Azerbaýjan, energiýa gün tertibini düzýän we SÖVIGI gyzyklanmalaryny ýaraşdyrýan platforma öwrüldi

Şweýsariýada ýerleşýän "Hazar-Alp jemgyýeti" guramasynda energiýa pudagynda garaşsyz bilermen bolup işleýän Aýtaj Mahammadowa AZERTAC-yň "Baku energiýa hepdeliginiň" ähmiýeti we Azerbaýjanyň global energiýa syýasatynda tutýan orny baradaky soraglaryna jogap berdi Azerbaýjanyň global energiýa syýasatynda “Baku energiýa hepdeliginiň” 30 ýylyň içinde halkara energiýa platformasyna öwrülmegi bilen haýsy güýç deňagramlylygy emele gelýär? Bu etapda dünýä liderleriniň beren habarlary barada näme aýdyp bilersiňiz? "Baku energiýa hepdeliginiň" sebitleýin sergiden 30 ýylyň içinde halkara energiýa platformasyna öwrülmegi diňe bir Azerbaýjanyň energiýa diplomatiýasynyň däl, eýsem umuman asewraziýanyň energiýa arhitekturasynyň gurluş üýtgemeginiň görkezijisidir. Birinjiden, bu özgerişlik Hazaryň kenaryndan Eastakyn Gündogara we Europeewropa çenli uzalyp gidýän energiýa giňişliginde “gurluş merkezi” roluny güýçlendirýär. 1990-njy ýyllarda Azerbaýjan esasan çig mal eksportçysy we maýa goýumlaryny kabul edýän aktýor hökmünde çykyş etdi, häzirki wagtda gyzyklanmalar ýaraşýan we energiýa gün tertibini düzýän platforma öwrüldi Ikinjiden, "Baku energiýa hepdeliginiň" gurulmagy Azerbaýjanyň syýasy subýektiwligini ep-esli ýokarlandyrýar. Indi diňe bir waka däl, energiýa bazarynda ynam döreýän hemişelik diplomatik platforma. Globallaşan we şol bir wagtyň özünde bölek-bölek energiýa ulgamynda bu ynam aýratyn güýç çeşmesine öwrülýär. Mundan başga-da, dünýä liderleriniň "Baku energiýa hepdeligine" berýän ýokary derejeli ünsi bu platformanyň syýasy agramyny hasam güýçlendirýär. ABŞ, Türkiýe we Beýik Britaniýa liderleriniň habarlary teswirnama däl-de, eýsem Azerbaýjanyň global energiýa howpsuzlygy arhitekturasyndaky rolunyň syýasy kodlaşdyrylmagy hökmünde çykyş edýär Bu nukdaýnazardan ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň haty aýratyn ähmiýete eýe. Azerbaýjanyň global energiýa howpsuzlygynyň merkezi hyzmatdaşy hökmünde ykrar edilmeginden başga-da, resminama energiýa hyzmatdaşlygyny sebitdäki durnuklylyk we Azerbaýjan-Ermenistan gatnaşyklarynyň kadalaşmagy ýaly has giň geosyýasy meseleler bilen baglanyşdyrýar. Bu, Baku Energetika hepdeligini diňe pudaklaýyn platformadan energiýa, diplomatiýa we howpsuzlyk çatrygyna öwürýär we ABŞ-Azerbaýjan energiýa gatnaşyklarynyň strategiki dowamlylygyny nygtaýar Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdoganyň ýüzlenmesi sebit howpsuzlygy we infrastruktura esasly energiýa integrasiýasynyň logikasyny açýar. Iňlis premýer-ministri Keir Starmeriň habary kadalaşdyryjy we üýtgeşik. Bu ýerde, Azerbaýjan ygtybarly energiýa hyzmatdaşy we şol bir wagtyň özünde energiýa geçişine gatnaşyjy hökmünde hödürlenýär Umuman aýdanyňda, bu üç çemeleşme yzygiderli netijäni açýar: "Bakuwyň energiýa hepdeligi" indi diňe bir energiýa pudagynyň ýyllyk ýygnagy bolman, eýsem dürli geosyýasy we ykdysady bähbitleriň kesişýän institusional platformasydyr. Netijede, Azerbaýjan global energiýa ulgamynda "üpjün ediji ýurt" çäginden çykýar we energiýa akymlarynyň dolandyrylýan we ugrukdyrylýan köp wektorly strategiki merkez statusyna eýe bolýar Azerbaýjan Merkezi Aziýadan Europeewropa çalşyp bolmajak derwezedir Hazar deňziniň gündogar kenarlarynda ýerleşýän ýurtlar üçin tranzit mümkinçilikleriniň giňelmeginde Azerbaýjan nähili möhüm rol oýnaýar? Azerbaýjanyň energiýa eksport geografiýasy 12 ýurtdan 16-syna ýetdi we listewropa Bileleşigine (EUB) girýän 10 ýurt bu sanawa goşuldy, bu biziň ýurdumyzy diňe bir alternatiw çeşme däl, eýsem Europeanewropanyň energiýa üpjünçilik zynjyrynda yzygiderli we ygtybarly hyzmatdaş edýär. Bu ýerde esasy faktor, Azerbaýjanyň möhüm infrastruktura eýe bolmagydyr. Günorta gaz koridory (TANAP we TAP-ny goşmak bilen), Baku-Tbilisi-Jeýhan nebit geçirijisi, Baku-Tbilisi-Kars demir ýol liniýasy, şeýle hem Bakuw halkara deňiz söwda porty tranziti diňe bir mümkin däl, eýsem durnukly we öňünden aýdyp bolýan esasy sütünlerdir Bu infrastruktura, Hazar gazyny almak we eksport etmekden başga-da, Merkezi Aziýanyň has giň çeşme bazasyna girmäge mümkinçilik berýär. Gazagystan, Türkmenistan we Özbegistan uly energiýa we mineral baýlyklara eýedir. Bu çeşmeleriň Europeanewropa bazarlaryna çykmagy Hazaryň deňzinden geçmek we Azerbaýjanyň üstaşyr ulgamyna girmek arkaly amala aşyrylýar. .Agny, geografiki hakykat Azerbaýjany bu çeşmeleriň Europeanewropa bazarlaryna çykmagy üçin aýrylmaz derwezä öwürýär Azerbaýjan modelinde nebit we gaz pudagy, ýaşyl geçişiň esasyny üpjün edýän çeşme roluny ýerine ýetirýär Azerbaýjanyň nebit we gazy "Dünýä minerallarsyz ýaşap bilmez" tezisiniň fonunda. Strategiýa pragmatiki energiýa modelini nädip döredýär we bu model ýaşyl energiýa geçişi bilen nähili utgaşýar? Azerbaýjanyň pragmatiki energiýa modeliniň düýp manysy, nebit ne gazy ne ideologiki taýdan goraýar, ne-de ýaşyl geçiş döwründe alternatiw geljegi hökmünde görkezmeýär. Munuň tersine, energiýa syýasaty iki sany paralel hakykaty dolandyrmaga esaslanýar: bir tarapdan, global energiýa howpsuzlygynyň uglewodorodlara uzak möhletleýin garaşlylygy, beýleki tarapdan, dekarbonizasiýa we elektrifikasiýa proseslerini çaltlaşdyrmak Bu modeliň ilkinji sütüni, uglewodorodyň nusgawy strategiýasydyr. Azerbaýjanyň giňeldilen gaz eksporty, Europeanewropa bazaryna elýeterliligiň ýokarlanmagy we TANAP / TAP ýaly infrastrukturanyň giňelmegi ýurdy alternatiw çeşme statusyndan çykardy we eýýäm ulgam üpjün edijiniň derejesine ýetýär Bu ýerdäki esasy logika, energiýa howpsuzlygy ideologiýa däl-de, fiziki we geografiki hakykatlar bilen kesgitlenýär. Şol sebäpli gaz we nebit geçiş döwrüniň esasy deňagramlylyk çeşmesi bolup galýar. Ikinji sütün, ýaşyl energiýa geçişiniň kem-kemden, ýöne yzygiderli birleşmegi. Azerbaýjan diňe bir içerki sarp etmek üçin däl, eýsem sebitdäki elektrik eksport toruny döretmek üçin täzelenip bilýän energiýa önümçiligini ösdürýär. Hususan-da, Hazar-Gara deňiz-Europeanewropa ýaşyl energiýa koridory bu modeliň strategiki elementine öwrülýär. Bu ýerde bellemeli zat, ýurduň gazylyp alynýan ýangyç infrastrukturasyny sökmän, täze energiýa akymlary bilen paralel giňeltmegidir Iň möhüm zat, bu iki ugur garşy däl. Azerbaýjan modelinde nebit we gaz pudagy, ýaşyl geçişiň maliýe, infrastruktura we tehnologiki binýadyny üpjün edýän çeşme roluny ýerine ýetirýär. .Agny, uglewodorodlar geçişe alternatiwa däl-de, onuň esasy çeşmesi Netijede, bularyň hemmesi ýurda goşa strategiki artykmaçlyk berýär: bir tarapdan, Azerbaýjan Europeewropanyň we sebitiň gysga we orta möhletli energiýa howpsuzlygynda möhüm oýunçy statusyna eýe bolýar, beýleki tarapdan uzak möhletleýin energiýa özgerişinde üstaşyr platforma roluny oýnaýar 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir