Bahar Sancar: Tebigy gaz liniýasynyň daşyndaky mesele…

Türkiýe bilen TRNC arasynda tebigy gaz geçirijisi gurlar… Aslynda, bu sözlem käbir tegelekleriň näme üçin howsala düşýändigine düşünmek üçinem ýeterlikdir Sebäbi bu diňe energiýa hakda däl Mesele strategiki güýç Mesele Gündogar Ortaýer deňzinde dörediljek täze energiýa deňlemesi Türkiýeden HHR-e çenli uzaljak tebigy gaz geçirijisi Kipr türk halkynyň energiýa howpsuzlygy taýdan taryhy ädimdir Ençeme ýyllap ýokary çykdajyda elektrik öndürmeli bolýan TRNC üçin arzan, arassa we has durnukly energiýa çeşmesini aňladýar Şeýle-de bolsa, Günorta Kipriň Kipr Gresiýasynyň administrasiýasynyň oňaýsyzlygy ykdysady däl… Bu oňaýsyzlyk düýbünden syýasy Gresiýanyň administrasiýasy ençeme ýyl bäri dünýä ýekeje habar bermäge synanyşýar: "Men Kiprde ýeke-täk kanuny döwlet ..." Türkiýe bilen HHR-iň arasynda döredilen her bir täze baglanyşyk bu propagandany birneme gowşadýar Her täze taslama TRNC-iň institusional mümkinçiliklerini artdyrýar… Her täze maýa goýum TRNC-iň durnuklylygyny güýçlendirýär Her täze ädim iki döwletli hakykaty has görnükli edýär Gresiýanyň tarapyny hakykatdanam biynjalyk edýän zat Gresiýanyň metbugatynda şu gün çap edilen habarda ajaýyp bir söz bar: "Tebigy gaz we elektrik energiýasy strategiki we syýasy ähmiýete eýe" Aslynda bu ýagdaýyň gysgaça mazmuny Kipriň Gresiýanyň administrasiýasy bu taslamalary diňe energiýa maýa goýumlary hökmünde görmeýär Sebäbi munuň manysyny hem bilýärler Bu taslamalar Kipr türk halkynyň geljegine maýa goýumlarydyr Has möhümi, bu setir diňe TRNC üçin niýetlenen taslama däl Türkiýäniň öňe süren pikiri has uludyr Geljekde Gündogar Ortaýer deňzinde tapyljak täze energiýa çeşmelerini Europeewropa Türkiýäniň üsti bilen daşamak mümkinçiligi hem bu meýilnama girýär Bu, Türkiýäni sebitleýin energiýa merkezine öwürmek maksadynyň möhüm bölegi… Kipr Gresiýasynyň administrasiýasynyň ençeme ýyl bäri wagyz edip gelýän energiýa syýasatlarynyň esasy, Türkiýäni we HHR-ni deňlemeden çykarmak düşünjesidir Energiýa paýlaşmagy Gündogar Ortaýer deňzinde amala aşyrylar… Emma Türkiýe ol ýerde bolmaz Kiprli türk bolmaz Şeýle çemeleşmäniň mümkin däldigi indi äşgär Sebäbi geografiýa üýtgemeýär Türkiýe sebitdäki iň uzyn kenar ýakasy bolan ýurt bolmagyny dowam etdirýär… TRNC bu geografiýanyň aýrylmaz bölegi bolmagyny dowam etdirýär Häzirki wagtda başdan geçirilýän oňaýsyzlyk, aslynda tehniki taslama garşy däl Gresiýanyň administrasiýasy ýene bir gezek syýasy refleks görkezýär… Sebäbi elektrik liniýasynyň turbalary deňziň aşagyndan geçmez Ol turbalaryň alyp barýan syýasy habaryndan gorkýar Bu habar gaty düşnükli: Kipr türk halky öz geljegini gurmagy dowam etdirýär… Türkiýe bu işde HHR-iň goldawyny dowam etdirýär Gündogar Ortaýer deňzindäki täze döwür indi köne ýatlamalar bilen emele gelmejek ýaly