Azerbaýjan we Italiýa strategiki hyzmatdaşlygy güýçlendirýärler

Presidentakynda Prezident Ylham Alyýew bilen Italiýanyň Ministrler Geňeşiniň başlygy Jorjia Meloniniň arasyndaky duşuşyk ýene-de bir gezek gün tertibine getirdi, Azerbaýjan-Italiýa gatnaşyklary diňe bir syýasy däl, eýsem energiýa pudagynda hem strategiki. Esasanam soňky ýyllarda Azerbaýjanyň Europeewropanyň energiýa howpsuzlygynda barha artýan rolunyň fonunda Italiýa bilen hyzmatdaşlyk bu ugurda esasy goldawlaryň biri hökmünde emele geldi. Italiýanyň 2025-nji ýylda bu ýurda 10 milliard kub metr gaz ibermegi goşmak bilen Azerbaýjanyň nebit we tebigy gaz eksportynda öňdebaryjy hyzmatdaşlardan biri bolmagy taraplaryň özara ynamyna esaslanýan uzak möhletleýin energiýa hyzmatdaşlygynyň bardygyny görkezýär. Şol bir wagtyň özünde, Günorta gaz koridorynyň üsti bilen Italiýa takmynan 50 milliard kub metr daşamak Azerbaýjanyň Europeanewropanyň energiýa kartasyndaky ornuny berkitdi we ygtybarly energiýa hyzmatdaşy etdi Azerbaýjan-Italiýa Modern.az bilen geçirilen duşuşygyň ykdysady we energiýa taraplary barada teswir beren Milli Mejlisiň Ykdysady syýasat, senagat we telekeçilik komitetiniň başlygynyň orunbasary Azer Badamow, Azerbaýjanyň daşary syýasatynda Italiýa bilen gatnaşyklaryň aýratyn möhümdigini aýtdy "Italiýa Azerbaýjanyň territorial bitewiligini we özygtyýarlylygyny ýeterlik derejede goldaýan ýurt, şeýle hem 44 günlük Watançylyk urşundan soň we 2023-nji ýylyň sentýabr aýynda terrorçylyga garşy operasiýalardan soň hem aç-açan, obýektiw çemeleşýän ýurt. Bularyň hemmesinden başga-da, Italiýanyň Karabahyň we Gündogar Zangazuryň täzeden gurulmagyna, uruş gutarandan soň, arkaýynlaryň täsiri astynda Italiýanyň Garabag şäherinde gaýtadan dikeldiş we gurluşyk işlerine kölege salmak isleýän pursatlary, Azerbaýjana goldawyny dowam etdirdi. Bu meselede Italiýa bilen gatnaşyklar daşary syýasatymyzda aýratyn orun tutýar Gatnaşyklar täze dünýä hakykatlaryndan has ösýär. Bu ugurda ulag we logistika pudagynyň ösýän rolunyň dünýä syýasatyna we döwletara gatnaşyklaryna düýpli täsir edýändigini bellemelidiris. Dowam edýän prosesler we dowam edýän uruşlar baglanyşyklaryň ykdysady bähbitlere däl-de, geosyýasy basyşyň guralyna öwrülýändigini subut edýär. Bu, Russiýa-Ukraina, ABŞ-Ysraýyl we Eýranyň arasyndaky söweşde özüni görkezdi. Şeýle hem, ABŞ-Eýran söweşi arkaly Hytaýyň ykdysadyýetini nyşana almak ýurtlaryň ulag we aragatnaşyk meselesinde düýpli ädim ätmelidigini görkezdi. Hytaý bilen Europeewropanyň arasynda ýük daşamak esasan Demirgazyk ýolunda amala aşyrylandygy sebäpli, häzirki wagtda bu ýollar sanksiýalara sezewar edilýär we näbellilik ýagdaýy sebäpli durgunlyk ýüze çykdy. Ykdysadyýet we alyş-çalyş inersiýany halamaýar " Deputat, şeýle hem, energiýa howpsuzlygyny we ondan gelip çykýan strategiki hyzmatdaşlygy nygtamagyň ähmiýetine ünsi çekdi: "Şeýle hem, Eastakyn Gündogarda bolup geçen wakalar, jenap Prezident Ylham Alyýewiň alyp barýan ýolunyň iň dogry ýoldygyny ýene bir gezek subut etdi. Döwlet baştutanymyz ulag we aragatnaşygyň dikeldilmegini, açylmagyny we giňeldilmegini hemişe nygtaýar. Jenap Prezident özara baglanyşyklaryň Günorta gaz koridoryna birikdirilmelidigini aýtdy, sebäbi bu koridor eýýäm ýüklenipdi Differentewropa dürli energiýa üpjün edijilerini gözläninde çeşme bolçulygyny we ygtybarly hyzmatdaş gözläp başlady. Azerbaýjan tarapy hiç wagt energiýa faktoryny syýasy gural hökmünde ulanmady. Azerbaýjan Italiýa, Italiýa bolsa Azerbaýjan üçin ygtybarly hyzmatdaş hökmünde çykyş etdi " Milli Mejlisiň agzasy, Günorta Gaz Koridorynyň dördünji segmenti bolan TAP-nyň 2020-nji ýylyň 31-nji dekabrynda işe girizilmegi Azerbaýjanyň öz borçnamalaryna ygrarlydygyny görkezýär: "Azerbaýjan Italiýany ýylda 9,5 milliard kub metr gaz bilen üpjün edýär, bu Italiýanyň gaz importynyň 16% -ini düzýär. Geçen ýyl biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky söwda dolanyşygy 12 milliard dollar boldy. Azerbaýjan Italiýa nebit we gaz üpjünçiligi boýunça ikinji ýerde durýar. Azerbaýjanda 130-a golaý italýan kompaniýasy işleýär we Garabagda eýýäm 23 taslamasy bar Gatnaşyklaryň ynsanperwer esaslary çuňlaşdyrylan bolsa, kanuny esas wagtynda berildi. Bu nukdaýnazardan seredilende, Italiýa-Azerbaýjan uniwersitetini gutaranlar iki ýurduň arasyndaky ylmy we medeni köpri roluny ýerine ýetirer. Şeýle hem, 2014 we 2020-nji ýyllarda gol çekilen strategiki hyzmatdaşlyk baradaky iki jarnama gatnaşyklaryň kanuny esasy bolup durýar. uçary berkitdi. Italiýanyň premýer-ministri Jorjia Meloniniň şu pursatda Azerbaýjana eden sapary bu gatnaşyklaryň ýokary derejede utgaşdyrylandygyny ýene bir gezek subut edýär Ulag we logistika ugurlarynyň giňelmegi, birleşdirijileriň işjeňligi senagatyň ösmegine ep-esli goşant goşar. Bu nukdaýnazardan, ýurtlaryň ykdysady potensialyny ösdürmek üçin uly meýilnamalaryň bolmagy olary has ygtybarly hyzmatdaş saýlamaga höweslendirýär Wise-başlyk energiýa çeşmeleriniň köp ugurly üpjünçilik toruny gurmagyň möhümdigini aýtdy: "Azerbaýjanyň gaz eksporty geografiýasy giňelýär. Günorta gaz koridorynyň taslamasy, şeýle hem birleşdirijileriň açylmagy Europeewropanyň energiýa howpsuzlygyna ägirt uly goşantdyr. Unionewropa Bileleşigi bilen Azerbaýjanyň arasynda energiýa pudagyndaky strategiki hyzmatdaşlyk barada özara düşünişmek Memorandumyna gol çekilmegi, şübhesiz, 2027-nji ýyla çenli Europeewropa iberilen gazyň mukdaryny iki esse artdyrmak, şübhesiz, oňyn meseleleriň biri Şeýle hem, Azerbaýjanyň bu ugurda has uly we uly meýilnamalarynyň bardygyny belläsim gelýär. Azerbaýjan tarapyndan başlanan we durmuşa geçirilen taslamalar Europeewropanyň, Aziýanyň we umuman asewraziýa yklymynyň energiýa kartasyny düzmekde möhüm rol oýnady. Baku-Tbilisi-Jeýhan, Baku-Supsa nebit turbalary Azerbaýjan nebitini Ortaýer deňziniň we Gara deňziň bazarlaryna eltýär Günorta gaz koridory, uzynlygy 3500 kilometre barabar ägirt uly infrastruktura taslamasydyr. Bu nukdaýnazardan, energiýanyň we birikmeleriň ähmiýetine düşünýän taraplaryň Azerbaýjany ygtybarly hyzmatdaş we Pan-Europeanewropa gaz üpjün edijisi hökmünde baha berýändigini bellemelidiris. Hazar deňzi, Gara deňiz, Ortaýer deňzi, Europeanewropa sebiti, Azerbaýjan, bu sebitleriň hemmesi birleşdiriji pozisiýa eýelemeli " Milli mejlisiň Ykdysady syýasat, senagat we telekeçilik komitetiniň agzasy Wugar Baýramow, Azerbaýjanyň umumy söwda dolanyşygynyň 24 göterimini we eksportynyň 45,3 göterimini Italiýanyň tutýandygyny aýtdy "2025-nji ýylda Italiýa bilen Azerbaýjanyň arasyndaky söwda dolanyşygy 4 göterim ýokarlandy we 11 milliard 390 million dollardan 11 milliard 860 million dollara çenli ýokarlandy. Bu ýurtlaryň arasyndaky ykdysady we söwda gatnaşyklarynyň ýeterlik köklere esaslanýandygyny görkezýär Beýleki tarapdan, Azerbaýjan Italiýanyň Günorta Kawkazdaky iň uly söwda hyzmatdaşydyr. Günorta Kawkaz bilen Italiýanyň söwda dolanyşygynyň 93% -ini Azerbaýjan tutýar, bu çynlakaý görkeziji. Bu, şeýle hem, Azerbaýjanyň Italiýanyň sebitdäki iň uly hyzmatdaşy we strategiki ýaranydygyny aňladýar Hyzmatdaşlyk esasan energiýa pudagynda emele gelýär. 2025-nji ýylda Azerbaýjan Italiýa 10 milliard kub metrden gowrak gaz daşady we bu Italiýanyň energiýa howpsuzlygyna aýratyn goşantdyr. Umuman alanyňda, Azerbaýjan her ýylda 13 milliard kub metr gaz Europeewropa daşaýar we gaz eksportynyň umumy mukdary 25 milliard kub metre golaýlaýar. Şu nukdaýnazardan seredilende, Italiýa Azerbaýjanyň esasy hyzmatdaşlaryndan biridir we bu strategiki hyzmatdaşlygyň ýokary derejesini görkezýär Deputatyň sözlerine görä, Azerbaýjan Günorta gaz koridorynyň üsti bilen Italiýa we beýleki Europeanewropa ýurtlaryna gaz ibermegini dowam etdirýär: "2020-nji ýylyň 31-nji dekabryndan TANAP we TAP turbageçirijileri arkaly Azerbaýjan gazy Türkiýä we Europeanewropa Bileleşigine girdi. Bu ugurda şu wagta çenli takmynan 50 milliard kub metr gaz daşaldy, bu gaty uly görkeziji Umuman aýdanyňda, Azerbaýjan Europeanewropa Bileleşigine gaz eksport edýän ilkinji bäş ýurduň hataryna girýär. Bu, Azerbaýjanyň, şol sanda Italiýanyň Europeanewropa Bileleşiginiň energiýa howpsuzlygynda möhüm rol oýnaýandygyny görkezýär. Şol bir wagtyň özünde azerbaýjan gazy birleşdirijiler arkaly daşalýar. TAP turbageçirijisi Italiýa çenli uzalyp gidýär we Gresiýa-Bolgariýa birleşdirijisi beýleki ýurtlara gaz ibermäge mümkinçilik berýär Häzirki wagtda Azerbaýjan 16 ýurda gaz iberýär, olaryň 10-sy Europeanewropa Bileleşiginiň ýurtlary. Bu ugurda Çehiýa bilen hyzmatdaşlyk etmek niýeti hem bar. Bu, Azerbaýjan gazyny import edýän ýurtlaryň sanynyň artjakdygyny we eksport ýollarynyň diwersifikasiýasynyň dowam etjekdigini aňladýar. " W.Baýramow soňky döwürde energiýa eksportyny diwersifikasiýa etmek ugrunda ädimleriň görülýändigini aýtdy "Azerbaýjan gazynyň täze bazarlara çykmagy bu syýasatyň aýrylmaz bölegidir we sebitiň energiýa howpsuzlygyna goşmaça goşant goşýar Italiýanyň premýer-ministriniň Azerbaýjana eden sapary wagtynda birnäçe meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Esasy mowzuklaryň biri hyzmatdaşlygy has-da güýçlendirmekdi. Azerbaýjanyň prezidenti we Italiýanyň premýer-ministri öz çykyşlarynda hyzmatdaşlygy giňeltmegiň möhümdigini aýtdy. Hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny döretmek, esasanam nebit däl pudaklarda ileri tutulýan ugur hökmünde agzaldy Söwda dolanyşygynyň esasy böleginiň Azerbaýjandan Italiýa nebit we gaz eksportydygyny göz öňünde tutsak, bu meselede nebit däl pudakda hyzmatdaşlygy giňeltmek möhümdir. Özara maýa goýumlaryny artdyrmak zerurlygy bar. Soňky ýyllarda Azerbaýjan Italiýanyň ykdysadyýetine takmynan 3 milliard dollar maýa goýdy. Ony giňeltmek we şol bir wagtyň özünde Italiýadan has köp maýa goýumlaryny çekmek möhümdir " Deputat, şeýle hem, Italiýanyň kompaniýalarynyň Karabagyň we Gündogar Zangazuryň durkunyň täzelenmegine işjeň gatnaşýandygyny aýtdy "Bu ugurdaky hyzmatdaşlygy giňeltmek hem möhümdir. Sebäbi italýan kompaniýalary tehnologiýa we innowasiýa getirmäge goşant goşýarlar Umuman aýdanyňda, Italiýanyň premýer-ministriniň Azerbaýjana eden sapary Azerbaýjan-Italiýa gatnaşyklarynda täze tapgyryň başlangyjy hökmünde kabul edilýär we strategiki hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrmaga hyzmat eder. "