Baku dünýäniň ýygnanýan ýeri - FAKTLAR

Üýtgeýän dünýäde Baku hem üýtgeýär. Indi Baku global syýasy we ykdysady prosesleriň kesişýän strategiki platformasyna öwrüldi. Häzirki wagtda şäher halkara diplomatiýanyň, köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň we geosyýasy gepleşikleriň işjeň merkezleriniň biri hökmünde çykyş edýär. Daşary ýurtly myhmanlaryň her gün Azerbaýjana gelmegi bu hakykatyň wizual tassyklamasydyr. Prezidentler, premýer-ministrler, mejlis agzalary, kongresmenler, iri işewür guramalaryň ýolbaşçylary, journalistsurnalistler we jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri Bakuda yzygiderli duşuşýarlar. Bularyň hemmesi yzygiderli döredilen halkara pozisiýasynyň görkezijisidir Azerbaýjanyň bu statusa eýe bolmagy, esasan, geostrategiki ýerleşişi bilen baglanyşykly. Gündogar bilen Günbataryň, Demirgazyk bilen Günortanyň çatrygynda ýerleşýän ýurt ulag we logistika taýdan çalşyp bolmajak tranzit merkezine öwrüldi. Orta koridor taslamasy, Baku-Tbilisi-Kars demir ýoly, Demirgazyk-Günorta ulag geçelgesi ýaly başlangyçlar Azerbaýjanyň dünýä söwda kartasyndaky roluny ep-esli ýokarlandyrdy. Indi Baku syýasat bilen birlikde ykdysady we logistika platformasy hökmünde tapawutlanýar Beýleki tarapdan, energiýa howpsuzlygy faktoryny aýratyn bellemeli. Azerbaýjan köp ýyllaryň dowamynda Europeewropanyň energiýa üpjünçiliginde möhüm aktýora öwrüldi. Günorta gaz koridorynyň üsti bilen amala aşyrylýan eksport syýasaty Azerbaýjanyň energiýa diplomatiýasyny güýçlendirýär. Bu nukdaýnazardan Bakuwda Europeanewropa Bileleşiginiň ýurtlarynyň, esasanam energiýa garaşlylygyny diwersifikasiýa etmäge synanyşýan ýurtlaryň gyzyklanmasy artýar. ABŞ, Europeewropa, Hytaý, Russiýa ýaly güýç merkezleri Azerbaýjana paralel gyzyklanmany görkezýärler, köp wektorly daşary syýasatyň üstünlikli netijesidir Bakuw, syýasy deňagramlylyk modeliniň üstünlikli mysalydyr. ABŞ bilen strategiki hyzmatdaşlygyň fonunda Russiýa bilen gatnaşyklary saklamak we şol bir wagtyň özünde Hytaý bilen ykdysady hyzmatdaşlygy giňeltmek Azerbaýjanyň diplomatiýasynyň çeýeligini görkezýär. Ysraýyl we Eýran ýaly gapma-garşylykly aktýorlar bilen paralel gatnaşyklary saklamak aýratyn bellärliklidir. Bu, nusgawy deňagramlylyk syýasatyna garanyňda "köp ugurly geosyýasy dolandyryş" modeline meňzeýär Kyrk dört günlük Watançylyk urşy bu etapda öwrülişik boldy. Azerbaýjan diňe bir territorial bitewiligi üpjün etmän, eýsem sebitde täze güýç konfigurasiýasyny döretdi. Uruşdan soň ýüze çykan hakykatlar Azerbaýjanyň syýasy agramyny hasam artdyrdy. Şonuň üçin Baku halkara gün tertibiniň düzülmegine gatnaşýan aktýor boldy. Bu nukdaýnazardan, Ermenistanyň roly ep-esli gowşady we daş-töweregi ýurt hökmünde görülýär Türk döwletleri guramasynyň çäginde Azerbaýjanyň roly hem üns merkezinde. Aslynda, Azerbaýjan guramanyň ideologiki we syýasy merkezleri hasaplanýar. Azerbaýjanyň türk dünýäsiniň integrasiýasyndaky işjeň pozisiýasy sebitdäki ýolbaşçylygyny güýçlendirýär. Bakuwyň bu işi, syýasata paralel medeni we ykdysady integrasiýanyň çaltlaşmagyna sebäp bolýar Bakuw halkara çäreleriniň geçiriljek esasy platformalarynyň birine öwrüldi. Dürli forumlar, sammitler, sport ýaryşlary we medeni çäreler Azerbaýjanyň “ýumşak güýji” potensialyny ýokarlandyrýar. Geljekde geçiriljek Bütindünýä şäher forumy (WUF13) hem bu ugurda aýratyn ähmiýete eýe. Şeýle çäreler Azerbaýjanyň global şäher diplomatiýasyna goşulmagyny çaltlaşdyrýar Bakuw medeni diplomatiýa taýdan-da tapawutlanýar. Köp medeniýetliligiň, dini çydamlylygyň we siwilizasiýa gepleşikleriniň platformasy hökmünde çykyş etmek, Azerbaýjanyň halkara abraýyny güýçlendirýär we gumanitar güýçleriň merkezine öwrülendigini görkezýär Azerbaýjanyň bu ýagdaýa gelmegini tötänleýin hasaplap bolmaz. 2020-nji ýyla çenli territorial bütewiligi bozulan ýurt hasaplandyk. Şeýle-de bolsa, 44 günlük ýeňiş dünýä Bakuwy täzeden gözden geçirmegi zerur etdi. Bu uzak möhletleýin strategiki meýilnamalaşdyrmagyň we netijeli döwlet dolandyryşynyň netijesidir. Prezident Ylham Alyýewiň ýolbaşçylygynda durmuşa geçirilýän syýasat bu işiň esasy hereketlendirijisidir. Onuň öňdengörüjiligi, syýasy erki we halkara tejribesi Azerbaýjanyň pozisiýasyny diýseň güýçlendirdi Häzirki wagtda Azerbaýjan "oýna goşulýan" ýurtlaryň hataryndan çykyp, "oýun gurýan" ýurda öwrüldi. Sebitde inisiatiwalary kabul edýän we halkara gün tertibini düzýän aktýor roluny ýerine ýetirýär. Bu, ýurduň dünýä derejesinde öz sözüniň bardygyny görkezýär. Geosyýasy özgerişler döwründe Azerbaýjanyň ýagdaýy barha güýçlenýär Täze dünýä tertibi emele gelýärkä, Baku bu işe işjeň gatnaşýar we belli bir derejede ýol görkeziji elementidir. Bu prosesler Azerbaýjanyň geljekdäki geljegini hasam giňeldýän ýaly. Günorta Kawkazdaky ýolbaşçylar aslynda Azerbaýjana degişlidir Netijede, Baku häzirki wagtda dünýäniň dürli güýç merkezleriniň bähbitleriniň kesişýän ýeri. Bu statusyň diňe geografiki artykmaçlyklar bilen berilmeýändigini, bu beýikligiň zähmet, syýasy erk, ykdysady güýç we strategiki pikirlenmek arkaly gazanylandygyny bellemek gerek. Azerbaýjan tarapyndan döredilen bu model sebit üçin täze standart döredýär. Baku häzirki wagtda global prosesleriň merkezlerinden birine öwrüldi