Gelati - azerbaýjan medeniýetiniň mysaly saklanýan ybadathana - HABAR

Gürjüstanyň gadymy taryhy, dini we medeni ýadygärliklerinden biri orta asyr Gelati ybadathanasydyr. Azerbaýjan medeniýetiniň nusgalarynyň biri bolan we merjeniň bir görnüşi hasaplanýan Ganja derwezesiniň ybadathanasy şu ýerde saklanýar AZERTAC-yň Jorjiýa boýunça ýörite habarçysy ybadathana baryp gördi we bu ýadygärligiň milli-ruhy, taryhy ähmiýeti we bu ýerde saklanýan beýleki medeni ýadygärlikleriň ýagdaýy bilen gyzyklandy Ybadathana giriş mugt bolsa-da, soňky iki-üç ýylda bu ýerde bolup geçen ýangynlar, potoloklardan suwuň syzmagy sebäpli geçirilen abatlaýyş we dikeldiş işleri sebäpli surata düşürilmeýär Gollanma degişli töleg üçin bilýän zatlaryny aýtmakdan çekinmeýär Gürjüstanyň günbatarynda, Kutaisi şäheriniň golaýynda ýerleşýän monastyryň 1106-njy ýylda korol Deýwid IV tarapyndan esaslandyrylan binagärlik merjenidigi aýdylýar. Jorjiýanyň "Altyn asyry" medeni we ylmy merkezi bolan bu toplum 1994-nji ýyldan bäri ESUNESKO-nyň Bütindünýä miras sanawyna girizildi. Gadymy freskler we mozaikalar toplumda saklanýar Gelati monastyry Kutaisi-Kaenatiniň ýeparazyna degişlidir Belent ýerde gurlan ybadathana daş-töweregi we uzakdaky Racha-Leçhumi daglaryny ajaýyp görnüş bilen üpjün edýär. Umuman aýdylanda, monastyr XII asyrdan bäri Merýemiň doglan gününiň uly buthanasyndan we XIII asyrdan başga iki ybadathanadan ybarat. Golaýda jaň diňi, akademiýa, birnäçe kömekçi bina we iki derwezeli arka bar Gürjüstandaky monastyrlar adatça ýerleşýän ýerleriniň ýa-da esaslandyryjylaryň ady bilen atlandyrylýar. Gelati aýratyn bir hadysadyr. Gollanmanyň pikiriçe, "jelati" sözüniň takyk manysyny hiç kim bilenok. Mostöne iň ynandyryjy teoriýa görä, bu söz "dogulmak ýa-da dogulmak" manysyny berýän grek "genflia" sözünden gelip çykypdyr. Sebäbi ybadathananyň esasy ybadathanasy keramatly Merýemiň doglan gününe bagyşlanýar. Bu söz monastyryň ilkinji ady Gaenati döretdi Ybadathanalardan başga-da monastyr özünden has meşhur gapylary bilen öwünýär. Dörediji patyşa Dawut öz islegine görä derwezäniň arkasynda jaýlandy we şondan soň şöhraty başlandy. Rowaýata görä adamlar mazaryň daşyna basyp monastyryň içine girmeli bolupdyrlar. Şeýle-de bolsa, häzirki wagtda bu derwezeler indi geçelge hökmünde ulanylmaýar we hakykatdanam mawzoleýe öwrüldi Biraz öňe we ybadathananyň içinden geçip barýarkaňyz esasy gapynyň çep tarapynda mazar daşynyň üstünde demir derwezesi asylýar. Bu monastyryň ikinji gözel ýeri bolan Ganja derwezesi Derwezäniň belli bir böleginiň eroziýasyna garamazdan, gaty sada görünýändigini bellemelidiris. Arap elipbiýinde ýazgy metaldan ýasalan çarçuwada ýazylýar: "Merhemetli we rehimdar Hudaýyň ady bilen! Beýik Rebbimiz we hökümdarymyz Seýid Şawur I ibn Fazl - Taňry oňa uzak hökümdarlyk etsin - bu derwezäni Kazy Abul Faraj Muhammet iblisi berekella. ibn Osman Angaweih, Hijranyň bäşinji, elli we dört ýüz ýyl (1063). " Häzirki wagtda “Gelati” toplumy özboluşly freskleri, şeýle hem Kawkazdaky Wizantiýa görnüşindäki iň baý mozaika bilen tanalýar. 2023-nji ýylyň başynda ybadathanada ýangyn döräp, ýadygärligiň birnäçe bölegine uly zeper ýetdi Gürjüstanyň hökümeti ybadathanany dikeltmek üçin daşary ýurtlardan gelen hünärmenleri çekdi. Premýer-ministr Irakli Kobakhidze Gelati monastyrynyň heýkelleri we mozaikalary üçin gorap saklamak maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişi bilen baglanyşykly eden çykyşynda Gelatiniň baý taryhy we adamzat ähmiýeti bu gymmatly mirasy goramak we geljek nesiller üçin gorap saklamak biziň her birimize uly jogapkärçilik çekýär diýdi. Onuň pikiriçe, Gelati asyrlar boýy gürji halkynyň ruhy we medeniýetiniň iň möhüm merkezi bolup gelýär we şeýle bolmagynda galýar Maglumat üçin, ybadathanadaky ilkinji abatlaýyş we dikeldiş işleriniň 2008-nji ýylda başlandygyny habar bereliň. Şeýle-de bolsa, Gürjüstanda hökümet çalşylandan soň dikeldiş işleri togtadyldy we 2014-nji ýylda gaýtadan başlandy. Şondan bäri dikeldiş işlerinde hemişe bökdençlikler bolýar 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir