Tenqri
Baş sahypa
Syýasat

Fransiýanyň ikiýüzli syýasaty - Pari Parisiň kolonializm ambisiýalary, başgalara erkinligi öwretmek - SÖ .GI

Özüni dünýäde we dürli halkara platformalarynda erkinlik, adam hukuklary we adalat ideýalarynyň esasy goragçysy, adam hukuklary we demokratiýa hökmünde görkezýän Fransiýanyň maskasy dünýä arenasynda gaçmagyny dowam etdirýär Onýyllyklaryň dowamynda Fransiýa Fransuz Polineziýasyna halkara hukugyna b

0 görüşreport.az
Fransiýanyň ikiýüzli syýasaty - Pari Parisiň kolonializm ambisiýalary, başgalara erkinligi öwretmek - SÖ .GI
Paylaş:

Özüni dünýäde we dürli halkara platformalarynda erkinlik, adam hukuklary we adalat ideýalarynyň esasy goragçysy, adam hukuklary we demokratiýa hökmünde görkezýän Fransiýanyň maskasy dünýä arenasynda gaçmagyny dowam etdirýär Onýyllyklaryň dowamynda Fransiýa Fransuz Polineziýasyna halkara hukugyna biperwaýlyk, gegemoniýa we äsgermezlik görkezdi. Elysee köşgi Europeewropada we dünýäde adalat we deňlik dem alýarka, daşary ýurt koloniýalarynda halklaryň hukuklaryny aýak astyna alýar Munuň aýdyň mysaly, ýaňy-ýakynda Nikaragua şäherinde BMG-nyň dekolonizasiýa boýunça ýörite komitetiniň (C-24) indiki sebitleýin seminarynda Fransuz Polineziýanyň (FP) prezidentiniň resmi wekili Marewa Leçat-Kitalongyň aýdan pikiri FP işgäri öz çykyşynda Fransiýanyň halkara hukugyny äsgermezlik edýändigini we halkara borçnamalaryndan gaça durýandygyny açdy 2013-nji ýylda (17-nji maý) BMG Baş Assambleýasy fransuz polineziýasyny desolonizasiýa ediljek ýerleriň resmi sanawyna goşdy. Bu karar dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan şol döwürde taryhy adalatyň dikeldilmegi hökmünde kabul edilse-de, resmi Pari Paris bu meselede ýekeje ädim ätmedi Şeýle-de bolsa, Fransiýa garşy hiç hili kazyýet işi görülmedi. Bu dünýä derejesinde esassyz hasaplanýar. Resmi Pari Paris aslynda geçmişine seredip, bir ýurduň özygtyýarlylyk hukugyny ykrar etmek bilen göreldeli ädim ätip biler. 13öne 13 ýyl soň diňe bir dekolonizasiýa däl, eýsem bu ugurda resmi syýasy gepleşik başlamak üçin hiç hili başlangyç görülmedi Hemişe bolşy ýaly, Fransiýa wagt satyn almak we status-kony goramak üçin dürli diplomatik manevrleri we manipulýasiýalary ulanýar. Bu usullardan iň utandyryjy "boş oturgyç" syýasaty. Bu, fransuz hökümetiniň dünýä kanunlaryna, halkara hukugyna we BMG ýaly gurama "hormat goýýandygyny" aýdyň görkezýär. Bu biabyrçı "diplomatik gediş" lə Yelisey sarayı C-24 sebit seminarları qsdən boykot edir, müzakirələrdə iştirak etmir, danışyklar masasını Çak kýur Aslynda, bu hereket bilen, Fransiýa gepleşiklerden we Fransuz Polineziýanyň ýolbaşçylarynyň dogry delillerinden gorkýandygyny subut edýär we şol bir wagtyň özünde hemmelere garamaýar we halkara hereketlerine çynlakaý garamaýar Uzak wagtdan soň resmi Pari Paris ahyrsoňy halkara hukugyna we BMG-ä hormat goýar diýip çaklamak bolar. Emma 2023-nji ýylda ädilen ädimler munuň tersini subut etdi. Fransiýa "boş oturgyç" syýasatyny has agressiw çemeleşdi Fransuz hökümeti FP-nyň çözülmeli ýerleriň sanawyna goşulmagyny sorag astyna alýar we şeýlelik bilen BMG kararlarynyň kanunylygyny täzeden dikeltmäge synanyşýar Şeýle çemeleşmäniň hukuk resminamalary bilen baglanyşykly krizis hem döredýändigini goşalyň, bu tutuş bir halky ezmek, hukuklaryny basmak we hakykatyň sesini basmak diýmekdir. Taryh, şeýle hem, halkyň geljegine we hukuklaryna garşy görülýän bu görnüşli ädimleriň soňundan uly gahar-gazabyň döremegine sebäp bolup biljekdigini subut edýär Resmi Pari Parisiň eden-etdiligi, BMG-nyň käbir ýurduň imperialistik bähbitleri üçin gurban berilmegi barada kanuny sorag döredýär: eger Fransiýa ýaly uly ýurtlar BMG-nyň ýokary guramalarynyň kararlaryny diňe kagyz hökmünde kabul etmese we durmuşa geçirmese, bu halkara guramanyň kim we näme zerurlygy bar? BMG-nyň kararlaryny şeýle aýak astyna almak dünýädäki edaranyň abraýyny täzeden dikeldýär we halkara hukugynyň indi işlemeýändigini, güýçli adamlaryň bähbidine hyzmat edýän gurala öwrülendigini görkezýär Häzirki wagtda bolup geçýän hukuklaryň bozulmagy, aslynda Azerbaýjana tanyş bir wakany ýada salýar. Bir wagtlar resmi Baku şeýle ikiýüzli çemeleşmäniň we halkara biperwaýlygynyň şaýadydy. BMG tarapyndan Ermenistan tarapyndan basylyp alnan azerbaýjan topraklaryny derrew we şertsiz azat etmek baradaky 4 karar, esasy güýçler, esasanam Fransiýa üçin uly gyzyklanma döredýän status-kvo goragy sebäpli kagyz ýüzünde galdy Azerbaýjanyň halky halkara hukugynyň durmuşa geçirilmegine we global adalatyň döredilmegine onlarça ýyllap garaşdy, emma dünýä jemgyýetçiligi bu hüjüme garşy hakyky ädim ätmedi. Netijede, Azerbaýjan bu kararlary öz güýjüniň hasabyna durmuşa geçirmeli we adalaty özbaşdak dikeltmeli boldy Today, French Polynesia is facing the same scenario. Bu dogry fransuz polineziýasynda bir sorag döredýär: dekolonizasiýa prosesiniň başlamagy üçin näçe wagt gerek bolar? Fransiýa haçan gepleşik stolunda oturar we bir milletiň ykbalyny çözmek üçin syýasy erkini görkezer? Nikaragua münberinden sesli pikirler halkyň sesini dünýä ýetirmek we adalaty dikeltmek niýetiniň bardygyny görkezýär. Resmi Pari Parisiň öňünde tema hökmünde görülmekden ýadandyklaryny we bu ýoldan ýüz öwürmejekdiklerini mälim edýärler. Halkyň ýolbaşçylary fransuz boýuntyrygyndan dynmak üçin BMG platformalaryny ulanjakdyklaryny berk yglan edýärler Bu göreşiň şu ýylyň oktýabr aýynda ýiti tapgyra gadam basjakdygyny çaklamak bolar. Fransuz Polineziýanyň prezidenti Moetai Brotherson BMG-nyň dördünji komissiýasynyň hut özi çykyş eder we bütin halkyň erkinlik we özygtyýarlylyk islegini dünýä jemgyýetçiliginiň ýerinden gönüden-göni yglan eder. Bu çäre, halkara hukugyny bogýan we häzirki kolonializme garşy aç-açan kynçylyk döredýän resmi Pari Parise garşy geň galdyryjy syýasy ädimdir Şol bir wagtyň özünde, teklip edilýän kanuny talaplar Makronyň hökümetini kyn ýagdaýa salmagy mümkin. Sebäbi BMG-nyň ýörite gözegçilik missiýasynyň Fransuz Polineziýa iberilmegi aslynda Elisse köşgünden gaça durýan ädim bolup biler Halkara synçylaryň bu ýere eden sapary, Fransiýanyň 193 ýadro synagynyň we olaryň aýylganç netijeleriniň, şeýle hem ýerli ilatyň çekýän sosial, daşky gurşaw we lukmançylyk meseleleriniň resmi hasabatlarda öz beýanyny tapýandygyny aňladýar. Şol bir wagtyň özünde, geljek ýyl BMG-nyň C-24 komitetiniň resmi seminaryny Fransuz Polineziýasynda geçirmek teklibiniň aslynda aslynda fransuz manipulýasiýalaryna garşy güýçli ädim, bu söweşi Elis köşgüniň gapysyna alyp gitmegi aňladýar Bu, Pari Parisi öz koloniýasyndaky halkara jemgyýetçiligi bilen ýüzbe-ýüz etmek üçin strategiýa. Aboveokardakylar oktýabr wakasynda gazanylsa, Fransiýanyň kolonial syýasaty ýene bir gezek paş ediler. Iru-giç resmi Pari Paris gepleşik stolunda oturyp, eden jenaýatlary üçin jogap bermeli bolar Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr

Kaynak: report.az

Diğer Haberler