BMG Fransiýa Kanaki hakda duýduryş berdi

BMG-nyň jyns taýdan kemsitmeleri ýok etmek komitetiniň (CERD) fransuz kolonial Kanaki baradaky beýanyny kabul etdi Baku başlangyç topary AZERTAC-a beren beýanatynda CERD-iň Kanakidäki kolonial syýasaty sebäpli ýüze çykan ýagdaý sebäpli Fransiýa duýduryş berendigini we Kanaki bilen baglanyşykly syýasy we konstitusiýa özgertmeleriniň diňe ýerli Kanaki halkynyň gatnaşmagynda erkin we aç-açan geçirilmelidigine ünsi çekdi Beýanatda 2021-nji ýylyň 12-nji dekabrynda Fransiýada Kanakide üçünji gezek geçirilen "öz ykbalyňy kesgitlemek referendumy" Kanaki halkynyň milli ýas döwrüne gabat gelendigi sebäpli, halkyň referendumy yza süýşürmek baradaky kanuny çagyryşlaryna fransuz häkimiýetleri üns bermedi. Beýanatda Kanak halkyna wekilçilik edýän Kanaki däp-dessur senatynyň we sekiz sebitiň adaty geňeşleriniň bu mesele boýunça birnäçe gezek resmi ýüz tutandyklaryna garamazdan, olaryň islegine we pozisiýasyna düýbünden ähmiýet berilmändigi we Fransiýanyň Kanak halkynyň syýasy erkine we däp bolan institutlaryna äsgermezçilik edýändigi aýratyn nygtalýar Saýlawdan soň hem fransuz häkimiýetleri kanak halkynyň hukuklaryna we wajyp bähbitlerine garşy gelýän "syýasy reforma" diýilýän birtaraplaýyn tertipde amala aşyryldy, razyçylygy we gatnaşmazdan, ýerli Kanak halkyny öz ykbaly bilen baglanyşykly karar bermekden bilkastlaýyn aýyrdy we syýasy erkini gowşatmaga we adaty dolandyryş institutlaryny abraýdan düşürmäge gönükdirilen syýasaty durmuşa geçirdi Bu resminama, Fransiýanyň 1998-nji ýylda gol çekilen Noumea şertnamasynyň düýp manysyny üýtgetmegi, dekolonizasiýa prosesiniň kanunylygyny düýpli pese gaçyrýandygyny we kanak halkynyň geljegi barada karar kabul etmegiň töwekgelçiligini ýokarlandyrýandygyny aýdýar Şeýle hem, komitet howpsuzlyk güýçleri tarapyndan 2024-nji ýylyň maý aýynda halkara adam hukuklary çäginde ýerli ilatyň kanuny nägilelikleri wagtynda aşa güýçleriň, şol sanda ölüm howply zorluklaryň derňelmeginiň möhümdigini aýtdy. Mundan başga-da, 2025-nji ýylda Bujiwal şäherinde geçirilen ýapyk gepleşikleriň netijesinde Kanagyň geljegi barada täze syýasy şertnamanyň taýýarlanandygy bellendi, ýöne bu işde Kanak halkyna wekilçilik edýän guramalaryň gatnaşmagy üpjün edilmedi Resminamada kanak halkynyň henizem gurluş taýdan jyns taýdan kemsitmelere sezewar edilýändigi aýdylýar. Bu ýagdaý, syýasy, ykdysady, jemgyýetçilik we medeni hukuklardan doly we deň derejede peýdalanmak üçin çynlakaý çäklendirmeleri döredýär. Şol sebäpli, Fransuz hökümeti kanak halkynyň syýasy proseslere deň we täsirli gatnaşmagyny üpjün etmek, esasy hukuklarynyň goralmagyny kepillendirmek, zorluk aýyplamalary boýunça garaşsyz we aç-açan derňew geçirmek, şeýle hem BMG-nyň degişli tekliplerini doly we yzygiderli durmuşa geçirmek talap edilýär BMG-nyň Adam hukuklary komitetine 2024-nji ýylda Bakuwyň başlangyç topary tarapyndan Fransiýanyň kolonial syýasaty we kanak halkynyň hukuklarynyň bozulmagy bilen baglanyşykly alternatiw hasabatda gozgalan meseleleriň Komitetiň häzirki beýanynda-da öz beýanyny tapýandygyny bellemek gerek 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir