Baku-Türkmenbaşy: Türkmenistanyň täze gämisi Kaspi gämi gatnawynyň durnuklylygyny ýokarlandyrýar

BAKU, Azerbaýjan, 14-nji maý. Türkmenistanyň Türkmenbaşy şäherindäki Balkan gämi gurluşyk we abatlaýyş howlusynda gurlan gury ýük gämisi Gadamlynyň Bakuda gelmegi, Türkmenistan bilen Azerbaýjany birleşdirýän Hazar transport koridorynyň ösüşinde möhüm ösüşi görkezýär. Baku - Türkmenbaşy ýolunda yzygiderli konteýner daşamak üçin ýerleşdirilen gämi bilen yzygiderli hyzmat hökmünde geçirilen bu operasiýa, Hazaryň çäginde ulag birikmeleriniň dykyzlygyny ýokarlandyrmagyň has giň tendensiýasyny görkezýär we Türkmenistanyň Orta Koridorda barha artýan maddy-tehniki ähmiýetini görkezýär 61ük kuwwaty 6100 tonna çenli we 240 konteýner göterip bilýän gämi 12-nji maýda Baku halkara deňiz söwda portuna geldi, bu ýerde resmi kabul edişlik dabarasy bolup, iki ýurduň transport işgärleri we diplomatik wekilleri gatnaşdy Bakuwda geçirilen dabarada Türkmenistanyň Azerbaýjandaky ilçisi Gurbanmamed Elýasow Gadamlynyň ilkinji syýahatyny Aşgabat bilen Bakuwyň arasynda transport we logistika hyzmatdaşlygyny giňeltmegiň görnükli görkezijisi hökmünde häsiýetlendirdi. Gämi, Orta Koridor diýlip hem atlandyrylýan Trans-Hazar Halkara Ulag (TITR) esasy bölegi bolan Baku - Türkmenbaşy marşrutynda işlär Azerbaýjan Demirýollary CJSC başlygynyň orunbasary Arif Agaýew, koridoryň boýundaky ähli ýurtlaryň ýükleriň köpelmegi üçin infrastrukturasyny ösdürmelidigini aýtdy. Bakuw halkara deňiz söwda portunyň häzirki geçirijilik ukybynyň 150,000 TEU bolandygyna garamazdan, gazuw işleri we täze enjamlar satyn almak ýaly dowam edýän gowulaşmalaryň, kuwwatynyň 260,000 TEU-a çenli ýokarlanmagyna garaşylýandygyny, 70% -den gowrak ösüşiň bardygyny aýtdy “Gadamly” görnüşiniň Kaspi sebitiniň eýýäm döredilen infrastruktura logikasyndan üzňeleşmegi möhümdir. Baku-Türkmenbaşy ýoly uzak wagtdan bäri has giň Trans-Kaspi zynjyrynyň bir bölegi bolup, portlaryň, meýilnamalaryň we kuwwatyň sinhronlaşmagy möhüm rol oýnaýar. Bu nukdaýnazardan hatda ýekeje gämi hem ulgamyň elementine öwrülýär, bu möhüm zat transportyň özi däl-de, eýsem yzygiderliligi we durnukly akymy birleşdirmek. Azerbaýjanyň premýer-ministri Ali Asadowyň pikiriçe, 2025-nji ýylda Orta Koridoryň üstündäki üstaşyr geçiş mukdary takmynan 5 million tonna barabar bolup, geçen ýyl bilen deňeşdirilende takmynan 11% ýokarlandy - bu marşrutyň Kaspi bölegine gönüden-göni basyş edýän san Hazaryň logistika utgaşdyrylyşyny ösdürmegiň aýratyn elementi, 2026-njy ýylyň 1-nji aprelinde Alatdaky Bakuw halkara deňiz söwda portunda Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň wekilleriniň arasyndaky iş duşuşygy boldy. Gepleşikleriň dowamynda taraplar port hyzmatdaşlygyny giňeltmek, geçirijilik ukybyny ýokarlandyrmak, gämi meýilnamalaryny utgaşdyrmak we Baku bilen Türkmenbaşy portlarynyň arasynda multimodal transporty ösdürmek ýaly amaly meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Port amallarynyň sanlaşdyrylmagyna we Orta Koridorda transport mukdarynyň ýokarlanmagy bilen has durnuklaşýan Kaspi transmilli ýük akymynyň içinde infrastruktura sinhronizasiýasyna aýratyn üns berildi Bu nukdaýnazardan, Hazar deňzinde täze ýük gämileriniň peýda bolmagy eýýäm infrastruktura ähmiýetini alýar. Soňky ýyllarda Orta Koridoryň ösüşi portuň kuwwaty, flotuň elýeterliligi, konteýnerizasiýa we Merkezi Aziýa, Kawkaz we Europeewropanyň arasynda multimodal transport tizligi ýaly amaly faktorlara has köp bagly boldy. Şonuň üçin Hazaryň segmentinde ulag kuwwatynyň giňelmegi sebit logistikasynyň esasy ugurlaryndan birine öwrülýär “Gadamlynyň” gönüden-göni Türkmenistanda gurlandygy aýratyn ünsi çekýär. Gämi ýurtda ilkinji bolup gurlan gury ýük gämisidir we Balkan gämi abatlaýyş kärhanasynda Günorta Koreýanyň “Koryo Gämi gurluşyk senagaty tehnologiýasy” (KSIT) bilen hyzmatdaşlykda guruldy. 8-nji maýda Türkmenbaşide açylyş dabarasynda Prezident Serdar Berdimuhamedow ýurduň Gündogar-Günbatar we Demirgazyk-Günorta halkara ulag geçelgeleriniň ösmegine aýratyn ähmiýet berýändigini we ulag we logistika ulgamyny giňeltmegini dowam etdirýändigini aýtdy. KSIT-iň başlygy, dabara gatnaşmak üçin Türkmenistana halkara hil we in engineeringenerçilik şahadatnamasyny gowşurdy taslama Hyzmatdaşlygyň bu modeli has giň çemeleşmäni görkezýär: daşarky hyzmatdaşlaryň tehnologiki gatnaşygyny saklamak bilen Türkmenistanyň içinde gämi gurluşygynyň lokalizasiýasy. Işe giriziş dabarasynda bu taslamanyň in engineeringenerçilik hyzmatdaşlygynyň we Balkan gämi abatlaýyş kärhanasynyň has çylşyrymly söwda gämilerini dolandyrmak ukybynyň tassyklanmagynyň netijesi bolandygy nygtaldy Bilelikde seredilse, bu amallar “Gadamly” -nyň Bakuda gelmeginiň has adaty Kaspi logistika ulgamynyň emele gelmegine kem-kemden, ýöne üýtgemegiň bir bölegidigini görkezýär. Bu konfigurasiýada Azerbaýjan, Kaspi akymlarynyň Günorta Kawkazyň demirýol we port infrastrukturasy bilen birleşýän, Gara deňze we Europeewropa girmegini üpjün edýän esasy tranzit merkezi hökmünde çykyş edýär. Soňky ýyllarda bu flot we port terminalyny öz içine alýan Azerbaýjanyň deňiz infrastrukturasynyň giňelmegi bilen utgaşdy ASCO guramasynyň habaryna görä, 2013-nji ýyldan bäri jemi 35 täze gämi ulanylmaga berildi. Bu fonda, Azerbaýjanda we Türkmenistanda ulag kuwwatynyň ösmegi has durnukly we biri-biri bilen baglanyşykly Hazar logistika ulgamyny netijeli emele getirýär Ikitaraplaýyn derejede bu aýratyn taslama ýa-da şertnama hökmünde däl-de, eýsem bar bolan transport matasynyň kem-kemden dykyzlanmagy hökmünde ýazylmaýar. Bu nukdaýnazardan, “Gadamly”, Kaspi deňiz aragatnaşygynyň döreýän ulgamynyň başga bir elementi hökmünde işleýär, bu ýerde möhüm zat wakanyň özi däl-de, ugurlaryň gaýtalanmagy we logistik baglanyşyklaryň durnuklylygy