Bu tomus temperatura rekordlary pozular! Çölleşmek gapynyň agzynda ... Hünärmenleriň yzly-yzyna duýduryşlary

Boğaziçi uniwersitetiniň prof. Doktor Murat Türkeş şu ýyl garaşylýan rekord temperaturadan we 2040-njy ýyldan soň çak edilýän çölleşmek howpundan duýduryş berdi Boğaziçi uniwersitetiniň howanyň üýtgemegi we syýasatlar amaly we gözleg merkeziniň geňeş agzasy Prof. Dr. Murat Türkeş dünýädäki ýerüsti temperaturanyň ýokarlanmagynyň Türkiýe ýetirýän täsirlerine baha berdi. Güýçli El Niñonyň mümkinçiligine ünsi çeken Türkeş, tomus aýlarynyň yssy boljakdygyny we aşakdaky sözleri ulanýandygyny görkezdi: "Bu ýyl Türkiýede, esasanam içerki kontinental sebitlerde, Merkezi Anadoly, Günorta-Günbatar Anadoly we Günorta-Gündogar Anadolydaky käbir stansiýalarda ýokary temperatura rekordlaryny goýmak mümkinçiligi bar." Soňky ýyllarda Türkiýede ygalyň azalmagy we bugarmagyň artmagy uzak möhletleýin geografiki gurluşyň üýtgemegine sebäp bolýar. Prof. Dr. Türkeş 2040-njy ýyldan soň, häzirki wagtda görünmeýän "doly gurak" howa şertleriniň Türkiýäniň käbir ýerlerinde agdyklyk edip biljekdigini aýtdy: "Temperaturanyň we bugarmagyň ýokarlanmagy, ýagyş re regimeiminiň üýtgemegi we temperatura bilen guraklygyň ýokarlanmagy netijesinde 2040-njy ýyldan soň orta we gaty pessimistik howa ssenarilerine görä häzirki wagtda Türkiýede ýok gurak howa şertleriniň döremek ähtimallygy bar Howanyň üýtgemegi bu derejede dowam etse, Siriýanyň demirgazygyndaky çöl ýaly şertleriň Türkiýä çenli ýaýramagy çak edilýär. Prof. Dr. Türkeş töwekgelçilikli ýerleri we bolup biljek netijeleri aşakdaky sözler bilen düşündirdi: "Häzirki wagtda Siriýanyň demirgazygyndaky gurak we hatda çöl ýaly howanyň Siriýa serhedinden Türkiýä girmeginiň ähtimallygy bar we şeýle howa şertli gurak sebit Merkezi Anadolynyň merkezi we günorta böleginde, şol sanda Günorta-Gündogar Anadolynyň uly günorta böleginde, Konýa basseýninde, Türkiýäniň däne ammarynda we Içerki Günbatar Anadolyda we Frakiýada bolup biler." "Munuň durmuşa geçirilmegi, Türkiýäniň fiziki we ykdysady suw ýetmezçiligini başdan geçirýän, wagtyň geçmegi bilen suwuň garyp bolup, azyk howpsuzlygy meselesinde kynçylyk çekýän ýurda öwrülmegini aňladýar." Temperaturanyň ýokarlanmagy diňe termometrlere däl, eýsem ekosistema-da howp salýar. Aýratyn-da Ege we Ortaýer deňzinde ýylylyk tolkunlarynyň tokaý ýangynlaryna sebäp bolýandygyny mälim eden Türkeş, toplumlaýyn dolandyryş meýilnamasynyň möhümdigini aýtdy: "Temperaturanyň ýokarlanmagy, tomusky guraklygy we täze ýangyn düzgünini güýçlendirmek ýa-da has täsirli etmek bilen tokaý ýangynlarynyň ýygylygyny, agyrlygyny, dowamlylygyny we täsirini ýokarlandyrýar." "Suw çeşmelerine aşa basyş edýär." Toprakda guraklyk bar. " "Şonuň üçin temperaturanyň uzak möhletleýin ýokarlanmagy diňe bir ýokary temperaturanyň we ýylylyk tolkunlarynyň ýüze çykmagy bilen baglanyşykly däl."