Baku başlangyç topary Fransiýany BMG-nyň Kanaka baradaky tekliplerini durmuşa geçirmäge çagyrdy Caliber.Az

Baku başlangyç topary (BIG) BMG-nyň Täze Kaledoniýanyň halkynyň öz ykballaryny kesgitlemek hukugy we saýlawçylaryň düzümini üýtgetmek synanyşyklary bilen baglanyşykly jyns taýdan kemsitmeleri ýok etmek komiteti tarapyndan Fransiýa iberen duýduryşyny gutlady we Pari Parisden komitetiň çagyryşlaryny haýal etmän ýerine ýetirmegini isledi Hasabat habar berýär, bu guramanyň beýanynda aýdylýar Resminama Täze Kaledoniýa täsir edýän islendik syýasy we administratiw üýtgeşmäniň ýerli Kanak halkynyň gatnaşmazdan amala aşyrylyp bilinmejekdigini nygtaýar. BIG BMG komitetiniň şol bir pozisiýany tassyklandygyny belläp, munuň diňe bir syýasy mesele bolman, eýsem halkara hukugynyň talaplaryny, dekolonizasiýa prosesini we ýerli halklaryň köpçülikleýin hukuklaryny hem nygtady Şeýle hem, beýannama Fransiýanyň immigrantlaryň hasabyna ses bermek hukugy bolan adamlaryň sanyny giňeltmek boýunça alyp barýan işlerini düýbünden ýazgarýar. Toparyň pikiriçe, ýerli ilatyň razylygy bolmazdan saýlawçylara goşulmak kanak halkynyň syýasy erkini pese gaçyrýar, demografiki deňagramlylygy üýtgedýär we dekolonizasiýa prosesini ýoýýar Mundan başga-da, BIG BMG komitetiniň 2024-nji ýylyň maý aýynda bolan demonstrasiýalarda fransuz howpsuzlyk güýçleri tarapyndan aşa güýç ulanylandygy baradaky aýyplamalar boýunça garaşsyz we aç-açan derňew çagyryşyny goldady, şeýle hem Kanak aktiwistleriniň we garaşsyzlyk tarapdarlarynyň razylygy bolmazdan Fransiýanyň türmelerine geçirilmegine alada bildirdi BIG guramanyň BMG mehanizmlerinde eden ýüzlenmesinden soň bu meseleleriň aýratyn gün tertibine girizilendigini we degişli duýduryşyň çap edilmeginiň bu meseleleriň halkara derejesinde hasaba alnandygyny we Kanaksyň hukuklaryny goramak ugrunda belli bir reaksiýa döredendigini görkezýär Beýanatda, kanak halkynyň pikirini hasaba almazdan öňe sürlen fransuz başlangyçlarynyň häzirki döwürde dowam edýän kolonial dolandyryş tejribesiniň aýdyň mysalydygy nygtalýar. BIG, şeýle hem, Täze Kaledoniýanyň geljegini Pari Parisdäki ýapyk gepleşiklerde kesgitlemeli däldigini, ýöne kanak halkynyň hakyky, deň we täsirli gatnaşmagy bilen kesgitlenmelidigini aýtdy Bu gurama, Fransiýany Kanak halkynyň öz ykballaryny kesgitlemek hukugyna hormat goýmaga, Noumea şertnamasynyň ygrarly bolmagyna we Täze Kaledoniýa bilen baglanyşykly ähli syýasy amallary diňe ýerli ilatyň razyçylygy esasynda alyp barmaga çagyrdy