Balkanlar - CA hyzmatdaşlygy: Albaniýa bazara girmegi gözleýär, Gyrgyzystan ugurlary diwersifikasiýa edýär

BAKU, Azerbaýjan, 17-nji iýun. Albaniýanyň prezidenti Bajram Begaj 2026-njy ýylyň 17-19-njy iýunynda Gyrgyzystana resmi sapar gurar. Bu sapar 16-njy iýunda tamamlanan Özbegistanda eden gepleşiklerinden soň derrew dowam edýär. Şu güne çenli Albaniýa bilen Gyrgyzystanyň arasyndaky ykdysady gatnaşyklar başlangyç derejededir. Taraplar bu diplomatik tapgyra täsir etmek üçin hakyky mehanizmleri döretmek üçin ulanmagy maksat edinýärler, sebäbi öňki gatnaşyklar esasan tebigatda girişdi Albaniýa bilen Gyrgyzystanyň arasyndaky häzirki söwda ýagdaýy pes intensiwlik bilen häsiýetlendirilýär. BMG Comtrade maglumatlar bazasyna we Gyrgyz Respublikasynyň Milli statistika komitetine görä, ýurtlaryň arasyndaky ýyllyk söwda dolanyşygy adatça 50,000– 100,000 $ -dan geçmeýär. Käbir döwürlerde bu görkeziji iň pes derejä düşýär, bu öň ýakyn ykdysady gatnaşyklary bolmadyk döwletler üçin adatydyr. Soňky üç ýylyň dinamikasy iki ýurduň işewür toparlaryny höweslendirmek üçin täze çemeleşmeleri ösdürmegiň zerurdygyny aýdyň görkezýär 2023-nji ýylda söwdada pandemiýadan soňky belli bir galkynyş hasaba alyndy, dolanyşygy takmynan 50,000-den 80,000 dollar aralygynda, esasan, Gyrgyz Respublikasyna alban harytlarynyň iberilmegi bilen amala aşyryldy. 2024-nji ýylda bu görkezijiler peseldi we Albaniýanyň Gyrgyzystana eksporty 49,760 dollar boldy. Şol döwürdäki üpjünçiligiň esasy paýy mineral ýangyçlardan, ýaglardan we distilýasiýa önümlerinden ybaratdy, Gyrgyzystanyň Albaniýa eksporty bolsa hasaba alynmady diýen ýaly. 2025-nji ýylyň başynda we 2026-njy ýylyň başynda ýagdaý durnuksyz derejede galdy we diplomatik guramalaryň täze döremegi häzirki wagtda diňe söwda pudagy üçin ýer taýýarlaýar. Ösen ösen ýeňil senagata we Europeanewropa markalary bilen işlemek tejribesine eýe bolan Albaniýa, Gyrgyzystana wagtal-wagtal taýýar eşikleri, aýakgaplary, dokma önümlerini, derman önümlerini we dermanlyk ösümlikleri iberýär. Gyrgyzystanyň guradylan miwelerini, hozy we ownuk metal önümlerini öz içine alýan ters tarapa iberişler soňky iki ýylda seýrek boldy Döwletleriň arasyndaky maýa goýum hyzmatdaşlygy hem emele gelýär. Gyrgyz Respublikasynyň Ykdysadyýet we söwda ministrliginiň we UNCTAD habarlaryna görä, häzirki wagtda Gyrgyzystanda Albaniýanyň paýtagty bilen işjeň bilelikdäki kärhanalar hasaba alynmaýar. Albaniýadan göni daşary ýurt maýa goýumlary 2023-nji ýyldan 2026-njy ýylyň birinji ýarymyna çenli hasaba alynmady Täjirçilik guramalarynyň işiniň çäklendirilmeginiň esasy sebäbi esasy döwletara şertnamalarynyň bolmazlygyndadyr. Şu güne çenli ýurtlaryň arasynda goşa salgyt salmagyň öňüni almak, şeýle hem maýa goýumlaryny özara goramak we höweslendirmek baradaky esasy resminamalara gol çekilmedi. Bu kadalaşdyryjy hukuk binýadyny döretmek üçin ýene-de bir möhüm gepleşik 2026-njy ýylyň aprelinde Gyrgyzystanyň Ykdysadyýet ministri Bakyt Sydykow bilen Albaniýanyň ilçisi arasynda bolup geçdi we döwlet baştutanynyň ýakyn wagtda boljak sapary bu resminamalaryň iň ýokary derejede utgaşdyrylmagyny çaltlaşdyrmak üçin niýetlenendir Tirana we Bişkek üçin bu sapar strategiki ähmiýete eýe. Albaniýa häzirki wagtda Merkezi Aziýanyň geljegi uly bazarlaryna girmek üçin işjeň gözleýär, 16-njy iýunda lideriniň Özbegistana eden sapary şaýatlyk edýär. Gyrgyzystan üçin Albaniýa Balkan döwletiniň logistika ugurlaryny diwersifikasiýa etmek we täze ulag geçelgelerini gözlemek düşünjesi bilen doly gabat gelýän Balkan we Adriatik deňzi üçin goşmaça "derwezä" öwrülip biler. Taraplar gepleşikleri minimal esasda başlasa-da, Durrus port infrastrukturasynyň durmuşa geçirilmedik potensialy we diwersifikasiýa ýoly, bu sapary Balkan sebiti bilen Merkezi Aziýanyň arasynda täze tranzit wektoryny döretmek üçin başlangyç nokada öwrüp biler