Belfer merkezi: TAPI sebitleýin energiýa çekişmelerinde gurluşly eksport koridory hökmünde gaýtadan dakyldy

BAKU, Azerbaýjan, 8-nji iýun. Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan (TAPI) gaz turbageçirijisi sebitleýin energiýa çekişmelerinde gurluşly eksport koridory hökmünde gaýtadan berkidilýär diýip, Garward Kennedi mekdebiniň Belfer Ylym we Halkara gatnaşyklary merkezi ýazdy Belfer merkezi seljerişinde TAPI-e Türkmenistanyň gaz baýlyklaryny Günorta Aziýanyň talap merkezleri bilen baglanyşdyrýan sebit energiýa akymlarynyň gurluşly mehanizmi hökmünde garalýandygyny belleýär Taslama Türkmenistanyň Galkynyş gaz ýatagyny özleşdirmäge esaslanýar we her ýyl Owganystan we Päkistan arkaly Hindistana 33 milliard kub metre çenli tebigy gaz daşamak üçin niýetlenendir. Merkez, bu konfigurasiýanyň asewraziýanyň energiýa arhitekturasynda meýilleşdirilen esasy eksport ugry hökmünde roluny güýçlendirýändigini ýazdy Derňewiň netijesine görä, TAPI-e täzeden üns berilmegi, bu turbageçiriji Türkmenistan üçin diwersifikasiýa strategiýalarynyň we Günorta Aziýa üçin howpsuzlygy üpjün etmegiň uzak möhletli bölegi hökmünde ýerleşýän sebitara baglanyşyk we energiýa howpsuzlygy çarçuwalaryna has giňişleýin baha bermegi görkezýär Merkez, çak edilýän gaz mukdarynyň 47,5% -ini aljak Päkistan bilen Hindistanyň, esasy isleg merkezleri bolmagynda galýandygyny, taslamanyň Merkezi Aziýa üpjünçiligini Günorta Aziýanyň energiýa bazarlary bilen baglanyşdyrmakdaky strategiki roluny güýçlendirýändigini aýtdy Şeýle hem hasabatda Owganystanyň 5% paýynyň esasy sarp ediş bazary däl-de, üstaşyr döwlet hökmünde roly bilen baglanyşyklydygy aýdylýar. Şol bir wagtyň özünde, bu şertnamanyň Owganystan üçin tranzit girdejilerini gazanmagyna garaşylýar, bu seljeriş sebitleýin söwda we energiýa akymlaryna has köp integrasiýa arkaly potensial durnuklaşdyryjy ykdysady täsiri baglanyşdyrýar Galkynyş gaz ýatagy, taslama üçin uzak möhletleýin üpjünçilik howpsuzlygyny üpjün edip, TAPI turbageçirijisi üçin esasy akym çeşmesi bolup galar diýlip garaşylýar. Muňa ugurdaşlykda, Türkmenistan we Hytaýyň CNPC 2026-njy ýylyň aprelinde ägirt uly ýatakda ösüşiň dördünji tapgyryny başladylar, bu taslama ýylda 10 milliard kub metr goşmaça önümçilik kuwwatyny goşmagy maksat edinýär. Bu giňeltmek, Türkmenistanyň bar bolan eksport ugurlaryny we TAPI ýaly geljegi uly infrastrukturany goldaýan gaz çykaryş potensialyny güýçlendirmek ugrundaky has giň tagallalarynyň bir bölegi hökmünde görülýär Aprel aýynda "Türkmengaz" döwlet konserniniň wekili reportersurnalistlere Türkmenistanyň Galkynyş gaz ýatagynyň özgerişiniň dördünji tapgyrynyň çäginde ýylda 10 milliard kub metr bazara çykarylýan gaz gaýtadan işleýän zawod gurmagy meýilleşdirýändigini aýtdy Taslamanyň hytaýly hyzmatdaşlar bilen hyzmatdaşlykda durmuşa geçiriljekdigini we 30 önümçilik guýusynyň burawlanmagyny we birnäçe senagat, infrastruktura we jemgyýetçilik desgalarynyň gurluşygyny öz içine aljakdygyny aýtdy. Jemi maýa goýum 5 milliard dollar töweregi diýlip çaklanylýar