhan 20 ýyllap bir ýerde bugdaý ekýär we ne azot, ne fosfor, ne-de kaliý bilýär. Toprak 2 tonnadan ýokary bolmaly. deňagramlylyk dogry kesgitlenmeli. Şoňa görä, daýhan ammiak sulfatyny sepýär we onuň ýarysy zawoda ýetmeýär. Ekinler üçin 5 tonna potolok bar, ýöne döwlet suwaryş ulgamy ony satyn alyp bilmeýär. Beýleki ýerlerde ozalky zawod we saman saklamak tehniki taýdan çyglylygy ýitirýär Ykdysadyýetçi agrotehniki senenama eýermegiň esasy şertleriň biridigini aýtdy: "Oktýabr aýynda bugdaý ekmeli, daýhan noýabr aýynyň ahyrynda ekýär. Ekiş gijikdirilende gögeriş bolup geçmeýär, sogan az bolýar. Adatça, her gektardan 180-220 kg tohum ekilýär we daýhan “kepillik” hökmünde 300 kg ekýär. septorioz, pos keselini 1 hepde giç bejerseňiz, 1 tonna ekin gerek. Şonuň üçin her etrapda agronom maslahat beriş gullugy güýçlendirilmelidir Hünärmen enjamlar seýilgähiniň täzelenmelidigine ynanýar: "Köne tohum türgenleşikleri tohumlary deňsiz-taýsyz dargatýar, ýarysy açylýar we ýarysy 10 sm çuňluga gidýär. Häzirki zaman pnewmatik ekişleri, lazer tekizleýjileri, kombaýn ýitgileri 3 göterimden geçmeli däldir. Hasyl ýygnamak döwründe kombaýnyň yzynda 500 kg bar. azalýar. Alfalfa, nohut we zorlamak ekilmeli. Indiki ýyl dökün bahasy 30 göterim arzanlady, şonuň üçin daýhan “men näme üçin ýorunja ekmeli?” Diýmez