Baku we Ankara sebitleýin ýolbaşçylyga barýan ýolda: Orta Koridoryň geosyýasy güýji

Türkiýe we Azerbaýjan bilelikde bilelikde global syýasata täsir etmek mümkinçiligine eýe. Iki ýurduň dost we dogan bolandyklaryndan başga-da, bu mümkinçiligi güýçlendirýän faktor olaryň geografiki ýerleşişidir. Azerbaýjan Hytaýdan Europeewropa we tersine uzalyp gidýän söwda ýollarynda ýerleşýär we bu usuldan peýdalanyp, gaz eksporty üçin infrastruktura goşmaça ýollar, terminallar, portlar gurýar we potensialyny artdyrýar. Orta koridor Azerbaýjan üçin Hytaýy, Merkezi Aziýany, Günorta Kawkazy, Türkiýäni we Europeewropany birleşdirmäge mümkinçilik döretdi Türkiýäniň Gaziantep uniwersitetiniň professory, halkara ykdysadyýet boýunça bilermen Ali Fuat Gökçe bu sözleri AZERTAC-a beren interwýusynda aýtdy. Azerbaýjanyň diňe bir tranzit ýollarynyň duşuşýan ýeri bolman, eýsem türk döwletleriniň jebisligini üpjün edýän ýurtdygyny aýtdy. Türkiýe Europeewropa bilen integrasiýasyny esaslandyrýar. Häzirki zaman dünýäsindäki güýçli geosyýasy wakalar, ýerli konfliktler we global uruşlar döwletleriň ykdysady ösüşiniň öňüni alýar. Muňa garamazdan, dini, dili, medeniýeti, taryhy we milli ruhy gymmatlyklary bir kök bilen baglanyşykly türk halklarynyň gurşap alan geografiki sebiti, özara peýdaly ykdysady hyzmatdaşlyk üçin amatly mümkinçilikleri döredýär. 2009-njy ýylda "Nahçiwan şertnamasy" bilen Nakhiwanda döredilen Türk döwletleri guramasy (TDT) şu gün täze dünýä tertibinde aýratyn orun tutýar Professor 4,5 million inedördül kilometr meýdany eýeleýän türk dünýäsiniň uly ykdysady potensialynyň bardygyny aýtdy. Geçen ýyl bu ýurtlaryň jemi içerki önümi 2,1 trillion dollardan geçdi we umumy söwda dolanyşygy 1,1 trillion dollara ýetdi. Söwda dolanyşygyny ýokarlandyrmak üçin guramanyň agza ýurtlarynyň arasynda söwda we maýa goýum akymlaryny tebigy ýagdaýda ýokarlandyrjak hyzmatlar we maýa goýumlary barada erkin söwda şertnamasyna gol çekmek boýunça işler alnyp barylýar. TDT soňky 15 ýylda çalt ösdi we dinamiki we maksada okgunly sebit gurluşyna öwrüldi: "Häzirki wagtda bu gurama söwda, energiýa, ulag, innowasiýa, sanlaşdyrmak ýaly 35-den gowrak ugurda işleýär. Esasy maksat türk dünýäsiniň global täsirini giňeltmek. Orta koridor (Hytaý-Kaspi Uzyn ýoly) ileri tutulýar. " Bilermen, Azerbaýjanyň Merkezi Aziýa bilen Türkiýäniň arasyndaky ýerleşişi we Garabagy basyp alyşdan azat etmegi täze koridor döretmegiň zerurdygyny aýtdy. Prezident Ylham Alyýewiň aýdyşy ýaly, Orta koridoryň dowamy bolan Zangezur koridory materikleri birleşdirýän möhüm ulag baglanyşygy bolar. 2030-njy ýyla çenli Orta Koridordan daşalýan harytlaryň mukdaryny 11 million tonna çenli ýokarlandyrmak meýilleşdirilýär. Meseläniň düýp manysy, Hytaý-Gyrgyzystan-Özbegistan demir ýolunyň türk dünýäsiniň gündogar böleginde gurulmagy we günbatar böleginde Zangezur koridorynyň gurulmagydyr. Bu iki taslama doly durmuşa geçirilenden soň, Europeewropanyň we Aziýanyň çatrygy boljak Azerbaýjan TDT-ni berkitmäge hyzmat etjek ykdysady girdeji, durnukly ösüş we syýasy durnuklylyk alar "Zangezur koridory Türkiýe-Azerbaýjan gatnaşyklarynyň ösmegine aýratyn goşant goşar. Iki dogan ýurduň arasyndaky ykdysady we söwda gatnaşyklary öser. Türkiýäniň günbataryndaky Rize, Samsun, Trabzon, Erzurum, Ardahan, Kars ýaly Azerbaýjana gitmek, olar Stambul we Ankarana gitmäge mejbur bolmazlar. Azerbaýjan demir ýol arkaly - Zangezur koridorynyň üsti bilen. Şonuň ýaly-da, Azerbaýjan welaýatlaryndan otly bilen göni Türkiýä gelip bolar. Bularyň hemmesi agzybirligi güýçlendirýär we global täsirini ýokarlandyrýan faktorlardyr "-diýdi 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir