Bu gün görnükli oftalmolog-alym, akademik Zarifa Aliýewanyň hatyra güni

Häzirki wagtda görnükli oftalmolog-alym, akademik Zarifa Aliýewanyň ölüminden 41 ýyl geçdi "Hasabat", Zarifa Aziz Gizi Aliýewanyň 1923-nji ýylyň 28-nji aprelinde Nakhiwan awtonom respublikasynyň Şarur etrabynyň Şahtakti obasynda dünýä inendigini ýatladýar Kakasynyň durmuş ýoly - görnükli jemgyýetçilik we döwlet işgäri Aziz Aliýew onuň üçin hakyky durmuş mekdebi boldy. Zarifa, häzirki zaman garaşsyz Azerbaýjan döwletiniň binagäri we esaslandyryjysy, Milli lider Heýdar Aliýewiň ömürlik ýoldaşy, dosty we ýoldaşlarydy. Ol kakasynyň öýünde gören respublikanyň ilkinji adamynyň aýaly bolanda kömek edipdi. Ol Beýik Lideriň ahlak goldawy we arkasydy Akademik Zarifa Aliýewanyň gözlegleri we alym hökmünde gazanan üstünlikleri Azerbaýjanyň lukmançylyk ylmynyň taryhynda aýratyn bir tapgyry emele getirýär. Azerbaýjan lukmançylyk institutyny tamamlandan soň, bilimini Moskwada, Lukmançylyk okuw institutynda dowam etdirdi. Karýerasyna 1949-njy ýylda Azerbaýjanyň Ylmy-gözleg lukmanlaryny kämilleşdiriş institutynda gözlegçi bolup başlady we bütin ömrüni oftalmologiýa ugruna bagyşlady göz keselleri, esasanam trahoma, Azerbaýjanda giňden ýaýrady. Adamlary bu problemadan halas etmek, başga bir derwaýys mesele - gözüň hünär keselleri barada düýpli gözleg geçirmek, täsirli bejeriş usullaryny we öňüni alyş çärelerini ösdürmek zerur boldy. Şeýlelik bilen, durmuşyň özi ýaş gözlegçiniň ylmy gözlegleriniň mowzugyny kesgitleýär we ylmy ugurlarynyň başlangyç tapgyryny trahoma bejergisine bagyşlaýar. Bu keseliň has ýaýran sebitlerine baryp, kesel merkezlerini açdy, göz lukmanlaryna leksiýalar berdi we ilatyň arasynda söhbetdeşlik geçirdi Köp wagt geçmänkä, Zarifa hanym trahomanyň irki döwürlerinde sintomisini ulanmakda üstünlikli netijeleri gazandy. Okuwynyň ahyrynda, 1959-njy ýylda, "Trahomany sintomisin bilen beýleki bejeriş usullary bilen bejermek" atly tezisini üstünlikli gorady. Onuň teklip eden bejeriş usuly respublikamyzda giňden ulanyldy we trahomany kesel hökmünde ýok etmekde möhüm rol oýnady Oftalmolog-alym hökmünde Zarifa hanym glaukomanyň diagnozyna, bejergisine we görüş agzasynyň çişmegine aýratyn üns berdi. Ylmy taýdan gözlenmedik oftalmologiýa ugruny - görüş organynyň hünär patologiýasyny çuňňur öwrendi. Bu meseläniň ähmiýeti diňe bir himiýa we elektronika pudagynyň giň ösmegi bilen çäklenmän, eýsem köp sanly täze himiki birleşmeleriň görüş organyna täsirini öwrenmek bilen hem baglanyşyklydy. Hanym Zarifa bu ugurda ilkinji gözlegçi boldy. Dünýäde ilkinji gezek görüş organynyň hünär patologiýasyny öwrenýän ylmy-gözleg laboratoriýasyny döretdi we ylym dünýäsinde täze ugur - hünär oftalmologiýasynyň düýbüni tutdy. Bu ugurdaky gözlegleriniň deslapky netijelerini jemläp, "Azerbaýjanyň himiýa senagatynyň işgärlerinde görüş organynyň ýagdaýy" mowzugynda doktorlyk dissertasiýasy ýazdy. 1977-nji ýylda lukmançylyk ylymlarynyň doktory derejesine eýe boldy 1980-nji ýylda güýçli we öndürijilikli ylmy işi üçin "Hormatly alym" diýen hormatly ada eýe boldy. Meşhur alym tarapyndan respublikanyň iri senagat kärhanalarynda geçirilen uly göwrümli ylmy-gözleg işleri, "Şinanyň önümçiliginde gözüň hünär patologiýasy", "Hroniki ýod zäherlenmesinde oftalmologiýa" we "ýod senagatynda hünär göz keselleriniň öňüni almak" ýaly gymmatly monografiýalarda öz beýanyny tapdy. 1981-nji ýylda, görüş organynyň hünär patologiýasy ugrundaky ylmy-gözleg işleriniň üstünlikli netijeleri we oftalmologiýanyň ösmegine goşan goşandy üçin M.I. Öňki Sowet Soýuzynyň oftalmologiýasy pudagyndaky iň abraýly baýrak bolan SSSR Medisina Ylymlar akademiýasynyň Awerbak baýragy. Bu baýragy alan ilkinji zenan alymdy Zarifa Aliýewa 1983-nji ýylda Azerbaýjan Ylymlar akademiýasynyň doly agzasy saýlandy. Şeýle hem birnäçe okuw kitaplarynyň we monografiýasynyň awtory: "uteiti wirus konýunktiwiti", "Keratit, gözüň damar ulgamynyň keselleri, retina, optiki nerw, katarakt", "Glaukoma we göz gipertoniýasy", "Görüş organiki zeper" süýji keselinde "," Gözüň mikrohirurgiýasy "," Okuw serhedi ". uýgunlaşma we goranyş funksiýasy "we ş.m. Alymyň" Durmuş ýollarynyň fiziologiýasy "," Durmuş ýollarynyň hirurgiki bejergisi "," Göz ýaşardyjy ýollaryň gorag hirurgiki usullary "we beýleki eserler ähmiýetini şu günki güne çenli dowam etdirýär. Şeýle hem, iridodiagnostika we iridoterapiýa meselelerini çözdi we bu ugurda iki monografiýa taýýarlady. Zarifa Aliýewa dünýäde iridodiagnostika barada ilkinji bolup kitap ýazdy Zarifa Aliýewanyň lukmançylyk sungaty baradaky pikiri ünsi özüne çekýär: "Lukman adama iň ýakyn adam. Ol özüni adamlardan aýyrmaly däldir, özüni söýýän, biperwaý adam bolmaly däldir." Akademik Zarifa Aliýewa hem görnükli jemgyýetçilik işgäri. SSSR-iň Parahatçylyk Goranyş komitetiniň öňki agzasy, Azerbaýjan Parahatçylyk Goranyş Komitetiniň başlygynyň orunbasary, Bileleşik "Bilim" jemgyýetiniň direktorlar geňeşiniň agzasy we oftalmologlar bileleşiginiň ylmy jemgyýetiniň prezidiumydy. Meşhur ýazyjy Elmira Ahundowanyň "Zarifa we Heýdar Alyýew - Baky söýgi" atly kitabynda: "Özi-de köp wezipelerine resmi taýdan çemeleşmedi. Meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylmagyna hut özi gatnaşdy we üstünlikli çözmek üçin hiç hili bilim, güýç we güýç sarp etmedi Şol döwürde, gündelik durmuşynyň iş bilen baglanyşykly tarapynyň aýal we ene wezipesinden ýokary geçmezligini üpjün etdi. Kämahal Zarifa özüni günäkär duýýardy, sebäbi ylmy we jemgyýetçilik işi maşgalasyna we çagalaryna sarp edip biljek wagtyny alýardy Zarifa Aliýewanyň köp hormatly atlary, ylmy atlary we baýraklary bar. Bu atlaryň her biri buýsanç çeşmesidir. Emma bu atlaryň arasynda iň abraýlysy Ana. Hanym Zarifa, Prezident Ylham Alyýewiň ejesi, milli lider Heýdar Alyýewiň syýasy ugruna mynasyp yzarlaýjy 1985-nji ýylyň 15-nji aprelinde Moskwada aradan çykdy Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr