Metin MÜNİR - Üstünligiň dört syry

Rut Gotian, 43 ýaşyndaka biziň döwrümiziň iň üstünlikli alymlarynyň doly işlemekde we ene bolmakda üstünlik gazanmagy barada doktorlyk derejesini almak kararyna geldi Recentlyakynda öwrenen zatlaryny “Üstünlik faktory” atly kitapda neşir etdi Şol bir derejä ýetmek isleýänlerden öwrenip boljak adatdan daşary üstünlik gazanan adamlaryň özüni alyp barşynda, pikirlenişinde we ýaşaýyş durmuşynda haýsydyr bir aýratynlyk barmydy? Gotian ilki bilen bu soragyň jogabyny Nobel baýraklaryna we Amerikanyň meşhur baýraklaryna eýe bolan alymlara gönükdirdi Soň bolsa, beýleki ugurlarda ýokary üstünlik gazanan adamlary öz içine aldy Ilkinji gören zatlarynyň biri; Nobel baýragynyň eýeleri, Olimpiýa çempionlary ýa-da kosmonawtlar bolsun, pikirleri gaty meňzeýär Şundan ugur alyp, şol bir mentalitetiň birden köp ugurda hereket edýän bolsa, “üstünlik gaýtalanyp boljak edermenlik bolup biler” diýen netijä geldi Emma kime üstünlikli diýip bolar? Gotýanyň pikiriçe, öz ugurlarynda täze orny eýelän, üstünlikleri umuman kabul edilen we başdan geçirenlerinden başgalara peýdalanýan adamlar "üstünlikli" hasap edilip bilner Gotianyň pikiriçe, “adatdan daşary üstünlik” gazananlaryň dört umumy “pikiri” ýa-da aýratynlygy bar: Içerki hyjuw, tutanýerlilik, öwrenmek islegi we üstünlik bilen zaýalanmaýan berk esas Hakyky üstünlik gazananlar mahabat, öwgi, diplom almak ýa-da baýrak almak ýaly daşarky faktorlar bilen itergi bermeýärler. Gotian: "Eger şeýle bolan bolsa, Nobel baýragynyň eýeleri öz maksatlaryna ýetendiklerini we işlemegini bes eden hasaplarlar" -diýdi Munuň tersine, köp alym pensiýa ýaşyna ýetensoňam işini dowam etdirýär. Sebäbi olary höweslendirýän zat daşarky däl, içerki instinktler - näbellileri derňemek, döwri üýtgedýän oýlap tapyşyň bosagasynda bolmak, bilesigelijiligini yzarlamak "Achieokary üstünlik gazananlar näme üçin hünäri ýa-da meseläni saýlandyklaryny hiç wagt ýatdan çykarmaýarlar we içki hyjuwlaryny gözleg üçin itergi hökmünde ulanýarlar." Olary etjek bolýan zatlaryny yzarlamaga hiç zat päsgel bermeýär Levelokary derejeli üstünlik gazananlar gazanan üstünliklerinden kanagatlanmaýarlar we beýleki üstünlikleri gözlemekden ýüz öwürýärler. Baýrak alsalar-da, bu baýragy gazanan işini bes etmeýärler. Nobel baýragyny alandyklaryny öwrenenden soň, işini dowam etdirmek ýa-da programmalarynda sapak bermek üçin synp otagyna gaýdyp gelen alymlar köp Dekan ýa-da menejer ýaly wezipeleri kabul etmeýänleriň sany az däl Üstünliksiz öwrenmegi dowam etdirmek, üstünlik gazananlaryň ýene bir umumy häsiýetidir. Munuň manysy, synp otaglarynda bolup geçýän okuw däl-de, kitaplardan, makalalardan, bloglardan we gepleşiklerden alnan “resmi däl” maglumatlar Hiç kim adaty bolmaýar. Köp adamlar üstünlik gazanmak isleýärler, ýöne bu maksada nädip ýetip boljakdygyny bilenoklar. Belki, üstünlik ýolunda öňe gidenleriň başdan geçirenleri olara ýagtylyk berer