Berlin Merkezi Aziýany geosyýasy bäsdeşlik ugry hökmünde görmeýär. Merkezi Aziýa ýurtlary üçin bu çemeleşme möhüm ähmiýete eýe - ýaşuly Aripow

Geçen hepde Hywada Merkezi Aziýa-Germaniýa bilermenler forumy geçirildi. Gazeta, Strategiki we sebitleýin barlaglar institutynyň müdiri eraşuly Aripow bilen Germaniýa bilen Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasyndaky gatnaşyklaryň logikasynyň nähili ösýändigi, gyzyklanmalarynyň sazlaşyklydygy we ýakyn ýyllarda haýsy ugurlaryň ileri tutuljakdygy barada söhbet etdi Häzirki wagtda Merkezi Aziýa bilen Germaniýanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk düýbünden täze tapgyra gadam basýar. Hyzmatdaşlygyň logikasy üýtgeýär. Ozal ilki bilen aragatnaşyklary giňeltmäge we aýry-aýry taslamalary durmuşa geçirmäge gönükdirilen bolsa, uzak möhletli netijelere gönükdirilen hyzmatdaşlygyň has çuňňur we manyly modeli ýüze çykýar. Gazetada mahabat Orta möhletde hil taýdan ösüş üçin görnükli binýadyň dörän ýerinde üç sany ileri tutulýan ugur kesgitlenip bilner Birinjisi ykdysady we tehnologiki hyzmatdaşlyk. Bu ugurda bolup geçýän iň möhüm üýtgeşiklik bolsa gerek. Hyzmatdaşlyk adaty “çig mal - taýýar önümler” modelinden kem-kemden daşlaşýar we goşmaça bahanyň bilelikde döredilmegine has köp üns berýär. Bu sebitdäki ýurtlaryň has çylşyrymly önümçilik zynjyrlaryna gatnaşmagyny öz içine alýan tehnologiki hyzmatdaşlyga tarap üýtgeşme Şeýle geçiş üçin Merkezi Aziýada eýýäm zerur şertler bar. Sebitiň jemi içerki önümi ýylda takmynan 6% ösüş depgini bilen 560 milliard dollardan geçýär. Bu görkezijiler diňe bir mukdar dinamikasyny däl, eýsem gurluş üýtgemelerini hem görkezýär: senagat bazasynyň giňelmegi, infrastrukturanyň döwrebaplaşdyrylmagy we içerki islegiň ösüşi Germaniýa bolsa öz gezeginde güýçli in engineeringenerçilik däbini, döredilen senagat medeniýetini we çylşyrymly senagat ulgamlarynyň ösüşini goldaýan ösen tehnologiýalary getirýär. Hut şu güýçleriň çatrygynda has çuňňur hyzmatdaşlygyň binýady emele gelýär. Siemens we Bosch ýaly kompaniýalary öz içine alýan taslamalar eýýäm infrastrukturany döwrebaplaşdyrmaga, senagat awtomatlaşdyrylyşyna we energiýa netijeliligini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir Şol bir wagtyň özünde, indiki etap tehnologiýany özüne çekmekden has çuňňur ornaşdyrylmagyny - önümçiligiň lokalizasiýasy, senagat toparlarynyň ösüşi we daşarky bazarlara girmek üçin doly hukukly önümçilik platformasy hökmünde ýüze çykmagy arkaly üýtgemegi talap edýär Ikinjiden, ýaşyl geçiş we çeşmeleri dolandyrmak. Bu ugur barha strategiki bolýar. Suw baýlyklary, energiýa we howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly meseleler sebitiň uzak möhletli durnuklylygy bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. Ösýän suw ýetmezçiligi, ykdysadyýetleriň ýokary energiýa intensiwligi we garry infrastruktura bularyň hemmesi bu gün tertibiniň derwaýyslygyny güýçlendirýär Germaniýa, täzelenip bilýän energiýa çeşmelerini ýerleşdirmekden başlap, energiýa netijeliligini we kadalaşdyrylyşynda toplumlaýyn syýasaty we dolandyryş çemeleşmelerini ösdürmäge çenli ýaşyl geçişde ep-esli tejribä eýe. Taslamalar eýýäm KfW we GIZ ýaly guramalaryň, şeýle hem Lahmeyer International ýaly ýöriteleşdirilen kompaniýalaryň gatnaşmagynda durmuşa geçirilýär Uzak möhletleýin geljekde esasy maksat daşarky çözgütleri uýgunlaşdyrmakdan bilelikde ösdürmäge geçmekdir. Bu, uzak möhletleýin durnukly ösüşi üpjün edip bilýän in engineeringenerçilik mekdeplerini, gözleg merkezlerini we tehnologiki platformalary goşmak bilen sebitde içerki başarnyklaryň döredilmegini göz öňünde tutýar Üçünjiden, adam kapitalynyň ösüşi. Bu ugur ulgamlaýyn ähmiýete eýe. Hiç bir ykdysady model ýeterlik başarnyk we güýçli institusional mümkinçilik bolmasa durnukly bolup bilmez Merkezi Aziýanyň möhüm demografiki potensialy bar. 2050-nji ýyla çenli ýaşlaryň paýy has ýokary bolan sebitiň ilaty 100 milliona golaýlap biler. Bu düýpli ösüş çeşmesini aňladýar; muňa garamazdan, durmuşa geçirilmegi bilim ulgamlarynyň hiline we hünär taýýarlygynyň derejesine gönüden-göni baglydyr Bu nukdaýnazardan, Germaniýanyň hünär biliminiň modeli aýratyn gyzyklanma döredýär, esasanam iş ýerinde okuw bilen tejribe arasynda ýakyn birleşmegi üpjün edýän goşa bilim ulgamy. Bilelikdäki maksatnamalar, GIZ, DAAD we Gýote-Institut ýaly guramalaryň gatnaşmagynda eýýäm başarnyklary ösdürmäge, hünär okuwyna, akademiki alyş-çalyşlara we ylmy hyzmatdaşlyga gönükdirilen durmuşa geçirilýär Indiki etap, goşa yzygiderli girizmek arkaly bu tejribäni giňeltmegi öz içine alýar bilim, bilelikdäki in engineeringenerçilik we gözleg merkezlerini döretmek we uniwersitetler bilen işewürlik pudagynyň arasynda durnukly hünär ulgamlaryny ösdürmek Gepleşik wagtynda nemes hyzmatdaşlary Germaniýanyň sebitde deňagramly we pragmatiki syýasaty alyp barýandygyny birnäçe gezek bellediler. Berlin beýleki hyzmatdaşlaryny çalyşmagy maksat edinmeýär we Merkezi Aziýany geosyýasy bäsdeşlik ugry hökmünde görmeýär. Munuň ýerine tehnologiki hyzmatdaşlygy, maýa goýum hyzmatdaşlygyny we durnukly ösüşi nygtap, bar bolan özara täsir ulgamyny organiki taýdan doldurmaga synanyşýar Merkezi Aziýa ýurtlary üçin bu çemeleşme möhüm ähmiýete eýe. Sebit bäsdeşlik däl-de, hyzmatdaşlygyň giňişligi hökmünde öz şahsyýetini yzygiderli kemala getirýär, bu ýerde esasy ileri tutulýan ugurlar gyzyklanmalaryň deňagramlylygydyr Bu fonda Merkezi Aziýa bilen Germaniýanyň arasyndaky ýakynlyk deklaratiw däl, tebigatda çuňňur pragmatiki. Bu gyzyklanmalaryň obýektiw kesişýän ýerlerine degişlidir: durnukly ösüş, howanyň gün tertibi, ulag aragatnaşygy we global üpjünçilik zynjyrlarynyň diwersifikasiýasy Bu ýakynlaşmagyň sebäpleri aýdyňdyr. Merkezi Aziýa üçin durnukly ösüş, ilkinji nobatda, ykdysady durnuklylyk, çeşmelerden tygşytly peýdalanmak we daşarky faktorlara garaşlylygy azaltmak meselesidir. Germaniýa üçin tehnologiki ýolbaşçylyk we uzak möhletleýin bäsdeşlik ukyby bilen gönüden-göni baglanyşykly ulgamlaýyn strategiýany görkezýär. Hut şu çatrykda hyzmatdaşlygyň amaly meýilnamasy emele gelýär Ulag birikmesi aýratyn ähmiýete eýe. Global logistikanyň üýtgemegi nukdaýnazaryndan Germaniýa ygtybarly we köp ugurly ugurlar bilen gyzyklanýar, Merkezi Aziýa bolsa Europeewropa bilen Aziýanyň arasyndaky möhüm baglanyşyk hökmünde roluny güýçlendirýär. Gitdigiçe bu diňe bir üstaşyr geçmek bilen çäklenmän, logistika senagat we hyzmat komponentleri bilen doldurylýan doly hukukly ykdysady koridorlaryň emele gelmegi bilen baglanyşyklydyr Şol bir wagtyň özünde Germaniýa bilen sebitdäki ýurtlaryň arasynda tapawutlar saklanýar. Dürli ykdysady gurluşlar we ösüş derejeleri bolan hyzmatdaşlar üçin bu tebigy zat. Energiýanyň geçiş depgininde we daşky gurşaw standartlaryna çemeleşmelerde has aýdyň görünýär. Germaniýa çaltlaşdyrylan dekarbonizasiýa ýoluny dowam etdirýär, Merkezi Aziýa ýurtlary bolsa daşky gurşawyň maksatlaryny energiýa howpsuzlygy we durmuş-ykdysady durnuklylyk bilen deňleşdirmegiň zerurlygyndan ugur alýar Şeýle-de bolsa, bu tapawutlar çäklendirme däl. Has dogrusy, özara täsirleşmäge çuňluk goşýarlar. Bu, tehnologiki mümkinçilikleri we sebit aýratynlyklaryny göz öňünde tutýan çeýe, aýratyn çözgütleri ösdürmek üçin giňişlik döredýär Has giňişleýin, goşmaça modeliň döremegi barada aýdyp bileris: Germaniýa tehnologiýalary, ülňüleri we dolandyryş tejribesini getirýär, Merkezi Aziýa bolsa çeşmeleri, ösýän bazary we olaryň netijeli durmuşa geçirilmegi üçin şertlere düşünýär Hut şu utgaşyk - pragmatizm, biri-biriniň üstüni ýetirmek we gapma-garşylykly logikany ret etmek - uzak möhletli hyzmatdaşlygyň durnukly binýadyny döredýär Häzirki wagtda sebit derejesinde maýa goýumlaryny çekmek üçin utgaşdyrylan çemeleşmeleriň ösdürilmegi diňe bir islenilmän, eýsem köp babatda zerur bolup görünýär. Şol bir wagtyň özünde, munuň milli ileri tutulýan ugurlaryň haýsydyr bir azalmagyny aňlatmaýandygyny bellemek möhümdir. Munuň tersine, Merkezi Aziýany bitewi we birek-birege bagly giňişlik hökmünde görkezmäge mümkinçilik berýän umumy maýa goýum çarçuwasyny döretmek barada Bu näme üçin möhüm? Aýry-aýrylykda sebitdäki ýurtlaryň ykdysadyýeti birneme kiçi bolup galýar, şol bir wagtyň özünde jemi içerki önüm 550 milliard dollardan geçýär we ýylda 6% töweregi ösüş bilen 80 milliondan gowrak adamyň bazaryny görkezýär. Maýa goýujylar üçin bu düýpgöter başga bir masştaby we iň möhümi, başga bir mümkinçilik gözýetimini görkezýär. Şoňa laýyklykda maýa goýum syýasatynyň sebitleşdirilmegi izolirlenen, özbaşdak taslamalardan energiýa, ulag we senagat hyzmatdaşlygyndaky has uly, has ulgamlaýyn başlangyçlara geçmäge mümkinçilik berýär Ikinji nokat töwekgelçiliklere we çykdajylara degişlidir. Häzirki wagtda maýa goýujylar öňünden aýdylýanlara gaty duýgur. Oýunyň şuňa meňzeş düzgünlerini, has aç-açan proseduralary we sebit derejesinde utgaşdyryş derejesini görenlerinde, giriş päsgelçiliklerini awtomatiki peseldýär. Bu esasanam serhetaşa infrastruktura, logistika we ýaşyl ýaly ugurlar üçin has möhümdir taslamalary, tebigaty boýunça bir ýurduň çäginden daşarda ýaýran energiýa Nemes maýadarlarynyň gyzyklanmalary we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ileri tutýan ugurlary diňe bir gabat gelmeýär - ep-esli derejede birek-biregi güýçlendirýär. Nemes işewürligi, adatça, maşyn gurluşygy, ösen çeşmeleri gaýtadan işlemek, energiýa, infrastruktura we senagat awtomatizasiýasy ýaly uzak möhletli, tehnologiki taýdan çylşyrymly taslamalara ünsi jemledi. Bu üstünlikler gysga möhletli girdejilere däl-de, durnuklylyga, tehnologiki çuňluga we masştablara baglydyr Bu pudaklar häzirki wagtda Merkezi Aziýadaky ykdysady özgerişleriň özenidir. Sebit çig mal esasly eksport modelinden daşlaşýar we senagatlaşmaga, gymmaty ýokarlandyrmaga we tehnologiki taýdan täzelenmäge has köp üns berýär. Bu nukdaýnazardan, iki tarapyň hem gyzyklanmalary tebigy we biri-biriniň üstüni ýetirýär Şeýle hem has çuňňur ölçeg bar. Nemes kompaniýalary üçin Merkezi Aziýa täze senagat geografiýasy üçin platforma bolup durýar. Global üpjünçilik zynjyrlarynyň üýtgemeginiň fonunda önümçiligi çeşme bazalaryna, ösüp barýan bazarlara we tranzit ugurlaryna has ýakyn ýerleşdirmäge gyzyklanma artýar. Bu nukdaýnazardan sebit birnäçe artykmaçlygy hödürleýär: geografiki ýagdaýy, çeşmelere elýeterliligi, içerki islegiň artmagy we iň esasysy ýaş işçi güýji Şol bir wagtyň özünde mukdar ölçegi hem möhümdir. Diňe Özbegistan meselesinde Germaniýa bilen söwda dolanyşygy 1 milliard dollardan geçýär, maýa goýum taslamalarynyň bukjasy 10 milliard dollardan geçýär we 200-den gowrak kärhana Germaniýanyň maýasynyň gatnaşmagynda işleýär Şeýle-de bolsa, meniň pikirimçe, sanlaryň özlerinden has möhüm zat olaryň gurluşydyr. Taslamalaryň köpelmegi senagata, energiýa we tehnologiýa, ýagny uzak möhletli durnuklylygy goldaýan pudaklarda jemlenendir Maýa goýumlarynyň hilini hem bellemelidiris. Nemes biznesi diňe bir maýa däl, eýsem dolandyryş ülňülerini, önümçilik düzgünini we güýçli hil medeniýetini hem getirýär. Bu faktorlary kesgitlemek kyn bolsa-da, netijede ykdysadyýetiň bäsdeşlige ukyplylygyny kesgitleýär. Şeýle taslamalaryň üsti bilen başarnyklara, dolandyryşa we netijelilige has ýokary talaplar bilen täze senagat gurşawy emele gelýär Jemläp aýtsak, indi diňe gyzyklanmalaryň ýakynlaşmagyny däl-de, eýsem özara täsiriň täze logikasynyň döremegini görýäris. Merkezi Aziýa masştab, çeşmeler we ösýän bazary hödürleýär. Germaniýa tehnologiýa, maýa goýum we dolandyryş standartlaryny hödürleýär. Bu ikisiniň çatrygynda maýa goýujy we alyjy däl-de, senagat we tehnologiki bazany bilelikde döretmekdäki hyzmatdaşlar hakda özara gatnaşyk görnüşi ýüze çykýar Häzirki wagtda ulanylmadyk iň uly potensial, hyzmatdaşlygyň eýýäm başlanan, emma entek ulgamlaýyn derejä ýetmedik ugurlarynda ýerleşýär Birinjiden, strategiki çig malyň çuňňur gaýtadan işlenmegi. Merkezi Aziýada ýaşyl energiýa, elektronika we batareýa öndürmek üçin möhüm giriş bolan mis, uran we seýrek we möhüm ýer elementleriniň ätiýaçlyklary bar Nemes kompaniýalarynyň enjam öndürmekde, himiýa tehnologiýalarynda we in engineeringenerçilikde güýçli däbi bar. Bu nukdaýnazardan, potensial doly önümçilik zynjyrlaryny ösdürmekden - gazyp almakdan ýokary tehnologiýaly pudaklar üçin komponentleriň önümçiligine çenli bolup biler. Bu indi çig mal eksporty barada däl-de, eýsem global gymmatlyklar zynjyryna gatnaşmak barada Ikinjiden, sanly ykdysadyýet we IT. Bu ugurda, meniň pikirimçe, diňe hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini açyp başlaýarys. Bir tarapdan, Merkezi Aziýa çalt ösýän zehinler bazaryny aňladýar, bu ýerde her ýyl 1,5-2 million töweregi ýaş hünärmen zähmet bazaryna girýär, IT seýilgähleri işjeň ösýär we IT hyzmatlarynyň eksporty eýýäm iki sanly ösüşi görkezýär Beýleki tarapdan, Germaniýa yzygiderli ökde hünärmenleriň ýetmezçiligine duçar bolýar. Dürli çaklamalara görä, bu ýüzlerçe müň hünärmen, esasanam IT we in engineeringenerçilik ugurlarydyr. Hut şu çatrykda eýýäm üstünlikli mysallar bolan biri-biriniň üstüni ýetirýän tebigy model ýüze çykýar Uzak möhletleýin perspektiwada hyzmatdaşlygyň has giňişleýin görnüşlerine - okuwdan we bilelikdäki bilim maksatnamalaryndan sanly çözgütleriň senagata we infrastruktura integrasiýasyna geçmek esasy mesele bolar Anotherene bir möhüm ugur ösüşdir uzakdaky iş we serhetaşa toparlar. Häzirki wagtda Özbegistandan aýry-aýry hünärmenler ösüş, synag we analitika ugurlarynda nemes kompaniýalary üçin eýýäm uzakdan işleýärler. Germaniýanyň başarnyklarynyň ýetmezçiligini göz öňünde tutup, bu modeliň çalt giňelmek üçin açyk potensialy bar Üçünjiden, zähmet migrasiýasy we ökde zähmet bazary. Özbegistandan şepagat uýalary we saglygy goraýyş işgärleri üçin Germaniýada 800 töweregi boş iş ýerini açmak barada Germaniýanyň soňky kararlary diýseň möhüm signal. Bu diňe bir Germaniýanyň häzirki zähmet ýetmezçiligini çözmek bilen çäklenmän, hyzmatdaşlygyň has giň çarçuwasyny döretmek bilen baglanyşykly Şol bir wagtyň özünde okuw infrastrukturasynyň paralel ösüşi hem möhümdir. Daşkende German lukmançylyk akademiýasynyň döredilmegi, bu hyzmatdaşlygyň nemes zähmet bazarynyň dil talaplary, hünär ülňüleri we Germaniýanyň saglygy goraýyş ulgamyna düşünmegi ýaly hünärmenleri taýýarlamaga gönükdirilendigini aýdyň görkezýär Zähmet hereketi babatynda Germaniýa bilen hyzmatdaşlyk Merkezi Aziýa ýurtlaryna Europeanewropanyň zähmet bazarlaryna kanuny we gurluş taýdan girmek, hünärmenleriniň hünärlerini ýokarlandyrmak we başarnyklaryň sebite gaýdyp berilmegini ýeňilleşdirmek üçin mümkinçilikler açýar Germaniýa üçin bu ýaş we höwesli işçi güýjüne elýeterliligi aňladýar. Bu amal yzygiderli düzülen bolsa - ýokary hilli okuw, dil taýýarlamak we kärleri özara ykrar etmek arkaly - izolirlenen başlangyçlardan strategiki hyzmatdaşlygyň doly sütünine öwrülmek mümkinçiligi bar Bu web sahypasyndaky materiallary öňünden ýazmaça rugsady bolmazdan köpeltmek ýa-da paýlamak bolmaz Sag boluň. Habaryňyzy aldyk we ýalňyşlygy ýakyn wagtda düzederis