Bu gün Bütindünýä daşky gurşaw güni

Bütindünýä daşky gurşaw güni, BMG tarapyndan döredilen we daşky gurşawy goramak meselesine ünsi artdyrmak maksady bilen her ýyl 5-nji iýunda bellenilýän halkara günleriň biridir. Häzirki wagtda ekologlar we tebigaty goraýyş guramalary dünýä jemgyýetçiliginiň ünsüni daşky gurşaw meselelerine gönükdirmek we şol bir wagtyň özünde daşky gurşawy goramak boýunça syýasy gyzyklanmalary we çäreleri ösdürmek üçin iň möhüm serişdeleriň biri hasaplanýar AZERTAC bu ekologiki dynç alyşyň 1972-nji ýylyň 15-nji dekabrynda BMG Baş Assambleýasy tarapyndan kabul edilen karar bilen döredilendigini habar berdi. 5-nji iýun senesi hökmünde saýlandy, sebäbi 1972-nji ýylda şol gün Stokgolmda adam gurşawy konferensiýasy öz işine başlady. Bu konferensiýanyň netijesinde BMG-nyň Daşky gurşaw maksatnamasy (UNEP) döredildi. Birnäçe ýurtda şu gün daşky gurşawy goraýjylar güni hökmünde bellenilýär Ynsan tebigatyň bir bölegi we ony üýtgedýän güýç. Daşky gurşaw adamyň fiziki barlygyny üpjün edýär we intellektual, ruhy, jemgyýetçilik we ruhy taýdan ösmegi üçin mümkinçilikler döredýär. Ylmyň we tehnologiýanyň çalt ösmegi netijesinde adamzat daşky gurşawy görlüp-eşidilmedik derejede üýtgetmek güýjüne eýe boldy. Şol sebäpli tebigy we adam tarapyndan döredilen daşky gurşaw, adamlaryň abadançylygyny we esasy hukuklaryny, şol sanda ýaşamak hukugyny üpjün etmekde möhüm rol oýnaýar Bu güni bellemegiň maksady, her kimiň daşky gurşawy goramaga goşant goşmak islemegi we has köp adamy planetanyň ýaşaýyş goldaw ulgamlaryna artýan basyşyň kritiki derejä ýetmeginiň öňüni almak üçin çäre görmäge höweslendirmek Adamzat ençeme ýyl bäri Eartheriň ekosistemalaryny ulanýar we zaýalaýar. Her üç sekuntda dünýä futbol meýdançasynyň ululygyndaky tokaý meýdanyny ýitirýär. Soňky ýüz ýylda planetanyň batgalyk ýerleriniň we merjen gaýalarynyň ýarysy ýok edildi. Her ýyl 11 million tonna plastik galyndy suw ekosistemalaryna girýär we 800-den gowrak deňiz we kenarýaka görnüşlerine zyýan ýetirýär. Tokaý we torf batgalygy ýaly uglerody siňdirýän tebigy ulgamlaryň ýitmegi howanyň üýtgemegini çaltlaşdyrýar. Soňky ýyllarda global parnik gazlarynyň zyňyndylary yzygiderli artdy we dünýä howanyň üýtgemeginiň bosagasynda Atmosferanyň temperaturasy çalt ýokarlanýar we tebigat we adamlar bu üýtgeşmelere uýgunlaşmak üçin göreşýärler. Habaşaýyş ýerleriniň ýok edilmegi takmynan bir million görnüşiň ýok bolmagyna sebäp bolýar. Howanyň, topragyň we suwuň hapalanmagy dowam edýär Häzirki wagtda dünýäniň ähli ekosistemalary howp astyndadyr. Tokaýlardan we gurak ýerlerden başlap, ekin meýdanlaryna we köllere çenli adam ömrüne bagly tebigy giňişlikler gaýdyp gelme derejesine ýetýär. Planeter togalagynyň 40 göterimi zaýalanýar, bu dünýä ilatynyň ýarysyna gönüden-göni täsir edýär. 2000-nji ýyldan bäri gurakçylygyň sany we dowamlylygy 29 göterim ýokarlandy. Gyssagly çäre görülmese, dünýä ilatynyň 75 göteriminden gowragy 2050-nji ýyla çenli gurakçylygyň täsirini duýup biler Şol meseleleriň çözgüdi ykdysadyýeti we jemgyýeti tebigat bilen sazlaşdyrmakdyr. Adamzat planetany zaýalamakdan ony dikeltmäge geçmeli. Durnukly we deňhukukly ösüşi üpjün etmek, daşky gurşaw meselelerini çözmekde we halkara hyzmatdaşlygyny güýçlendirmekde jemgyýetiň roluny ýokarlandyrmak geljek nesiller üçin has ygtybarly we gülläp ösýän dünýä gurmaga kömek edip biler Bu gün dünýäde dürli çäreler bilen bellenilýär: agaç nahallaryny oturtmak çäreleri, meýdanlary arassalamak kampaniýalary, welosiped sürmek, mekdeplerde gurluşyk we afişa ýaryşlary, daşky gurşawy goramak çäreleri we beýleki başlangyçlar gurnalýar. Häzirki wagtda köp ýurtda daşky gurşaw syýasatlaryny wagyz etmek we halkara daşky gurşaw şertnamalaryna gol çekmek üçin möhüm platforma bolup hyzmat edýär Bütindünýä daşky gurşaw güni, her kime Eartheriň geljegi üçin jogapkärdigini ýatladýan gün. 1972-nji ýyldan bäri millionlarça adam bu gün mynasybetli geçirilen çärelere gatnaşyp daşky gurşawy goramaga goşant goşdy. Häzirki wagtda-da her birimiz planetamyzyň geljegi üçin kiçijik ädim ätip bileris Azerbaýjan Respublikasynyň Birleşen Milletler Guramasynyň Daşky gurşaw maksatnamasy (UNEP) bilen hyzmatdaşlykda 5-nji iýunda Bakuwda Bütindünýä daşky gurşaw gününi (WED) geçirjekdigini bellemelidiris. Çäre "Tebigatdan ylham aldy. Howa üçin. Geljegimiz üçin." mowzugynda geçiriler Oururdumyz 2024-nji ýylda Bütindünýä daşky gurşaw güni estafetasyny Koreýa Respublikasynda geçirer çäresinde kabul edildi 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir