Azerbaýjanyň önüm subsidiýalary çykdajylaryň öwezini dolmagy maksat edinýär - ministr

BAKU, Azerbaýjan "Gynansagam, käbir daýhanlar toprak derňewi geçirmezden dökün almagy makul bilýän agrotehniki tehniki çäreleri doly durmuşa geçirmeýärler we häzirki zaman suwaryş tehnologiýalary degişli derejede ulanylmaýar. Şeýle-de bolsa, bu ýerdäki esasy maksadymyz ýöriteleşdirilen sebitlerde häzirki zaman suwaryş ulgamlaryny ulanmak arkaly ýokary öndürijilige ýetmek" -diýdi Onuň sözlerine görä, häzirki wagtda Azerbaýjanda däne ekinleriniň takmynan 50% -i ýagyşly ýerlerde ýerleşýär we howanyň üýtgemegi şertlerinde öndürijiligiň ep-esli ýokarlanmagyny diňe ýagyşly oba hojalygy arkaly gazanyp bolmaz "Elbetde, täze sortlaryň ornaşdyrylmagy, guraklyga çydamly görnüşleriň döredilmegi we ylmy gözlegleriň giňelmegi belli bir netijeleri berip biler. Şeýle-de bolsa, häzirki ýagyşyň mukdary ähli ugurlarda ýokary öndürijilik gazanmak üçin ýeterlik däl. Şonuň üçin suw üpjünçiligi esasy şert bolup durýar. Diňe suw üpjün edilen we häzirki zaman suwaryş tehnologiýalary ulanylýan ýerlerde ýokary öndürijilige ýetip bileris Simpleönekeý mysal getireýin. Geçen ýyl azyk bugdaý meýilnamasyna goşulan we häzirki zaman suwaryş ulgamlaryny ulanýan fermalaryň ortaça öndürijiligi 5,8 tonna boldy. Bu görkeziji ýurtdaky ortaça öndürijilikden has ýokary. Geçen ýyl şol maksatnama boýunça 22,000 gektar ýer örtülen bolsa, bu görkeziji eýýäm 29,000 gektara ýetdi. Bu görkezijiniň ýakyn ýyllarda hasam artjakdygyna ynanýarys "-diýdi Mammadowyň pikiriçe, ekin ýitgilerini we hasyldan soňky ýitgileri azaltmak hem möhümdir. Sowuk ammarlary, esasanam däne siloslaryny döretmegi höweslendirýän esasy sebäplerimiziň biri, hasyly saklamagyň şertlerini gowulandyrmak we ýitgileri azaltmakdyr "Häzirki wagtda ýurduň dürli sebitlerinde däne, bugdaý, arpa we mekgejöweniň ammarlarda, hatda halta gaplanmazdanam ammarlarda saklanýandygyny görýäris. Şeýle şertlerde çyglylyk, çyglylyk we beýleki faktorlar sebäpli önüm 10, 20, käbir ýagdaýlarda 30% -e çenli ýitirilýär. Bu meseläni çözmek üçin häzirki zaman däne siloslaryny döretmek möhümdir Şonuň üçin döwlet maksatnamasy sowuk ammarlaryň we däne siloslarynyň sanyny köpeltmegi göz öňünde tutýar. Şeýle hem bu logistika mümkinçiliklerini giňeltmäge hyzmat eder Logistika we satuw meselelerine degildi. Bu ugurdan döwlet maksatnamasynda gönüden-göni we giňden şöhlelenmeýändigi bellendi. Şeýle-de bolsa, aslynda bu maksatnama bu ugurlaryň ösüşine gytaklaýyn hyzmat edýär. Sowuk ammarlar we däne siloslary logistika meselelerini çözmäge kömek edýär we ekin subsidiýalary satuw mümkinçiliklerini giňeldýär Mysal üçin, käbir daýhanlar bazardaky stol miweleri bilen gaýtadan işleýän pudaga getirilen miweleriň arasyndaky baha tapawudyndan kanagatlanmaýarlar. Şeýle-de bolsa, önümçilik önümleriniň hiç haçan stol önümleri bilen deň bahadan satylyp bilinmejekdigini bellemelidiris. Qualityokary hilli, sortlanan we stol derejeli miweler has ýokary bahadan satylýar. Saýlama tapgyryndan geçmeýän önümler gaýtadan işlemek üçin iberilmeli "-diýdi Mammadow, senagat önümleriniň bahasynyň arzanlygy sebäpli käbir daýhanlaryň hasyl ýygnamak we gaýtadan işleýän zawodlara eltmek islemeýändigini aýtdy "Şol sebäpli alma we nar üçin ulanýan ekin subsidiýalarymyz, hasyl ýygnamak we transport çykdajylary üçin daýhanyň öwezini dolmaga gönükdirilendir. Şeýlelik bilen, daýhan önümi gaýtadan işleýän kärhana iberenden soň goşmaça girdeji alýar Ekin subsidiýalary, bir tarapdan, daýhanlar üçin goşmaça satuw mümkinçiliklerini döredýär, beýleki tarapdan gaýtadan işleýän kärhanalaryň çig mal üpjünçiligini güýçlendirýär Sowuk ammar enjamlary baradaky hasaplamalarymyza görä, Azerbaýjana takmynan 900,000 tonna - 1 million tonna sowuk saklaýyş kuwwaty gerek. Häzirki wagtda munuň takmynan 400,000 tonnasy öňki ýyllarda döwletiň goldawy sebäpli döredildi. Döwlet maksatnamasyna laýyklykda, 2030-njy ýyla çenli goşmaça 100,000 tonna ammar öndürmek meýilleşdirilýär. Has soňraky döwürde ol ýerde bu ugurdaky maýa goýumlaryny hasam artdyrmak zerurlygy bolar Bu ýagdaý däne siloslaryna-da degişlidir. Häzirki wagtda ýurda takmynan 2,5 million tonna däne saklamak mümkinçiligi gerek Umuman aýdanyňda, dünýä tejribesi ýurtlaryň ammar infrastrukturasyny giňeltmek üçin çynlakaý maýa goýýandygyny görkezýär. Mysal üçin, Türkiye däne saklamak mümkinçiligini soňky bäş ýylda 9 million tonnadan 12 million tonna çenli artdyrdy we 2030-njy ýyla çenli bu görkezijini 20 million tonna ýetirmegi meýilleşdirýär "-diýdi Ministr eksport subsidiýalary meselesi barada durup geçip, bu ugurda tapgyrlaýyn çemeleşmegiň göz öňünde tutulýandygyny aýtdy “Ilki bilen önümleri halkara şahadatnamalaryna laýyk getirmek we sertifikaty öňe sürmek meýilleşdirilýär. Gynansagam, häzirki wagtda ýerli önümlerimiz esasan bir ýa-da iki bazara bagly. Bu garaşlylygy azaltmak we täze bazarlara çykmak üçin önümler halkara standartlaryna laýyk gelmelidir Bu etap tamamlanandan soň eksporty ösdürmegiň goşmaça mehanizmleri hem göz öňünde tutulyp bilner Önüm subsidiýalarynyň bahalaryň üýtgemeginiň öňüni almakda belli bir durnuklaşdyryjy rol oýnajakdygyna ynanýarys. Bu ýyl süýt subsidiýalarynyň girizilmegi daýhanlar bilen gaýtadan işleýän kärhanalaryň arasynda bahanyň durnuklylygyny emele getirer Şeýle-de bolsa, doly administratiw bahalary düzgünleşdirmek bazar ykdysadyýetiniň ýörelgelerine laýyk gelmeýär. Häzirki wagtda Azerbaýjanda bahalary kadalaşdyrmagyň iň ýakyn mehanizmi pagta pudagynda ulanylýar we bu ýerde döwlet daýhanlary goldamak üçin käbir höweslendiriş gurallaryny ulanýar Mundan başga-da, häzirki wagtda bahalaryň üýtgemegini azaltmak üçin halkara tejribesinde bar bolan dürli mehanizmler öwrenilýär Şeýle hem döwlet satyn alyşlarynda we üpjünçilik ulgamynda ýerli önümlere artykmaçlyk bermek barada teklipler edildi. Oba hojalygy ministrligi hökmünde bu çemeleşmäni goldaýarys. Bu ädimiň ýerli önümçiligiň ösmegine we daýhanlar üçin bazar mümkinçilikleriniň giňelmegine oňyn täsir etjekdigine ynanýarys Netijede, ýokary okuw jaýlarynyň ösüşi we işgärleri taýýarlamak meselesi hem ara alnyp maslahatlaşyldy. Şol bir wagtyň özünde goşa diplom maksatnamalaryny giňeltmek meýilleşdirilýär. Bu ugurda Oklahoma uniwersiteti, Türk uniwersitetleri bilen Azerbaýjan ýokary okuw mekdepleriniň arasynda hyzmatdaşlyk giňeldilýär. Bu, halkara ülňülerine laýyklykda oba hojalygynda işgärleri taýýarlamaga ep-esli goşant goşar Ylym we bilim ministrligi tarapyndan tutuş ýurt boýunça hünär bilim edaralaryny giňeltmek boýunça çynlakaý işler alnyp barylýar, bu hem oňyn netijeleri berer. Oba hojalygy ministrliginiň garamagyndaky Agrar uniwersitetiniň garamagyndaky oba hojalygy kolleji eýýäm öz işine başlady we bu gurluşyň oba hojalygynda işgärleri taýýarlamakda möhüm rol oýnajakdygyna ynanýarys Şol bir wagtyň özünde ADA uniwersiteti bilen Bolonýa uniwersitetiniň arasyndaky hyzmatdaşlygyň çäginde durmuşa geçirilýän maksatnamalar bar Azerbaýjan-Italiýa uniwersitetiniň çäginde oba hojalygy hünärleri boýunça bilim maksatnamalary eýýäm başlandy Umuman, oba hojalygynda işgärlere bolan islegiň artmagyna garaşylýar. Hususan-da maldarçylyk bilen meşgullanýan hünärmenlere çynlakaý zerurlyk bar. Gynansagam, bar bolan hünärmenleriň käbiri garrylar toparyna degişlidir we orta ýaşly işgärleriň sany gaty az Soňky ýyllarda oba hojalygyna bolan bilime bolan gyzyklanmanyň artandygyna garamazdan, bu ugurdaky özüne çekijiligi ýokarlandyrmak, potensialyny dogry düşündirmek we geljegini jemgyýete ýetirmek üçin üznüksiz bilim işleri alnyp barylmaly Sebitlerdäki ilat bilen duşuşyklarda bu meselä hem üns berýändigiňize ynanýaryn. Daýhanlardan we raýatlary kabul ediş wagtynda köplenç berjek soraglarymyň biri: "Çagalaryňyz oba hojalygy bilen gyzyklanýarmy?" Daýhan çagasy oba hojalygy bilen gyzyklanmasa, bu meniň üçin çynlakaý signal. Bu meselede, siziň goldawyňyz bilen sebitlerde oba hojalygyna bolan bilime bolan gyzyklanmany artdyrmak, ýaşlary bu ugura gönükdirmek we habarlylygy ýokarlandyrmak çärelerini güýçlendirmek üçin has işjeň bolmalydyrys "-diýdi