BMG Fransiýa Täze Kaledoniýanyň ýerli halky öňündäki borçlaryny ýatlatdy

Fransiýa Täze Kaledoniýanyň geljegi bilen baglanyşykly islendik syýasy we konstitusiýa özgertmeleriniň diňe ýerli Kanak halkynyň doly gatnaşmagynda amala aşyrylmagyny üpjün etmeli; AZERTAC, BMG-nyň jyns taýdan kemsitmegi ýok etmek komitetiniň hünärmenleriniň muny aýdandygyny habar berdi Komitet Pari Parisiň soňky başlangyçlarynyň 1998-nji ýyldaky Noumea şertnamasy bilen döredilen syýasy binagärlige zyýan ýetirip biljekdigine çynlakaý alada bildirdi. Bu resminama territoriýanyň ýuwaş-ýuwaşdan dekolonizasiýa edilmegine, Kanagyň şahsyýetiniň ykrar edilmegine, özbaşdaklygyň giňelmegine we Täze Kaledoniýanyň syýasy geljegini çözmäge taýýarlygyň düýbüni tutdy. Hünärmenleriň pikiriçe, Kanaklaryň razylygy bolmazdan saýlaw kanunlaryny we syýasy mehanizmleri üýtgetmek synanyşyklary, olaryň syýasy işe gatnaşmak hukugyna ýaramaz täsir edip biler Geňeş Kanagyň hukuklaryna täsir edýän reformalaryň bu adamlaryň gatnaşmazdan başlandygyny aýratyn belläp geçdi. 2025-nji ýylyň başynda, Fransuz häkimiýetleri Boujivalda ýapyk gepleşikler geçirdi, netijede täze syýasy şertnama we saýlawçylary giňeltmek baradaky kanun taslamasy boldy. Şeýle-de bolsa, Kanagyň esasy edaralary ara alyp maslahatlaşmaga gatnaşmaga çagyrylmady. Hünärmenler, Fransiýanyň hökümeti tarapyndan öňe sürlen işiň häzirki görnüşiniň indi köptaraply däldigini we Täze Kaledon halkynyň deň partiýalar hökmünde gatnaşmagyny aradan aýyrýandygyny aýtdy Geňeş Fransiýany Kanak halkynyň hukuklaryna we bähbitlerine täsir edýän islendik özgertmelere manyly gatnaşmagyny üpjün etmäge, wekilçilikli guramalary bilen aç-açan we dogruçyl geňeşmeleri geçirmäge we sebitiň geljegi barada kararlar kabul edilende ýerli ilatyň erkin, öňünden we habarly razyçylygyny almaga çagyrdy. Hünärmenler Täze Kaledoniýada dekolonizasiýa we öz ykbalyňy kesgitlemek ugrundaky islendik ädimiň öz içine alyjy gepleşiklere esaslanmalydygyny aýdýarlar Mundan başga-da, Komitet 2024-nji ýylyň maý aýynda geçirilen demonstrasiýalarda Fransiýanyň hukuk goraýjy guramalary tarapyndan aşa köp we deňsizlik, şol sanda öldüriji, güýç ulanylmagy baradaky habarlara çuňňur alada bildirdi. Şeýle hem, garaşsyzlyk hereketi bilen baglanyşykly birnäçe Kanak hukuk goraýjysynyň razylygy bolmazdan, Fransiýanyň materigindäki türmelere geçirilendigi habar berildi Komitet Pari Parisi aşa güýçli ýagdaýlar boýunça garaşsyz derňew geçirmäge, jogapkärleri jogapkärçilige çekmäge we pidalara doly kompensasiýa bermäge çagyrdy 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir