"Gök agşam" - "tingiwopis näme diýýär"

Bu gezek "tingiwopis näme diýýär" sütüniniň myhmany, sungat tankytçysy ADPU-nyň ýanyndaky Azerbaýjan döwlet pedagogika kollejiniň mugallymy Emil Agaýew. Söhbetdeşimiz bilen meşhur suratkeş Edward Hopperiň "Gök agşam" hakda söhbet etdik Edward Hopper 20-nji asyr Amerikan sungatynyň iň meşhur we täsirli sungat işgärlerinden biridir. Okuw wagtynda realistik surat usulyny özleşdirdi we gündelik durmuşyň mowzuklaryna aýratyn gyzyklanma bildirdi. Pari Paris saparlary Edward Hopperiň döredijiliginiň döremegine uly täsir etdi. Fransiýa birnäçe gezek syýahat etdi we impressionizmiň we post-impressionizmiň hereketleri bilen tanyşdy. Hususan-da, Hopperiň geljekki işinde ýagtylygyň, reňkiň we atmosferanyň emosional täsiri möhüm rol oýnady. Şeýle-de bolsa, Europeanewropaly suratkeşleriň täsirinde bolsa-da, özüne mahsus stili döretmegi başardy. Hopperiň eseriniň esasy mowzuklaryndan biri, adamyň içki ýalňyzlygy we häzirki zaman şäher durmuşynda emosional aralyk. Öz eserlerinde adamlaryň gündelik durmuşyny suratlandyrsa-da, şol sahnalarda çuňňur psihologiki dartgynlyk we dymyşlyk duýulýar. Bu aýratynlyk, eserini beýleki real sungat işgärlerinden tapawutlandyrýan esasy taraplardan biridir Suratkeşiň eserinde şäheriň mowzugy aýratyn orun tutýar. Amerikan şäherleriniň köçelerini, kafelerini, myhmanhanalaryny, ýangyç bekedini we ýaşaýyş ýerlerini suratlandyrýar. Eserleriniň esasy psihologiki aýratynlyklaryndan biri, adamlar biri-birine ýakyn bolanda duýgy taýdan uzak görünýärler "Gök agşam" Hopperiň döredijiliginiň haýsy döwrüne gabat gelýär? "Gök agşam" eseri 1914-nji ýylda boýaldy we hudo .nigiň eserinde aýratyn orun tutýan iň gyzykly psihologiki kompozisiýalardan biri hasaplanýar. Hopper bu eseri, Pari Parisiň gijeki durmuşy we kafe medeniýetiniň täsiri bilen Fransiýada ýaşap ýörkä döretdi. Suratkeş, Pari Parisiň köçelerinde we kafelerinde gören adamlarynyň özüni alyp barşyny, içki ýalňyzlygyny we eserdäki uzak gatnaşyklaryny çuňňur emosional täsir bilen görkezdi Bu at kompozisiýanyň umumy reňk çözgüdi bilen ýakyndan baglanyşyklydyr. Mawy äheňleri ulanyp, hudo .nik rahatlyk, sowuklyk, ýalňyzlyk we emosional aralyk duýgusyny döretmäge synanyşdy. Eserde ulanylýan gara we sowuk reňkler adam şekilleriniň içki psihologiki ýagdaýyny has täsirli görkezýär. Kompozisiýanyň merkezine ýerleşdirilen ak eşikli palçygyň şekili eseriň iň täsirli keşbidir. Hopper palçyga diňe güýmenjäniň nyşany hökmünde däl-de, eýsem jemgyýetde özüni daşlaşdyran ýaly duýýan adamyň keşbi hökmünde hödürleýär. Masgarabazyň ýüzündäki ýadaw we gaharly söz, adamyň içki ýalňyzlygyny we ruhy ýadawlygyny görkezýär. Daş-töwereginde oturan adamlar bir meýdanda bolsa-da, duýgy taýdan biri-biri bilen baglanyşmaýarlar. Bu häzirki zaman şäher durmuşynda adamlaryň ruhy aralygyny we jemgyýetden daşlaşmagyny görkezýän möhüm çeper gurala öwrülýär Eserlerde we giňişlik gurluşynda şekilleriň ýerleşdirilmegi tomaşaçyda sahna täsirini döredýär. Her bir adam öz içki dünýäsinde ýapyk we daş-töweregindäki adamlardan görünmeýän serhetler bilen aýrylan ýaly. Hopper ýagtylyk we kölege gatnaşyklaryny ulanyp, sahna teatr atmosferasyny berdi we adam gahrymanlarynyň psihologiki ýagdaýyny has çuňňur beýan etdi. Bu eser sungat dünýäsinde uzak wagtlap üns berilmese-de, soňra Hopperiň döredijiliginiň möhüm mysallaryndan biri hökmünde baha berildi. Häzirki zaman sungat gözleglerinde "Gök agşam" eseri, şäherleşme döwründe içki ýalňyzlygy, emosional dartgynlygy we jemgyýetde üzňelik duýgusyny görkezýän güýçli psihologiki surat hasaplanýar Tagta nirede saklanýar? Häzirki wagtda bu eser Witni Amerikan sungat muzeýinde saklanýar we Edward Hopperiň işiniň iň tapawutly we ajaýyp mysallaryndan biri hökmünde hödürlenýär Stoldaky suratlar "Gök agşam" -da şekillendirilen gahrymanlar dürli sosial synplary we dürli psihologiki ýagdaýlary görkezýär. Suratkeş bu sanlary diňe bir adam şekilleri däl-de, eýsem häzirki zaman şäher durmuşynyň ruhy ýagdaýyny görkezýän nyşanlar hökmünde görkezdi. Eserdäki her bir adamyň daş keşbi, duruşy we ýüz keşbi içki duýgularyny we psihologiki dartgynlygyny görkezýär Kompozisiýanyň iň täsir galdyryjy şekili ak reňkli palçy. Bu suraty eseriň merkezine goýmak bilen, suratkeş tomaşaçylaryň ünsüni göni oňa gönükdirdi. Masgarabaz adatça baýramçylygyň we güýmenjäniň nyşany hasaplansa-da, Hopper bu ýerde düýbünden başgaça çemeleşýär. Masgarabazyň ýüzünde ýadawlyk, pikir we içki gynanç duýulýar. Daş-töweregindäki adamlar bilen duýgudaş aragatnaşyk gurmaýar we içki dünýäsinde ýapyk ýaly görünýär. Bu şekil jemgyýetdäki ýalňyzlygyň we daşlaşmagyň esasy nyşanyna öwrülýär. Ak eşik ony beýleki sanlardan aýyrýar we kompozisiýanyň esasy merkezi hökmünde görkezýär Eserde ünsi özüne çekýän başga bir şekil, çilim çekýän aýal. Bu aýal Pari Parisdäki kafe durmuşynyň erkin we bogem atmosferasyny görkezýär. Onuň asuda we biperwaý nazary içerki aladany döredýär. Aýal töweregindäkiler bilen bir meýdanda bolsa-da, öz pikirlerinde ýitirilen ýaly. Suratkeş bu şekil arkaly adam gatnaşyklarynda emosional aralygy we ruhy sowuklygy beýan etdi Stoluň töwereginde oturan erkek şekiller hem eseriň psihologiki täsirini güýçlendirýän möhüm şahsyýetlerdir. Olaryň käbiri çynlakaý we oýlanyşykly görünýär, beýlekileri ýadaw we biperwaý görünýär. Adamlar biri-birine ýakyn otursalar-da, öz aralarynda çyn ýürekden gatnaşyk duýmaýarlar. Şeýlelik bilen, Hopper uly şäherlerde ýaşaýan adamlaryň fiziki taýdan bilelikde, ýöne ruhy taýdan biri-birinden uzakdygyny görkezýär Eserdäki harby eşikli adamyň keşbi, şol döwrüň jemgyýetçilik we syýasy ýagdaýyny ýada salýan gyzykly şahsyýetleriň biridir. Bu şekil Birinji jahan urşunyň dartgynly ýagdaýyny oýandyrýar. Onuň asuda görnüşiniň aňyrsynda belli bir içki alada we näbellilik duýulýar. Bu şekil arkaly hudo .nik jemgyýetiň gelejek baradaky gorkusyny we aladasyny gytaklaýyn beýan edýär Kompozisiýada şekilleriň ýerleşdirilmegi teatr sahnasyny ýada salýar. Her bir adam başga tarapa seredýär we hiç kim doly duýgy bilen gürleşmeýär. Bu ýagdaý tomaşaçylarda dymmak, ýalňyzlyk we psihologiki dartgynlyk duýgusyny döredýär. Hopper şekilleriň içki dünýäsini has täsirli we dramatiki görnüşde görkezmek üçin ýagtylyk we kölege gatnaşyklaryny ulandy Eseriň reňk çözgüdi näme? Edward Hopper tarapyndan döredilen "Gök agşam" eserinde reňk çözgüdi kompozisiýanyň esasy emosional we psihologiki täsirlerinden biri hökmünde çykyş edýär. Bu ýerde hudo .nik esasan sowuk reňkleri ulanyp, tomaşaçyda rahatlyk, ýalňyzlyk, içki alada we duýgy aralygy döretmäge synanyşdy. Kompozisiýada agdyklyk edýän gök heňler eseriň umumy atmosferasyny kesgitleýär we gijeki asudalygy we şäher durmuşynyň melanholiki tarapyny görkezýär. Hopper gök reňkini diňe bezeg maksatly däl, eýsem adamyň içki dünýäsini görkezýän psihologiki gural hökmünde hem ulandy. Eserde ulanylýan goýy gök, çal we ýaşyl reňkler giňişligiň ýapyk we agyr atmosferasyny güýçlendirýär. Bu reňkler adam şekilleriniň içki ýadawlygyny we emosional izolýasiýasyny has aýdyň görkezýär. Suratkeş kompozisiýada gaty az ýyly reňk ulandy we bu aýratynlyk eseriň umumy duýgy sowuklygyny ýokarlandyrýar. Pes we ýumşak yşyklandyryş gijeki gurşawyň hakyky şekillendirilmegine goşant goşýar we tomaşaçyda dymmak duýgusyny döredýär. Kompozisiýanyň merkezindäki ak örtükli palçygyň şekili reňk taýdan aýratyn ünsi çekýär. Ak reňk, tomaşaçylaryň nazaryny göni şol surata gönükdirip, garaňky we sowuk fonda düýpli kontrast döredýär. Şeýlelik bilen, Hopper palçyga diňe bir kompozisiýanyň merkezi hökmünde däl, eýsem eseriň esasy psihologiki nyşany hökmünde hem hödürledi. Masgarabazyň ak eşigi, töweregindäki adamlardan tapawutlydygyny we şol bir wagtyň özünde ýalňyzlyk, daşlaşmak we içki boşluk duýgularyny güýçlendirýändigini görkezýär Eserdäki beýleki şekilleriň eşiklerinde ulanylýan gara we bitarap reňkler olaryň emosional ýagdaýyny görkezýär. Çal we goňur reňkler adam gatnaşyklarynyň sowuklygyny we ýeke-täkligini duýýar. Suratkeş reňkleriň sazlaşygyny saklamak bilen kompozisiýada wizual rahatlyk duýgusyny berýär. Colorumşak reňk geçişleri we açyk kölegeli gatnaşyklar eseriň ajaýyp täsirini ýokarlandyrýar we teatr sahnasyny ýada salýan atmosfera döredýär Siziň pikiriňizçe bu surat bize näme diýýär? "Gök agşam" eseri tomaşaçylara içki ýalňyzlyk, emosional ýadawlyk we jemgyýetdäki häzirki zaman adamyň ruhy aralygy baradaky çuňňur pikirleri görkezýär. Eduard Hopper bu eserinde adamlar fiziki taýdan bir ýere ýygnanan hem bolsa, ruhy nukdaýnazardan biri-birinden uzak bolup biljekdigini görkezmäge synanyşdy. Kompozisiýada şekillendirilen şekilleriň dymmagy, biri-biri bilen emosional baglanyşygyň ýoklugy, şäher durmuşynyň döreden içki boşlugyny görkezýär. Eser güýçli psihologiki dilde adamyň köpçülikde-de özüni ýalňyz duýup biljekdigini görkezýär. Eserde ak eşikli palçygyň keşbi aýratyn täsir galdyrýar we tomaşaçyda adamyň içinde gizlenýän duýgy agyrysyny ýada salýar. Adatça baýramçylygyň nyşany bolan palçy, bu ýerde adamyň daşky görnüşi bilen içki duýgularynyň arasyndaky tapawudy görkezýän ýadaw we gynandyryjy görnüşde görkezilýär. Bu usul bilen, Hopper adamlaryň köplenç duýgularyny gizleýändigini we jemgyýetiň öňünde başga bir keşbi döretmäge synanyşýandygyny aýdýar. Reňk ergininde ulanylýan sowuk gök we çal reňkler eseriň asuda, ýöne dartgynly psihologiki ruhuny hasam güýçlendirýär. Kompozisiýada duýulan dymyşlyk tomaşaçyda geň bir alada we oýlanma duýgusyny döredýär. Eser häzirki zaman adamyň içki dünýäsinde başdan geçirilýän emosional krizisi we ruhy izolýasiýany görkezýän sessiz hekaýa öwrülen ýaly. Meniň pikirimçe, “Gök agşam” Edward Hopperiň eseriniň iň täsirli we duýgur eserlerinden biridir. Eserdäki gahrymanlaryň içki ýagdaýy we reňkler bilen döredilen atmosfera tomaşaçyda güýçli psihologiki täsir edýär. Esasanam masgarabaz keşbiniň asuda we oýlanyşykly görnüşi adamy uzak wagtlap pikirlenmäge mejbur edýär we eseriň emosional agramyny has çuňňur duýup başlaýar. Bu eserde Hopper diňe bir kafe sahnasyny döretmän, eýsem häzirki zaman adamyň ruhy ýagdaýyny hem suratlandyrdy. Eseriň iň täsirli taraplaryndan biri, adamlaryň biri-birine ýakyn bolandyklaryna garamazdan içerde ýalňyzlygydyr. Kompozisiýadaky dymyşlyk we duýgy aralygy gündelik durmuşyň göze görünmeýän psihologiki taraplaryny açýar. Bu eser, adamyň iň köp adamly ýerlerde-de käwagt özüni ýalňyz duýup biljekdigini görkezýär. Hopperiň döreden atmosferasy, içki duýgularyny sözsiz beýan edip bilýär. Eserdäki reňkleriň, yşyklandyryşyň we keşpleriň sazlaşygy güýçli emosional täsir döredýär we tomaşaçyny çuňňur pikirlere alyp barýar. "Gök agşam" diňe bir wizual däl, eýsem psihologiki we filosofiki mazmuny sebäpli hem täsirli eser. Eduard Hopper bu suratyň üsti bilen adamyň içki ýalňyzlygyny, emosional ýadawlygyny we jemgyýetdäki ruhy aralygyny örän täsirli we ýatdan çykmajak görnüşde görkezip bildi