Krym soltany: “Cennethan Biyim” - Zeýnep Özdem Köse - QHA - Krym habar gullugy

Cennethan Biyim XVII asyryň ikinji ýarymynda ýaşap geçen Krym soltanydy. 1998-nji we 1996-njy ýyllar aralygynda dört gezek tagta çykan we jemi ýigrimi üç ýyllap hökümdarlyk eden we Osman imperiýasynyň Awstriýa, Polşa we Russiýa garşy alyp baran göreşlerinde möhüm, möhüm we gymmatly han Hajy Selim I. Geraýyň aýaly. Adyndan biyim aňlatmasy, Krymda türk aýal-gyzlary üçin totay, welosiped, bikçeç, aýal diýmek üçin ulanylýan at we at Cennethan Biýim 1687-nji ýylda Remezandan soň Şawwalyň başynda aradan çykdy. Selim Geraý aradan çykanda elli alty ýaşyndady. Cennethanyň Selim Geraýdan ýaş bolmagy ähtimaldygyny göz öňünde tutsak; Ol aradan çykanda orta ýaşyndadygyny aýtmak bolýar. Selim Geraý Han aýalyndan on ýedi ýyl soň ýetmiş üç ýaşynda aradan çykar. Onuň gubury Bahçesaraý Han metjidiniň howlusynda. Dürli gözleg işlerinde Selim Geraýyň Krym wezir Ali Merdan Aganyň gyzyna durmuşa çykandygy aýdylýar. Öňki makalalarymyzda agzap geçen Krym hanlygyndan galan kady registrleriniň kömegi bilen, öňki adamsy Cennethan Biýim hakda-da maglumat alýarys Krym hanlygynyň Kadi kitaplarynda ýazylan miras ýazgylaryna görä, emlägi kakasyna we aýalyna berilýär. Ejesi diri däl. Emlägini paýlaşmak üçin çagasy bolmazlygy, çagasynyň ýokdugyny aňladýar we bu doglan çaganyň ýaş wagtynda ölen bolmagynyň mümkindigini aňladýar. Kakasy Abdulgani Paşa döwlet işgärlerinden we beýik serkerdelerden biridir. Molla Gani Paşa hem diýilýär Cennethanyň mirasyna gullar, şaý-sepler, atlar, jaýlar, dürli aşhana we öý goşlary, eşikler we kitap girýär. Dürli we köp sanly öý we aşhana önümlerinden soň iň uly paý gullara degişlidir. Maliýe girdejisi nukdaýnazaryndan käbir gullaryň jaý ýa-da dükan ýaly gozgalmaýan emläk bilen deň bahasy bolup biler. Krym gul üpjünçiligi we söwdanyň güýçli sebitlerinden biridir. Şonuň üçin bu döwürde, beýleki sebitlerde bolşy ýaly, bu ýerdäki adamlar hem dürli hyzmatlary ýerine ýetirmek üçin gul satyn aldylar. Olary öý işlerinde, çagalara ideg etmekde, süri bakmakda, üzümçilikde, bagda we degirmen işlerinde, bazarlarda we bazarlarda dükanlarynda ulanýarlar. Cennethan Biýimiň ýedi guly bar, biri erkek, beýlekisi aýal. Gullaryň altysynyň aýaldygy, köplenç öý işlerinde ulanylandygyny görkezýär. Jaýy arassalamak, nahar bişirmek, myhmanlary myhman almak, bagy bejermek ýaly. Bu gul gullaryň atlary hem gaty gyzykly: Lâgün, Mahıpervin, Nağmesaz we Bidayet Iki öýi, dört aty we iň köp okalýan süreleri we dürli dogalary öz içine alýan Enam-Şerif atly kitap bar. Bu ýerde ýakut (gülgüne we gyrmyzy reňkdäki iň gymmatly daş, iň meşhursy gyzyl), granat (açyk gyzyl reňkli gymmat bahaly daş) we firuzeli (açyk gök reňkli gymmat bahaly daş), altyn sagatlar, guşaklar we düwmeler, düwmeler we merjenler ýaly gymmat bahaly daşlardan ýasalan gulakhalkalar we halkalar bar Egin-eşikleri köp we dürli däl; emma gaty gymmatly. Altyn düwmeler (iki bölek), dîba (ýüpek mata), serpuş (başgap), giň eşikli we nagyşly ýammaklar we hammam toplumlary bar. Mysal üçin, sütükli sütükli palto islendik şaý-seplerden ýa-da gullardan has gymmatlydyr. Esasanam aýallar mülklerinde hammam toplumlary köplenç bolýar. Bu hammam; Vanna basseýninden, teşti, krujka, haly, namaz halysy, polotensa, şarf, köýnek, gysgyç we umuman gyzyl eşikden ybarat. Öý we aşhana gap-gaçlarynda ememen, Hindi, Trakiýa, Salonika, Anadoly, Müsür, Hytaý we Europeanewropa önümleri, hindi düşekleri, Sifilis (Europeanewropa) kiçijik sandyklary, Salonika duýgusy, Müsür sypallary, ememeniň namaz monjuklary, Fağfuri (Hytaý) kompot jamlary, Tokat (Anadoly) ewersleri bar. Bu ýagdaý Krymyň janly söwda durmuşyny we kosmopolit gurluşyny aýdyň görkezýär Cennethan Biyim-de algylar ýa-da karzlar ýok. Aýal-gyzlar mülklerinde talaplaryň iň köp ýaýran görnüşi bolan gyzlyk bu emläkde ýok. Görnüşinden, Selim Geraý aýalynyň gyzyny wagtynda töledi Krym hanlygynyň kadi kitaplarynyň kömegi bilen olar asyrlara gaýdyp gelip, meşhur Krym hany Hajy Selim Geraýyň, Cennethan Biýim atly aýalynyň durmuşy we Geraýlara degişli soltanyň han aýalynyň ýaşaýan ýeri, geýen, ulanan we okan zatlary barada habar berildi. pikir alýarys