Azerbaýjan Mejlisi esasy kanunlar boýunça bilelikdäki komitetleriň mejlisini geçirýär

BAKU, Azerbaýjan, 8-nji iýun. Azerbaýjan mejlisiniň adam hukuklary, maşgala, aýallar we çagalar meseleleri, hukuk syýasaty we döwlet gurluşyk komitetleriniň bilelikdäki ýygnagy we 8-nji iýunda aç-açan diňlenişik geçirildi Çärede Azerbaýjanyň Administratiw hukuklar kodeksine üýtgetmeler girizmek baradaky kanun taslamasy, "Maglumat, maglumat bermek we maglumat goramak" we "Çagalary zyýanly maglumatlardan goramak" kanunlary ara alnyp maslahatlaşyldy Duşuşygy açan Adam hukuklary komitetiniň başlygy Zahid Oruj, Azerbaýjan mejlisiniň başlygy Sahiba Gafarowa berlen kanunyň möhüm ähmiýetini göz öňünde tutup, meseläni has giňişleýin ara alyp maslahatlaşmak üçin döredilen goldaw we şertler üçin minnetdarlyk bildirdi Komitetiň başlygy, sanly giňişlikde çagalaryň hukuklarynyň goralmagyny üpjün edýän kanun taslamasynyň parlamentariler, döwlet we hökümet wekilleri, habar beriş serişdeleri we degişli bilim we saglygy goraýyş edaralary bilen ara alnyp maslahatlaşylmagynyň öwgä mynasypdygyny aýtdy. Azerbaýjan mejlisiniň soňky ýyllarda çagalary sanly gurşawdaky zyýanly maglumatlardan goramak üçin yzygiderli we yzygiderli kararlar kabul edendigini we şu gün hödürlenen täze kanun taslamasynyň bu syýasatyň dowamydygyny aýtdy. Başlyk, sanly platformalara goşulmak üçin ýaş çäkleriniň kanuny kadalaşdyrylmagy bilen baglanyşykly dünýäniň birnäçe ýurdunyň bar bolan tejribelerine ünsi çekdi Mundan başga-da, Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň dünýädäki çagalaryň sosial medianyň ulanylyşy baradaky statistikany görkezýän hasabatyna görä, ýetginjekleriň 35 göterimi günde ortaça 5 sagatdan gowrak wagt sarp edýär. Gurama oýun endiklerini 2019-njy ýyldan bäri resmi kesel hökmünde öz sanawyna goşdy. Azerbaýjan çagalary bilen baglanyşykly görkezijileri agzap, komitetiň başlygy geçen ýyl geçirilen gözlegiň netijesine görä, 10 ýaşdan 17 ýaş aralygyndaky çagalaryň 89 göteriminiň smartfon ulanyjylarydygyny, olaryň 76 göteriminiň sosial media platformalaryny ulanýandygyny we sosial mediýa endikleriniň maşgala býudjetine-de täsir edýändigini aýtdy Ara alyp maslahatlaşmak üçin hödürlenen kanun taslamasy baradaky pikirleri bilen paýlaşan Oruj, 16 ýaşa çenli çagalaryň fiziki we psihologiki saglygyny goramak we dürli öjükdiriji we öjükdiriji çagyryşlardan goramak üçin 16 ýaşynda sosial ulgamlarda aýratyn sanly hasaplary açmak üçin iň az sanly kämillik ýaşyny kesgitleýändigini aýtdy. Täze kada laýyklykda, platforma üpjün edijileri bank kartoçkasyna, e-poçta we jübi belgisine esaslanýan ýaşy barlamak usullaryny ulanmalydyrlar. 16-18 ýaş topary üçin başga - has çeýe, ýöne gözegçilik edilýän mehanizm kesgitlenýär. Bu ýaş toparyndaky ýetginjekler ene-atalarynyň razyçylygy bilen platformalarda hasap döredip bilerler. Şahsy maglumatlaryň üçünji taraplara geçirilmegi kabul ederliksiz hasaplanýar. Komitetiň başlygy, 2025-nji ýylyň dekabrynda geçirilen gözlegiň netijelerine görä, biziň ýurdumyzdaky adamlaryň 87,3% -iniň sosial tertip bolan 16 ýaşa ýetmedik çagalar tarapyndan sosial medianyň ulanylmagyny kadalaşdyrmak baradaky teklipleri goldaýandygyny aýtdy Soňra Maşgala, aýallar we çagalar meseleleri boýunça komitetiň başlygy Hijran Huseýnowa çykyş edip, maglumat we aragatnaşyk tehnologiýalarynyň biziň döwrümiziň iň möhüm talaplaryndan biridigini aýtdy. Döwlet baştutany Ylham Alyýewiň çykyşynda aýdyşy ýaly her bir döwletiň üstünlikli ösüşi tehnologiki goldawa esaslanýar. Döwletimiz tarapyndan durmuşa geçirilýän sanly ösüş we innowasiýa syýasaty ileri tutulýan meseleleriň biridir. Bu ugurda degişli strategiki resminamalar, kadalaşdyryjy hukuk aktlary we hereket meýilnamalary kabul edilýär we institusional mehanizmler emele gelýär Başlyk Azerbaýjanda çagalary goramagyň ýokary derejede üpjün edilýändigini, sagdyn ösmegi, bilim almagy we bilimleri we başarnyklary ösdürmek üçin mümkinçilikleriň döredilýändigini aýtdy. Çagalara ideg elmydama Prezident Ylham Alyýewiň we birinji wise-prezident Mehriban Aliýewanyň üns merkezinde. Çagalary zyýanly täsirlerden goramak, sagdyn ösmegi üçin giňişleýin şertleri döretmek we goldaw bermek döwletiň sosial syýasatynyň aýrylmaz bölegidir. Sosial ulgamlaryň durmuşyň aýrylmaz bir bölegi bolup durýan bir döwürde, gözegçiliksiz ulanylmagynyň öňüni almak psihologiki saglygy üçin möhüm mesele bolup durýar Çagalar Huseýnowa şu gün ara alnyp maslahatlaşylýan kanun taslamasynyň çagalary kiber howplardan, zorlukdan, zyýanly mazmundan we akyl saglygyna ýaramaz täsirlerden goramagy maksat edinýändigini aýtdy. Azerbaýjanda ýaşlara laýyk maglumat almak hukugynyň durmuşa geçirilmegi bilen baglanyşykly çagalary zyýanly maglumatlardan goramak üçin çäreleriň kesgitlenendigini we bu ugurda ýüze çykýan gatnaşyklaryň kadalaşdyrylýandygyny aýdyp, başlyk häzirki döwürde sosial ulgamlarda bu meseleleri çözmäge gönükdirilen ädimleriň möhümdigini aýtdy Soňra Hukuk syýasaty we döwlet gurluşygy komitetiniň başlygy Ali Huseýnli hödürlenen kanunyň taslamasynyň sanly gurşawdaky çagalaryň hukuklaryny we bähbitlerini has netijeli goramaga, sosial ulgam platformalarynyň howpsuz ulanylmagyny we platformalaryň işiniň kanuny kadalaşdyrylyşyny gowulandyrmaga hyzmat edýändigini aýtdy Taslama laýyklykda, ýaş çäklendirmeleri bolan sosial ulgam platformalarynyň işi bilen baglanyşykly talaplary bozmak bilen baglanyşykly administratiw hukuklar kodeksine täze 388-4-nji maddany goşmak teklip edilýändigini aýtdy. Başlyk bu kararyň degişli kanunlary bozandygy üçin jerime salynmagyny göz öňünde tutýandygyny aýtdy. Jerime salynýan temalaryň wezipeli adamlar we ýuridik şahslardygyny we sanksiýalaryň edilip bilinjek jenaýat üçin ýeterlikdigini aýtdy Çärede adam hukuklary boýunça komissar (Ombudsperson) Sabina Aliýewa, Maşgala, aýallar we çagalar meseleleri boýunça döwlet komitetiniň başlygy Bahar Muradowa, Ylym we bilim ministriniň orunbasary Firudin Gurbanow, Saglygy goraýyş ministriniň orunbasary Ilgar Gasimow, Sanly ösüş we ulag ministriniň orunbasary Raşad Hasanow we Medisina uniwersitetiniň Garaýy, Garaý Garaýyň kanun taslamasy barada çykyş etdi. edaralarynyň, teklip edilýän üýtgeşmeleriň ähmiýeti baradaky pikirleri Çykyşlarda sanly tehnologiýalaryň çalt ösmegi we giňden ulanylmagy çagalaryň zyýanly täsirlere we täze howplara we saglyga howp salýandygyna ünsi çekdi. Geçirilen gözlegler soňky ýyllarda çagalaryň arasynda giňden ýaýran sosial ulgamlaryň, interaktiw platformalaryň we onlaýn oýunlaryň fiziki, psihologiki we emosional ösüşine ýaramaz täsir edip biljekdigini görkezdi Çagalaryň interneti ulanmagy üçin ýaş çäkleriniň köplenç resmi bolmagy, täsirli dolandyryş mehanizmleriniň ýoklugy we beýleki boşluklar çagalaryň hukuklarynyň bozulmak howpuny ýokarlandyrýar. Bu şertleriň çagalaryň sanly howpsuzlygyny üpjün etmek, zyýanly mazmundan goramak we saglyklaryny goramak üçin has netijeli hukuk we institusional mehanizmleriň döredilmelidigi bellenildi Teklip edilýän kanun taslamasynyň hem şu maksatlara hyzmat edýändigi bellenildi. Taslama sosial ulgam platformalarynyň işini kadalaşdyrmak, jogapkärçiligini ýokarlandyrmak, çagalaryň şahsy maglumatlaryny has ygtybarly goramak we zyýanly mazmunyň ýaýramagynyň öňüni almak bilen baglanyşykly hukuk mehanizmlerini kämilleşdirmegi göz öňünde tutýar Berlen kanun taslamasynyň hem şu maksatlara hyzmat edýändigi bellendi. Taslama sosial ulgam platformalarynyň işini düzgünleşdirmegi, jogapkärçiligini ýokarlandyrmagy, çagalaryň şahsy maglumatlaryny has ygtybarly goramak üçin hukuk mehanizmlerini kämilleşdirmegi we zyýanly mazmunyň ýaýramagynyň öňüni almagy göz öňünde tutýar Çykyş edenler kanun taslamasynyň taýýarlanmagyna dürli döwlet edaralarynyň gatnaşandygyny, halkara tejribesiniň öwrenilendigini we degişli edaralaryň teklipleriniň göz öňünde tutulandygyny aýtdylar. Dünýäniň köp ýurtlarynda bolşy ýaly, Azerbaýjanda-da çagalary sanly gurşawdaky zyýanly täsirlerden goramaga gönükdirilen kanunçylyk we gorag mehanizmleriniň häzirki zaman kynçylyklaryna laýyklykda kämilleşdirilýändigi bellendi Ara alyp maslahatlaşmalar bu ugurda kesgitlenen maksatlara ýetmek üçin döwlet edaralarynyň bilelikdäki işlerinden başga-da, ene-atalaryň, maşgalalaryň, bilim edaralarynyň we umuman jemgyýetiň işjeň gatnaşmagynyň möhümdigini aýtdy. Esasy maksat çagalary sanly gurşawyň howplaryndan goramak, şeýle hem häzirki zaman tehnologiýalary tarapyndan döredilen mümkinçiliklerden ygtybarly we netijeli peýdalanmak üçin şert döretmekdir. Bu diňe ähli gyzyklanýan taraplaryň hyzmatdaşlygy we jogapkärçilikli çemeleşmesi netijesinde mümkin bolup biler Soň bolsa, degişli çekişmeleriň dowamynda başlygyň orunbasary Azerbaýjan mejlisiniň Maşgala, aýallar we çagalar meseleleri boýunça komitetiniň agzalary Jala Aliýewa, deputatlar Azer Allahweranow, "Arassa dünýä" Aýallara kömek jemgyýetçilik birleşiginiň başlygy Erkin Gadirli, "Aýallaryň we çagalaryň bilimine goldaw" jemgyýetçilik birleşiginiň başlygy Sewinj Abdullaýewa, jemgyýetçilik birleşiginiň başlygy Sewinj Abdullaýewa Azerbaýjanyň metbugat geňeşi, Mediýa ösüş gullugynyň ýerine ýetiriji müdiriniň orunbasary Raşad Majid, Maşgala, aýallar we çagalar meseleleri boýunça döwlet komitetiniň hukuk kepilligi bölüminiň başlygy Natig Mammadli çykyş etdi we öz pikirlerini we tekliplerini aýtdy Mundan başga-da, çykyşlarda resminamanyň çagalaryň zyýanly mazmundan, kiber-zorlukdan, onlaýn endikden, dezinformasiýadan we beýleki ýaramaz täsirlerden goralmagyny üpjün etjekdigi bellenildi. Bu resminamanyň sanly gurşawda çagalaryň howpsuzlygyny berkitmek we olaryň hukuklaryny we bähbitlerini has ygtybarly goramak üçin möhüm goşant boljakdygy bellenildi Ara alyp maslahatlaşmagyň ahyrynda sanly ösüş we ulag ministriniň orunbasary Raşad Hasanow gozgalan meselelere düşündiriş berdi Duşuşygyň ahyrynda kanun taslamasy Azerbaýjan mejlisiniň umumy mejlisine ilkinji gezek okalmagy maslahat berildi Bu çärä Azerbaýjan mejlisiniň adam hukuklary, maşgala, aýallar we çagalar meseleleri, hukuk syýasaty we döwlet gurluşygy komitetiniň agzalary, Mejlis işgärleriniň wekilleri, degişli döwlet edaralarynyň wekilleri, hökümete degişli bolmadyk guramalar we beýleki işgärler gatnaşdy