Azerbaýjan Halk Respublikasy 108 ýaşynda: Azerbaýjanyň garaşsyzlyk güni gutly bolsun! - QHA - Krym habar gullugy

Azerbaýjan Halk Respublikasy (Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti) 1918-nji ýylyň 28-nji maýynda Azerbaýjan Milli Geňeşi tarapyndan yglan edildi. Bu ýyl ýatdan çykmajak Azerbaýjan halkynyň başlygy Mehmet Emin Resulzadeniň ýolbaşçylygynda Azerbaýjan Milli Geňeşi tarapyndan Tbiliside yglan edilen respublikanyň 107 ýyllygy bellenýär 28-nji maý 2021-nji ýyla çenli Azerbaýjanda "Respublikan güni" hökmünde bellendi; Soňky dört ýylda 2021-nji ýylyň 15-nji oktýabrynda kabul edilen kanun bilen "Garaşsyzlyk güni" hökmünde bellenilip geçilýär AZERBAIJAN HALKYNYP RESPUBLIKASY NOWDIP EDILDI? 1917-nji ýylda Russiýa imperiýasynda bolup geçen fewral rewolýusiýasyndan soň, Zakawkaz sebitinde "Cörite Zakawkaziýa komiteti" döredildi. 1917-nji ýylyň Oktýabr rewolýusiýasyndan soň bolşewikler häkimiýet başyna gelende, 1917-nji ýylyň 11-nji noýabrynda Tbiliside bolşewiklere garşy Transkawkaziýa komissariaty döredildi, ol gürjüleriň, ermenileriň we türkleriň wekillerinden ybaratdy. Bakuwda Sowet hökümeti 1917-nji ýylyň 2-nji noýabrynda Bakuda döredildi. 1918-nji ýylyň ýanwar aýynda Tawlisde döredilen Transkawkaziýa Seýmini kanun çykaryjy gurama hökmünde yglan etdi we 1918-nji ýylyň Baýdak aýynda Transkawkaz Demokratik Federatiw Respublikasyny döretdi AZERBAIJAN MILLI Geňeşi tarapyndan yglan edilen respublikan Kawkaz sebitindäki türklere garşy ýüze çykan dürli dawa-jenjelleriň we syýasy jedelleriň netijesinde Azerbaýjan Halk Respublikasy 1918-nji ýylyň 28-nji maýynda Tbiliside Azerbaýjan Milli Geňeşi tarapyndan yglan edildi. Mehmet Emin Resulzade wagtlaýyn geňeşiň başlygy wezipesine saýlandy. 9 adamlyk ýerine ýetiriji komitetiň başlygy Feth Ali Han Hoyski, H. Agaýew we M.Seýidow Hoyskiniň wise-başlygy boldy. 4-nji iýunda Osman imperiýasy bilen Azerbaýjanyň Milli geňeşiniň arasynda Batumi şertnamasyna gol çekildi. Bakuw Sowet goşuny 12-nji iýunda Bakudan Ganja göçüp başlanda, Azerbaýjan hökümeti Osman imperiýasyndan kömek sorap, hökümeti 16-njy iýunda Tbilisiden Ganja göçürdi. 17-nji iýunda Feth Ali Han Hoyskiniň ýolbaşçylygynda ikinji hökümet döredildi we 19-njy iýunda Azerbaýjanyň hökümediniň karary bilen Azerbaýjan döwletiniň 19-njy iýunyndaky hökümediň karary. Azerbaýjan Halk Respublikasy. Azerbaýjanyň Goranmak ministrligi 1-nji awgustda döredildi Bolşewikler, nemesler, iňlisler we ermeniler nebite baý Bakuwyň türkler tarapyndan alynmagyna garşy çykdylar. Bakuwdaky menşewiklerden we daşnaklardan ybarat Sentrokaspi hökümeti Eýranda iňlisleri kömek soranda, bu ýerde ermenilerden, iňlislerden we ruslardan ybarat güýç döredildi. Baku söweşinden soň, Nuri Paşanyň (Killigil) baştutanlygyndaky Kawkaz Yslam Goşuny 1918-nji ýylyň 15-nji sentýabrynda Bakuw şäherini basyp almagy başardy. Hökümetiň 17-nji sentýabrda Ganja şäherinden Bakuga geçmegi bilen Baku şäheri Azerbaýjan Halk Respublikasynyň paýtagty boldy. Osman goşunlary 1918-nji ýylyň 30-njy oktýabrynda Mudros ýaragyna gol çekilenden soň Bakuwdan we Azerbaýjandan düýbünden ýüz öwürende, rus we ermeni esgerleri Bakuda girdiler AZERBAIJAN HALKYNYUB RESPUBLIKASYNYAS IAS GOWY KABINETI 1918-nji ýylyň 9-njy noýabrynda ýarym we üç reňkli sekiz burçly ýyldyzdan ybarat Azerbaýjan baýdagy Azerbaýjan Demokratik Respublikasynyň hökümeti tarapyndan kabul edildi. Bu reňkleriň ýokarsynda türkizmi aňladýan gök, ortasynda modernizasiýany görkezýän gyzyl we aşaky böleginde yslamçylygy görkezýän ýaşyl reňklerden ybaratdygy mälim edildi. Aras respublikasy 1918-nji ýylyň noýabr aýynda döredildi. 7-nji dekabrda Azerbaýjan mejlisi açyldy we Ali Merdan Topçubaşy Azerbaýjan mejlisiniň ilkinji prezidenti saýlandy. Üçünji kabinet 26-njy dekabrda Feth Ali Hanyň ýolbaşçylygynda döredildi 1919-njy ýylyň Baýdak aýynda Iňlisler Bakudan çykdylar. Nesib Beý Yusufusufbeýliniň ilkinji kabineti 1919-njy ýylyň 14-nji aprelinde, ikinji kabinet 1919-njy ýylyň dekabrynda döredildi. Bu bäşinji ministrler Azerbaýjan halk respublikasynyň soňky hökümeti boldy. 1920-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda Russiýadan başga dünýäniň 23 döwleti Azerbaýjan Respublikasynyň bardygyny resmi taýdan ykrar etdi AZERBAIJANYUS RUS KESELI 1917-nji ýylda Russiýada oktýabr rewolýusiýasyndan soň bolşewikler çar Russiýasynyň koloniýalaryna eýeçilik etmek islediler. 1918-nji ýylyň 28-nji maýynda Azerbaýjanda döredilen Azerbaýjan Halk Respublikasy hem bolşewik Russiýasy üçin howp bolupdy. Şonuň üçin bolşewikler Azerbaýjanda yzygiderli bulam-bujarlyk döretmek islediler Azerbaýjany basyp alanda, sowetler soňra köp ýurtlary basyp almakda ulanan taktikasyny ulandylar. Revolutionerli ynkylap komiteti hakyky ýa-da emeli işçiler gozgalaňyny başlady we Gyzyl Goşundan kömek sorady. Şol usul soňra Sowet Soýuzynyň Wengriýa (1956) we Çehoslowakiýa (1968) döwründe basyp alyndy. ulanylýar 1920-nji ýylyň 28-nji aprelinde Bakuwyň Ynkylap komiteti Russiýanyň Sowet Federatiw Sosialistik Respublikasynyň hökümetinden kömek sorady. Thatöne ondan bir gün öň 11-nji Gyzyl Goşun (30,000-den gowrak esger), şol sanda 26-njy, 28-nji we 32-nji pyýada goşun bölümleri we 2-nji kawalýon batalýony Azerbaýjanyň çägine eýýäm hüjüm edipdi. 1920-nji ýylyň 27-nji aprelinde Azerbaýjanyň milli hökümeti çozuş bilen agdaryldy Bolşewikler gözegçiligi ele geçirdiler we Azerbaýjan SSR Halk Komissarlarynyň Sowetleri Nariman Narimanowyň ýolbaşçylygynda döredildi. Bakuwdaky beýleki döwletleriň diplomatik wekilleri tussag edildi. Respublikan döwründe alnan ähli hukuklar ýatyryldy. Mehmet Emin Resulzade ýaly milli liderler tussag edildi ýa-da Azerbaýjanyň daşyndan göçmeli boldy