Baursak 101: Taryh, many we däp

Çarwa durmuşdan gözbaşlary Baursagyň gelip çykyşy türk halklarynyň çarwa durmuşy bilen berk baglanyşyklydyr. Sähralardaky durmuş çalt taýýarlyk, doldurmak we uzak syýahat wagtynda saklamak aňsat iýmit talap edýärdi. Bişen hamyr bu zerurlyklary gaty gowy kanagatlandyrdy Baursaksyň çarwalaryň stolunda ilkinji gezek ýüze çykan takyk pursaty näbelli bolsa-da, taryhçylar bu tagamyň sähra çarwa döwrüne degişlidigini we tiz wagtdan iň köp ýaýran iýmitleriň birine öwrülendigine ynanýarlar Gazaklar üçin çörege hemişe uly hormat goýulýardy. Myhmanlara baursak hödürlemek, öýdäki iň gowy iýmit bermegi aňladýardy. Syýahatçylary garşylamak we olar bilen nahar paýlaşmak asyrlar boýy Gazak medeniýetinde möhüm adat bolup gelýär we gündelik durmuşyň bir bölegi bolup galýar Adyň özi çuňňur medeni manyny görkezýär. “Baursak” sözi garyndaşlyk, doganlyk we agzybirlik islegini beýan edýän bauyr, bauyrlas we bauyrlasu ýaly sözlerden gelýär Wagtyň geçmegi bilen baursaks has çuňňur medeni many aldy. Türk däp-dessurlary boýunça bu ownuk altyn bölekler bollygy, abadançylygy, sahylygy we myhmansöýerligi aňladýar. Häzirki wagtda maşgala ýygnaklarynda, dabaralarda ýa-da gündelik naharlarda hödürlenýän bolsun, baursaks diňe bir iýmit bolman, eýsem agzybirligiň we umumy mirasyň nyşany bolup galýar Däp bolşy ýaly, baursaks haýwan ýagynda (goýun ýagy) gowruldy, bu olara özboluşly tagam berdi we içini ýumşak saklamak bilen daşynda inçe gabyk döretdi. Häzirki wagtda adaty tagamy saklamak üçin adatça ösümlik ýagynda bişirilýär, käwagt haýwan ýagy bilen garylýar. Hamyr gowrulanda ýagy siňdirýändigi sebäpli, baursaks uzak wagtlap gowy saklanýar we seýrek zaýalanýar, bu häsiýet olary bir wagtlar çarwa durmuşy üçin amatly edipdir Olaryň şekilleri maşgala däplerine we sebit aýratynlyklaryna baglylykda dürli-dürli bolýar. Olar tegelek, üçburç, inedördül, ýumurtga ýa-da göwher görnüşli bolup biler Hamyryň özi hem tapawutlanyp biler. Baursaks hamyrmaýa hamyryndan, hamyrmaýa hamyryndan ýa-da hatda kottejli hamyrdan ýasalyp bilner. Gazyk baursak diýlip atlandyrylýan bir üýtgeşiklik, turş süýt we ýumurtga bilen ýasalan hamyry ulanýar Göçme durmuş tagamyň amaly görnüşlerini hem çykardy. Zhol baursak (syýahat baursak) ýolda barýan syýahatçylar üçin çalt taýýarlandy. Hamyr uzyn ýüplere togalandy, bölekler el bilen ýyrtyldy we soňra gaýnag ýagda taşlandy. Şi baursak başga bir görnüşi inçe dar zolaklar ýaly ýasalýar we köplenç bal bilen örtülýär Baursaklary köp görnüşde iýip bolýar. Esasy kurslara, salatlara we beýleki tagamlara ýoldaş bolýarlar ýa-da tabakdaky şireleri we souslary siňdirmek üçin ulanylýar. Olara süýji hem hödürlenip bilner. Çaý bilen baursaklary ýönekeý iýip bolýar, poroşok şeker sepip ýa-da bal ýa-da jamda batyryp bolýar. Gazagystanda nahardan soň çaý köplenç serhoş bolansoň, baursaks köplenç ýönekeý desert bolýar Ozal "Qazinform" habar gullugy adaty Nauryz balynyň Astanada bolup, Gazagystanda akkreditlenen diplomatik korpusyň, halkara guramalarynyň we daşary ýurt hyzmatdaş guramalarynyň wekillerini ýygnandygyny habar berdi