Bakuwda Azerbaýjan-Latwiýa işewürlik forumy geçirildi

22-nji aprelde Azerbaýjan-Latwiýa işewürlik forumy Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ylham Alyýewiň we Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Edgars Rinkewiksiň gatnaşmagynda geçirildi 525.az bu çärä döwlet baştutanlarynyň çykyş edendigini habar berdi Ilki bilen Azerbaýjanyň prezidenti çykyş etdi Prezident Ylham Alyýewiň çykyşy Jenap Prezident, resmi wekiliýetiň agzalary, Latwiýadan gelen myhmanlar, hanymlar we jenaplar Latwiýanyň prezidentini resmi sapar bilen kabul edendigime örän şat. Gowy pikir alyşdyk we resminamalara gol çekildi. Ara alyp maslahatlaşan köp meselelerimiziň arasynda ykdysady hyzmatdaşlygyň mowzugy bardy. Bu günki işewürlik forumy, esasanam, bilelikde işlemek islegimizi görkezýär Jenap Prezidentiň Latwiýadan gelen köp sanly telekeçi bilen bilelikde bolandygyna begenýärin. Azerbaýjanly kärdeşleri bilen gatnaşyklarynyň gyzykly we öndürijilikli boljakdygyna ynanýaryn. Elbetde, islendik iş işjeňliginiň aňyrsynda birnäçe faktor bar - ilkinji nobatda, söwda edýän ýurduňyzdaky durnuklylyk, öňünden aýdyp boljaklyk, işewürlik we maýa goýum ýagdaýy, şeýle hem birikmek, eksport bazarlaryna girmek we içerki bazaryň ululygy ýaly başga-da köp faktor bar Azerbaýjanda ýurdy nebite we gaza doly garaşly döwletden ykdysadyýetini diwersifikasiýa etmek prosesine buýsanýan ýurda öwürmek üçin köp işler etdik. Jemi içerki önümiň gurluşyna seretsek, soňky dört-bäş ýylda çalt ösüşe şaýat bolarys. Nebit däl pudagyň jemi içerki önümdäki paýy 50 göterimden 70 göterime çenli ýokarlandy we bu proses dowam edýär. Bu, ykdysadyýetiň diwersifikasiýasynyň eýýäm hakykata öwrülendigini aňladýar Indi eksportymyzy diwersifikasiýa etmegiň üstünde işleýäris, muny etmek kyn bolar. Sebäbi Azerbaýjanda tebigy gaz önümçiligi artýar we artar. Öndürýän gazymyzyň köpüsi eksport edilýär. Şeýlelik bilen, nebit we gaz däl pudaga degişli senagat we ykdysadyýet, artýan önümçilik profiline we halkara bazarlarynda, esasanam Europeanewropa bazarlarynda artýan islege uýgunlaşmalydyr Maliýe durnuklylygy içerki we daşary ýurt maýadarlary üçin möhümdir. Bu ugurda gazanylan üstünlikler barada-da gürleşip bileris. Maliýe ulgamymyz durnukly. Strategiki meýilnama esasynda karza garaşlylygymyzy kem-kemden azaltdyk. Häzirki wagtda Bütindünýä bankyndan, Europeanewropanyň dikeldiş we ösüş bankyndan, Aziýanyň ösüş bankyndan, Aziýanyň infrastruktura maýa goýum bankyndan we beýleki öňdebaryjy halkara guramalaryndan diňe ýokary tehnologiýaly işleri talap edýän taslamalar üçin karz alýarys Daşary ýurt karzlaryny azaltmak meýilnamasy ýerine ýetirildi diýip pikir edýärin. Daşary ýurt karzymyz jemi içerki önümiň 6,1 göterimine deňdir. Daşary ýurt walýutamyz we altyn ätiýaçlyklarymyz daşary ýurt bergimizden 18 esse köp. Başgaça aýdylanda, birnäçe aýyň içinde daşary ýurt borçnamalarymyzy nola çenli azaldyp bileris Emma, elbetde, goşmaça maýa goýumlaryna uly zerurlyk bar. Bu, esasan, basyp alyşdan azat bolan Garabag we Gündogar Zangezur sebitleriniň durkuny täzelemäge we dikeltmäge gönükdirildi. Maýa goýumlarynyň ileri tutulýan ugurlary aýdyňdyr. Muny eýýäm bölekleýin ara alyp maslahatlaşdyk we ara alyp maslahatlaşmagy dowam etdireris Şeýle hem, azerbaýjanly kärdeşleriniň myhmanlara sanlar barada habar berendigine ynanýaryn. Soňky ýigrimi ýylda ykdysadyýetimize 350 milliard ABŞ dollaryndan gowrak maýa goýuldy, takmynan ýarysy - 170 milliard ABŞ dollary - daşary ýurt çeşmelerinden gelýän maýa goýumlary. Şeýlelik bilen, maýa goýumlary üçin amatly gurşaw döretmek öňümizdäki maksatlaryň biri bolupdy we uly derejede gazanyldy Meýilnamalarymyz barada aýdanymyzda, Azerbaýjanda we daşary ýurtlarda, esasanam goňşy ýurtlarda we Europeanewropa Bileleşiginiň zonasynda energiýa baýlyklaryna maýa goýmagy dowam etdirýäris. Şeýle hem Europeanewropa Komissiýasy tarapyndan goldanýar. Europeanewropa Komissiýasy bilen birnäçe hyzmatdaşlyk formatlarymyz bar, olaryň biri energiýa hyzmatdaşlygy Europeanewropa Komissiýasy köpçüligiň öňünde eden çykyşynda elmydama Azerbaýjany energiýa pudagynda ygtybarly hyzmatdaş diýip atlandyrýar we bu energiýa hyzmatdaşlygy ösýär. Nebit satuwyndan başladyk, indi tebigy gaz, elektrik, nebithimiýa önümlerini eksport edýäris we "ýaşyl energiýa" eksport etmegi meýilleşdirýäris. Portfelimize maýa goýum ugurlarynyň biri ullakan gün we ýel potensialy bilen täzelenip bilýän energiýa çeşmeleridir Esasy oýunçylardan çynlakaý gyzyklanma döretdik. Biziň meýilnamamyz diňe bir niýet bilen däl-de, eýsem kanuny taýdan gol çekilen şertnamalara esaslanýar - 2032-nji ýyla çenli 8 gigawat gün, ýel we gidro gurmak. güýje eýe bolmak we düýbünden hakyky. Elektrik öndürmek üçin ulanýan tebigy gazymyzy esasan täzelenýän energiýa bilen çalşarys. Bu, halkara bazarlarynda gaty zerur bolan birnäçe milliard kub metr gazy tygşytlamaga mümkinçilik berer Bu gaz hemişe gerekdi, zerurlyk soňky birnäçe ýylda köpeldi we soňky birnäçe aýda hasam artdy. Biziň meýilnamamyz önümçiligi artdyrmak we hökman eksport etmek. Häzirki wagtda Europeanewropa Bileleşiginiň 10 agzasy Azerbaýjandan tebigy gaz satyn alýar. Countriesurtlaryň umumy sany 16, bu görkezijä görä dünýäde birinji ýerde durýarys Iň uly öndüriji we eksportçy däl, bizden has uly oýunçylar bar. Emma gaz geçirijiler arkaly gaz eksport edýän ýurtlaryň arasynda üpjünçilik geografiýasy boýunça birinji orunda durýarys Unionewropa Bileleşigine agza ýurtlar üçin energiýa sarp ediş portfeliniň esasy bölegini Azerbaýjan gaz we nebit düzýär. Esasan geçmişde, häzirki we geljekde üns berjek başga bir ugrumyz. Bu ýerde geografiýa, maýa goýumlarymyz we Azerbaýjany deňiz kenaryndaky ýurtdan halkara transport merkezine öwürmek boýunça uzak möhletleýin syýasat bilen doldurylýar. Bu eýýäm bolup geçdi we gündogardan günbatara we tersine, demirgazykdan günorta we tersine transport koridorlary eýýäm işleýär. Azerbaýjanyň çäginde alnyp barylýan ähli gurluşyk işleri tamamlandy. Häzirki wagtda edýän işimiz, döwrebaplaşdyrmak, täze fiziki infrastrukturany döretmek, emeli intellektiň döreden mümkinçiliklerini öz içine alýan maýa goýumlaryndan ybaratdyr, şonuň üçin Azerbaýjanyň çäginden daşamak häzirki geosyýasy ýagdaýyň iň ygtybarlysy bolman, eýsem transport tölegleri we wagt nukdaýnazaryndan bäsdeşlik edýär. Bu ýerde maýa goýumlary üçin uly mümkinçilikler bar, sebäbi häzirki wagtda Azerbaýjansyz Gündogar bilen Günbataryň arasyndaky baglanyşyk kyn. Aýdyşym ýaly, bu ýerde köp maýa goýduk we dostlukly ýurtlar, gönüden-göni goňşularymyz we goňşularymyz bilen hyzmatdaşlyk edip, ýükler üçin ygtybarly we ygtybarly ulag ýoluny üpjün edip bildik. Theeri gelende aýtsak, Azerbaýjanyň çäginden geçýän ýükleriň mukdary ýylsaýyn artýar Bu gün, şeýle hem, ýurtlarymyzyň oba hojalygyndaky hyzmatdaşlygy bilen baglanyşykly mümkinçilikleri ara alyp maslahatlaşdyk. Bilelikdäki ykdysady komissiýanyň egindeş başlyklarynyň ikisi hem oba hojalygy ministrleri. Elbetde, ilatymyzyň kyrk göteriminden gowragynyň oba ýerlerinde ýaşaýandygyny göz öňünde tutsak, bu mesele hökümetimiz üçin ileri tutulýan ugurlaryň biri bolmagyny dowam etdirer. Gowy infrastruktura döredildi we sebitlerde işewürlik mümkinçilikleri bar. Elbetde, paýtagtdaky iş mümkinçiliklerinden tapawutlanýar. Şol sebäpli döwlet we hususy kompaniýalar Azerbaýjanda oba hojalygy, syýahatçylyk, suw baýlyklaryny dolandyrmak ýaly ähli ugurlarda taslamalary durmuşa geçirýärler. Latwiýaly maýadarlar üçin bu mümkinçilikleri göz öňünde tutmak gyzykly bolar diýip pikir edýärin. Şeýle hem, Alat erkin ykdysady zolagy gowy hyzmatlary hödürleýär we eýýäm köp mukdarda daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmäge mümkinçilik berýän maýa goýumlaryna gönükdirilen kanunlar bar. Şeýle-de bolsa, häzirki wagtda daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmegiň aňsat iş däldigi äşgärdir. Şeýle-de bolsa, kanun çykaryjy binanyň we esasy deňiz portlaryna we demir ýollaryna ýakynlygyň Alat FEZ-i özüne çekijidigine ynanýaryn Ara alyp maslahatlaşýan meselelerimiziň biri we ähtimal hyzmatdaşlygyň ugurlary goranyş pudagydyr. Iki ýurduň hem bu ugurda öz mümkinçiliklerini işjeň ösdürýändigini öwrendik. Özümiz barada aýdanymyzda, eýýäm goranyş pudagynda işleýän kompaniýalarymyzyň önümlerini köp ýurtlara eksport edýäris - hususy we döwlet kompaniýalary hakda gürleşýäris. Şeýlelik bilen, bilelikdäki önümçilik, hyzmatdaşlygy döretmek babatynda hyzmatdaşlygy göz öňünde tutup biljek meselelerimiz bolup biler. Başga-da köp meseleler bar Şu günki gysga çykyşlarymyzda hyzmatdaşlygyň ähli ugurlaryny öz içine almak kyn. Forumöne forumyň dowamynda we indiki aragatnaşyklarda başga-da köp mümkinçilikleriň öwreniljekdigine ynanýaryn - sebäbi bu waka izolirlenmese, elbetde has köp aragatnaşyk bolmaly. Elbetde, biz bir ýurt hökmünde we işewür toparlarymyzyň Latwiýada, ileri tutulýan hasaplaýan taslamalaryňyzda maýa goýum mümkinçilikleri bilen gyzyklanýandyklaryna ynanýaryn Şu gün ara alyp maslahatlaşyşymyz ýaly, iki ýurduň hem üstünlikli hyzmatdaşlyk edip biljek potensial taslamalarynyň sanawyny düzüp bileris. Iň soňky mesele prezidentiň sapary ähmiýeti bilen baglanyşyklydyr. Çakylygymy kabul edeniňiz üçin ýene-de bir gezek sag bolsun aýdýaryn. Oneeke-täk duşuşygymyzdan, delegasiýa bilen duşuşygymyzdan we günortanlyk naharymyzdan çekişmegimiz meni diýseň begendirdi. Againene-de sag bolsun aýdýaryn, gowy wagt arzuw edýärin. Işewür wekiliýetlerimiziň ähli oňyn ugurlary goldajakdygyna ynanýaryn. Againene hoş geldiňiz Soňra Latwiýanyň prezidenti çykyş etdi Prezident Edgars Rinkewiç Jenap Prezident, ministrler, Azerbaýjanyň we Latwiýanyň işewür toparlarynyň wekilleri Ilki bilen, jenap Prezident, bizi kabul edeniňiz we işewür foruma gatnaşanyňyz we iki ýurduň telekeçileriniň öňünde çykyş edeniňiz üçin köp sag boluň. Çykyşyňyzdan soň gürlemek gaty aňsat, sebäbi her nokady öz içine aldyňyz we men siziň bilen ylalaşyp bilerin. Onlyeke-täk goşjak zadym, Latwiýada bar bolan mümkinçilikler Latwiýanyň mahabatlandyrylmagy. Azerbaýjanyň ileri tutulýan ugurlaryny we ösüşini ussatlyk bilen belläniňiz üçin, Latwiýanyň Azerbaýjan bilen hyzmatdaşlyga, söwda gatnaşyklaryny çuňlaşdyrmaga we giňeltmäge taýýardygyny hem goşmaly diýip pikir edýärin Taryha göz aýlasak, XIX asyryň ahyrynda we 20-nji asyryň başynda, Bakuw nebit öndürýän şäher bolanda, köp latwiýalylar bu ýerde in engineener we mugallym hökmünde iş tapandygyny göreris. Ykdysady we medeni gatnaşyklarymyz, pikir edişimizden has uludyr we has giňdir. Bulaşyklyk döwründe - Europeewropadaky we Eastakyn Gündogardaky wakalary, ähli geosyýasy kynçylyklary göz öňünde tutýaryn - gowy we ynamdar hyzmatdaşlarymyz bilen hyzmatdaşlygyň täze usullaryny tapmaga synanyşýarys. Azerbaýjan Günorta Kawkazda we hakykatdanam has giň sebitde Latwiýa üçin esasy söwda hyzmatdaşy bolupdy we geljekde-de bolar we dowam eder Prezidentiň ýaňy belläp geçişi ýaly, gepleşiklerimiziň esasy bölegi ykdysady we söwda gatnaşyklaryna bagyşlandy. Diňe jenap Prezidentiň aýdanlaryny gaýtalamak isleýärin. Goranmak pudagynda hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly gyzyklanma bar. Goranmak pudagyndaky tehnologiýalaryň örän çalt ösýändigini görýäris. Häzirki wagtda, gürleýşimiz ýaly, emeli intellekt we dürli çözgütler oýlanyp tapylýar. Azerbaýjanda bu ýerde gaty gowy potensialyň bardygyny bilýärin. Latöne Latwiýanyň hem çalt ösýän goranyş pudagynyň bardygyny hem belläp bilerin. Pilotsyz uçarlar, pilotsyz uçar ulgamlary diňe görünýän bölek, emma goranyş pudagymyz dürli taslamalaryň üstünde işleýär we goranyş pudagymyz Europeewropada we daşary ýurtlardaky hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklary tapmak we berkitmek isleýär Şol pudagyň wekilleriniň bu ýerde oturandyklaryny göz öňünde tutup, ýakyn wagtda belli bir we hakyky netijelere eýe bolarys diýip umyt edýärin. Prezidentiň teklibi bilen Ak şähere bardym. Bu mende uly täsir galdyrdy. Jenap Prezident, maňa bu taslamanyň 15 ýyldanam az wagtyň içinde durmuşa geçirilendigini aýtdylar. Bu pikiriň birnäçe ýyl ozal döredilendigini aýtdylar, ilki bilen hapalanan ýerleri arassalap, soň bolsa 20-nji asyra laýyk häzirki zaman şäher döredip, binagärlik gudratyny döretdiň Bu, Azerbaýjanyň potensialyny görkezýär. Şeýle hem, arhitektura ýa-da in engineeringenerçilik tekliplerinde ýa-da dizaýnda hünärmen hünärlerini üpjün etmek üçin maýa goýujylar we beýleki ýurtlar üçin şeýle taslamalara goşulmak we olara gatnaşmak üçin ajaýyp çakylygyň bardygyna ynanýaryn. Bu ýerde, potensialymyzyň bardygyny we Latwiýanyň bu ugurda hödürleýän köp zadynyň bardygyny görýärin Şeýle hem, oba hojalygyndaky hyzmatdaşlyk barada köp pikir alyşdyk. Hökümetara komissiýanyň egindeş başlyklary, biziň tarapymyzdan we siziň tarapyňyzdan, oba hojalygy ministrleri boldy. Meniň pikirimçe, bu ugurda söwdany ýokarlandyrmagyň ýollaryny öwrenmek üçin ägirt uly mümkinçilik bar, sebäbi biz bäsdeş däl Aslynda, biri-birimizi dolduryp bileris. Elbetde, hemişe çözülmeli meseleler bar. Mysal üçin, gözlegler, şahadatnamalar we ş.m. Şeýle-de bolsa, Azerbaýjanyň häkimiýetleriniň we hökümetiniň ýakynda bu ugurda söwda we alyş-çalyşlar üçin mümkinçilikler döretjekdigimize karar berendiklerine gaty oňyn. Latwiýa tokaýlaryň ýurdy we tokaý baýlyklaryny dolandyrmakda baý tejribämiz bar Netijede, Latwiýada Oba hojalygy ministri tokaý meselelerine-de jogapkärdir. Latwiýada hökümeti şol sebitde ýerine ýetirdi Hishli syýasatlaryna jogapkärdir. Şeýlelik bilen, siziň bellän programmaňyzy durmuşa geçirmegiň mümkinçiliklerini öwrenmäge, agaç ekmäge, Azerbaýjanda, şol sanda azat edilen ýerlerde tokaý işlerine taýýarlyk görmäge taýýardyrys. Bu ýerde men bilim we okuw ugurlaryndaky hyzmatdaşlyk üçin aç-açan bir mümkinçilik görýärin Şeýle hem beýleki ugurlar, derman senagaty barada gürleşdik. Baglanyşyk meselesine garadyk. Latwiýanyň hemişe Demirgazyk we Merkezi Europeewropanyň derwezesi bolandygyny ýene bir gezek belläsim gelýär Käbir geosyýasy wakalar bolup geçýär we biz olara päsgelçilik hökmünde däl-de, howa menzillerinde, howa gatnawlarynda, beýleki transport ýollarynda we logistika ýük ýük infrastrukturasyny ösdürmek üçin mümkinçilikler hökmünde görýäris. Sebäbi bu ugurlar biziň ýurtlarymyz tarapyndan hödürlenýär we hakykatda biri-birini doldurýar. Bu ýerde Latwiýanyň hem uly tejribesi bar. Bu ýerde birneme kynçylyk çekýärin, ýagny, men ýa-da jenap Prezident bir meseläni agzamasak, bu ony ýatdan çykaranymyzy ýa-da möhüm däldigini aňlatmaýar. Diňe belli bir möhlet bar. Bir söz bilen aýdanymda, jenap Prezident we onuň ministrleri bilen geçiren gepleşiklerimiz we bu işewür forum işewür toparlarymyza hyzmatdaşlygyň ýollaryny tapmaga, täze pikirleri almaga, belki-de öňki taslamalara täzeden garamaga, gün tertibine getirmäge we taýýarlamaga itergi berer diýip umyt edýärin. Azerbaýjanyň prezidentiniň we özümiň gatnaşmagynda görýän we eşidýän zatlaryňyz, söwda we ykdysady gatnaşyklarymyza ähmiýet bermekdir diýip pikir edýärin. Hawa, käbir taryhymyz bardy. Ykdysady we söwda gatnaşyklaryna belli bir derejede päsgelçilik döreden COVID döwri Çykyş eden wagtymyz sebitde käbir wakalar bolup geçýär. Şeýle-de bolsa, wakalaryň hökümetlerimizi we işewür toparlarymyzy bilelikde işlemekden aýyrmaly däldigine ynanýaryn. Latwiýa Europeanewropa Bileleşiginiň, Ykdysady Hyzmatdaşlyk we Ösüş Guramasynyň, şeýle hem NATO-nyň agzasy hökmünde Azerbaýjan bilen şol guramalaryň, şeýle hem ikitaraplaýyn guramalaryň arasynda işlemäge we goldaw bermäge we ykdysady gatnaşyklary ösdürmek üçin ähli hünär endiklerini paýlaşmaga taýyn. Şeýle hem, Azerbaýjanyň diňe bir Latwiýa üçin däl, eýsem syýasy we ykdysady ugurlarda, iň esasysy bolsa energiýa pudagynda-da köp Europeanewropa ýurtlary üçin strategiki hyzmatdaş bolandygyna ýokary baha berýäris Jenap Prezident häzirki wagtda Azerbaýjanda haýsy işleriň alnyp barylýandygyny aýdypdy. Maňa ynanyň, Europeewropada, şol sanda sebitimizde-de ýokary baha berilýär. Näbellilik döwründe ygtybarly hyzmatdaşlaryň bolmagy iň möhüm baýlykdyr Latwiýanyň ykdysady ösüşi durnukly. Biziň çözmeli köp kynçylyklarymyz bar. Justaňy beýan eden strategiýalarymyz arkaly maýa goýmagyň ýollaryny tapmalydygyna doly ynanýaryn Maýa goýumlary birtaraplaýyn däl. Pikirler Azerbaýjandan, maýadarlardan gelýär diýip pikir edýärin we olar Latwiýa maýa goýmak üçin mümkinçilikleri öwrenmeli we peýdalanmaly. Bilelikdäki kärhana ýa-da şu ýerde dürli tehnologiki ugurlara maýa goýmak isleýän Latwiýa kompaniýalary hem bar Bir söz bilen aýdanymda, ajaýyp syýasy çekişmelerimiziň bolandygyny belläsim gelýär. Bu ýerde dürli meseleler boýunça gaty gowy pikir alyşandygymyz bilen doly ylalaşýaryn. Bilýärsiňizmi, kimdir biri bu pursatdan peýdalanmalydyr, sebäbi jenap Prezident bilen ylalaşanymyz ýaly belli bir wagtdan soň duşuşarys. Şeýle hem, Azerbaýjanyň prezidentini Latwiýa Respublikasyna resmi sapara çagyrdym. Bu sapar indiki ýyl bolar Şeýlelik bilen, indiki duşuşygymyza - prezidentlere, hökümetlere we işewür toparlaryna çenli bir ýyl töweregi wagt bar. Soňra Rigada duşuşanymyzda diňe paýlaşmak üçin ajaýyp pikirlerimiz bolman, eýsem bu işewürlik forumyndan soň seredjek gaty anyk netijelerimiz bolar diýip umyt edýärin. Gysgaça aýdanymda, işewür forumyň örän öndümli işlemegini arzuw edýärin Prezident Aliýewe, çärä gatnaşandygy, Latwiýa we söwda gatnaşyklaryna diýseň oňyn garaýşy üçin minnetdarlygymy bildirýärin. Işimizi siziň bilen dowam etdirmegi tüýs ýürekden arzuw edýärin. Şeýdip, dowam etmeli 22-nji aprelde Azerbaýjan-Latwiýa işewürlik forumy Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ylham Alyýewiň we Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Edgars Rinkewiksiň gatnaşmagynda geçirildi 525.az bu çärä döwlet baştutanlarynyň çykyş edendigini habar berdi