Babişiň Daşkent missiýasy: Çehiýanyň paýtagty Özbegistanyň senagat geljeginde gulplanyp bilermi?

BAKU, Azerbaýjan, 29-njy aprel. Çehiýanyň premýer-ministri Andrej Babiş Merkezi Aziýa we Günorta Kawkaza sebitleýin syýahatynyň çäginde 29-30-njy aprelde Özbegistana resmi sapar gurar Onuň bilen premýer-ministriň birinji orunbasary, senagat we söwda ministri Karel Hawliçek, şeýle hem takmynan 50 çeh kompaniýasynyň wekilleri ýaly uly işewür topar bolar. Saparyň esasy maksatlary söwda we ykdysady gatnaşyklary güýçlendirmek, Çehiýanyň eksportyny ösdürmek we täze senagat taslamalarynyň başlamagyny ýeňilleşdirmekden ybaratdyr Bu sapar, Praganyň Merkezi Aziýanyň iň geljegi uly bazarlaryndan biri hökmünde Özbegistana berýän ünsi artýar, bu ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň adaty söwdadan çuňňur senagat we tehnologiki hyzmatdaşlyga kem-kemden üýtgemegini görkezýär; Maksatnamanyň esasy wakasy Çehiýa-Özbegistan Işewürler Forumy tarapyndan doldurylan premýer-ministr Babiş bilen Prezident Şawkat Mirziýewiň duşuşygy bolar. Forum, iki ýurtdan kärhanalaryň arasynda göni gepleşikler we bilelikdäki maýa goýum başlangyçlary bilen baglanyşykly gepleşikler üçin platforma üpjün eder diýlip garaşylýar Ykdysady gatnaşygy has ýakyn ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň esasy hereketlendirijisi bolmagynda galýar. 2025-nji ýylyň ahyryna çenli Özbegistan bilen Çehiýanyň arasyndaky söwda dolanyşygy 190,4 million dollar boldy. Munuň 2024-nji ýyldaky görkezijisinden 434,7 million dollar azalandygyny görkezýän hem bolsa, bu pese gaçmak, ilkinji nobatda Çehiýanyň tehnika we ulag enjamlarynyň esasy iberilmeginiň tamamlanmagy bilen baglanyşyklydy. Şeýle-de bolsa, uzak möhletli ösüşi görkezip, umumy söwda 2018-nji ýyldakydan üç esse ýokary galdy. 2026-njy ýylyň ýanwar-fewral aýlary aralygynda söwda dolanyşygy 5,3% ýokarlandy Häzirki wagtda Çehiýanyň maýasy bolan 44 kärhana Özbegistanda işleýär, maşyn gurluşygy, derman senagaty, himiýa senagaty, gurluşyk, oba hojalygy, logistika we maglumat tehnologiýasy ýaly pudaklary öz içine alýar. Praga üçin bu çalt ösýän bazardaky barlygyny berkitmäge mümkinçilik döredýär, Daşkent üçin bolsa Europeanewropa tehnologiýalaryny, maýa goýumlaryny we dolandyryş tejribesini çekmegiň serişdesini görkezýär Dowam edýän saparyň esasy amaly netijesi, Özbegistanda elektrik otlylaryny üpjün etmek we ýygnamak üçin ododa transport taslamasynda öňegidişlik bolup biler. Bu başlangyç, kem-kemden içerde öndürilýän komponentler bilen önümçiligiň lokalizasiýasyny göz öňünde tutýar. Mundan başga-da, Daşkent döwlet ulag uniwersitetinde ododa akademiýasynyň döredilmegi inersenerleri we tehniki hünärmenleri taýýarlamak meselesine seredilýär 2023-nji ýylda Özbegistan Demirýollary we odakoda 320 million ýewro bahasy bolan 30 sany elektrik otlusyny üpjün etmek üçin şertnama baglaşdy. Şol bir wagtyň özünde Özbegistan Howaýollary içerki ugurlar üçin Çehiýanyň LET L-410 uçarlaryny satyn almagy wada berdi. Bu şertnamalar deslapky memorandumlardan anyk täjirçilik amallaryna geçişini aňladýardy Şeýle hem Çehiýa Özbegistanyň çig mal baýlyklaryna we senagat potensialyna uly gyzyklanma bildirdi. Praga geologiki gözleg, mineral çykarmak, çig mal gaýtadan işlemek, suw dolandyryşy we energiýa tygşytlylygy boýunça ösen tehnologiýalary hödürleýär. Möhüm minerallara bolan global islegiň artýandygyny göz öňünde tutup, bu pudak ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň iň geljegi uly ugurlarynyň birine öwrülmäge taýýarlanýar Sanly hyzmatdaşlyk hem giňelýär. Çeh kärhanalary Özbegistany IT autsorsing, hyzmat merkezleri we bilelikdäki tehnologiki başlangyçlary durmuşa geçirmek üçin strategiki platforma hasaplaýarlar. Mundan başga-da, standartlaşdyrma, metrologiýa we tehniki kadalaşdyryş ugurlaryndaky hyzmatdaşlyk senagat hyzmatdaşlygy üçin esas döredýär we halkara bazarlaryna çykmagy ýeňilleşdirýär Ikitaraplaýyn gepleşikleriň yzygiderli mehanizmi ykdysady, senagat we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara topary bolup galýar. Onunjy ýygnagy 2025-nji ýylyň mart aýynda Pragada geçirildi, taraplar bilelikdäki önümçilik, uzak möhletleýin maliýeleşdirmek we ulag, derman senagaty, elektrik in engineeringenerçiligi, syýahatçylyk we bilim pudagyndaky täze taslamalary ara alyp maslahatlaşdylar Özbegistan üçin Çehiýa diňe bir bazar hökmünde däl, eýsem Europeanewropa ykdysadyýetiniň derwezesi hökmünde hem özüne çekiji. Çehiýa güýçli senagat pozisiýalaryny saklaýar we Europeewropanyň iň ösen önümçilik ykdysadyýetleriniň arasynda durýar. Özbek tarapy üçin bu häzirki zaman tehnologiýalaryna, enjamlaryna we EUB önümçilik zynjyrlaryna elýeterliligi aňladýar Syýasy taýdan sapar hem möhümdir. Bu, Praganyň Daşkentiň ösýän köp wektorly daşary ykdysady syýasatyny görkezmek bilen Europeanewropa Bileleşiginiň daşyndaky hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklary berkitmek niýetini tassyklaýar Senagat, ulag, maýa goýum we işçi güýjüni taýýarlamak boýunça syýahatdan soň täze şertnamalara gol çekilip bilner. Eger yglan edilen taslamalar durmuşa geçiriş tapgyryna geçse, Çehiýa Özbegistanyň esasy Europeanewropa senagat hyzmatdaşlarynyň arasynda özüni görkezip biler Häzirki wagtda esasy sorag, iki tarapyň häzirki ýokary syýasy gyzyklanmany uly göwrümli, uzak möhletli maýa goýumyna öwrüp biljekdigi ýa-da däldigi. Şeýle bolsa, bu sapar Özbek-Çeh gatnaşyklarynda öwrülişik nokady bolup biler we olary düýpgöter täze derejä çykarar