Azerbaýjan MEDIA täze kanun taslamasy (FOTO) barada köpçülikleýin pikir alyşmagy gurnaýar

BAKU, Azerbaýjan, 10. Iýun Ara alyp maslahatlaşmaga degişli döwlet edaralarynyň wekilleri, metbugat wekilleri we bilermenler gatnaşdy Ara alyp maslahatlaşmagyň dowamynda kanun taslamasynda göz öňünde tutulan täzelikler we olary durmuşa geçirmek bilen baglanyşykly meseleler barada pikir alyşmak geçirildi Çärä gatnaşan Azerbaýjanyň metbugat ösüş gullugynyň ýerine ýetiriji direktory Ahmad Ysmaýilow çagalaryň şahsy maglumatlarynyň täjirçilik bähbitlerine öwrülmeli däldigini aýtdy Onuň pikiriçe, sosial ulgamlary kiçi ýaşda ulanmak kämillik ýaşyna ýetmedikleriň gorkuzmak, sanly endik, psihologiki şikes we transmilli täsirlere sezewar bolmak howpuny ep-esli ýokarlandyrýar Executiveerine ýetiriji müdir, güýçli maşgala we çaga syýasatynyň, şeýle hem azerbaýjan döwleti tarapyndan ençeme ýyllap üstünlikli durmuşa geçirilýän milli we ahlak gymmatlyklaryny goramak strategiýasynyň hukuk mehanizmleri arkaly sanly gurşawa goşulmagynyň indi subýektiw isleg däldigini, obýektiw we gutulgysyz zerurlykdygyny aýtdy "Bu kanun taslamasyna baha berlende, iki sany esasy kriteriýa - ösen halkara tejribesi we sanly köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ösüş ugurlary bolmaly Teklip edilýän taslama öňdebaryjy dünýä tejribesinde bar bolan hukuk kadalaşdyryş mehanizmlerine doly laýyk gelýär we halkara ülňülerine laýyk gelýär Bu üýtgeşmeler diňe bir sanksiýalar toplumy bolman, ilkinji nobatda sanly giňişlikde howpsuz, aç-açan we täsirli ekosistemany döretmäge hyzmat edýär Bu kanun taslamasyna, internet üpjün edijileriniň we sanly platformalaryň çagalaryň ahlak taýdan kemala gelmeginde we intellektual taýdan ösmeginde döwletiň we jemgyýetiň öňünde sosial we hukuk jogapkärçiligini üpjün edýän mehanizm hökmünde baha berýäris "-diýdi Ysmaýylow munuň raýatlary sanly howplardan, gibrid maglumat täsirlerinden we dürli töwekgelçiliklerden goramaga gönükdirilen möhüm çemeleşme bolandygyny aýtdy. Bu mesele metbugat etikasynyň, hukuk we ismurnalistika hünärmenliginiň prizmasynda aýratyn ähmiýete eýe we taslamanyň konseptual nukdaýnazardan möhüm salgylanma bolandygyny bellemelidiris "Birinjiden, taslama ulgamda ýaşy barlamak ýa-da mahabat maksatly üçünji taraplara geçirmek maksady bilen ýygnalan şahsy maglumatlaryň saklanmagyny düýbünden gadagan edýär. Bu häzirki zaman sanly etika we halkara şahsy durmuşyň eldegrilmesizliginiň esasy talaplaryndan biridir. Bu kada çagalaryň şahsy maglumatlarynyň sanly korporasiýalaryň täjirçilik bähbitlerine öwrülip bilmejekdigini aç-açan görkezýär. Hukuk kadalaşdyryjy mehanizm çagalaryň öňüni alyş goragyny üpjün edýän ygtybarly galkan roluny oýnajakdygyny görkezýär Ikinjiden, kämillik ýaşyna ýetmedik ýa-da kanuny wekiliniň ýüz tutmagy bilen sanly platformalarda paýlaşylýan maglumatlary doly we hemişelik ýok etmek hukugy göz öňünde tutulýar. Bu, adamyň geljekdäki onlaýn abraýyny goraýan möhüm etiki we kanuny kepillikdir. Bu çemeleşme, geçmişde edilen sanly gylyk-häsiýetleriň geljekde adama päsgelçilik ýa-da howp bolmagynyň öňüni alýar Mundan başga-da, kanun kabul edilenden soň jemgyýetde, esasanam bilim edaralarynda, ene-atalaryň we mugallymlaryň arasynda sanly habarlylyk kampaniýalaryny geçirmek, netijeliligini ep-esli ýokarlandyrar, sebäbi iň kämil kanun hem sanly sowatlylyk we ene-atanyň gözegçiligi bolmazdan doly netije bermeýär Ol bu kanun taslamasynyň çagalary sanly dünýäniň ýaramaz täsirlerinden goramak üçin has sagdyn we howpsuz gurşaw döretmäge hyzmat edýändigini aýtdy "Teklip edilýän üýtgeşmeler ähliumumy ahlak kadalaryna, milli bähbitlere we ösen halkara hukuk ülňülerine doly laýyk gelýär Bu ädimiň milli maglumat gurşawynyň saglygyna we geljekki nesilleriň goralmagyna möhüm goşant goşjakdygyna ynanýarys "-diýdi Döwlete degişli däl guramalar bilen işlemek we Azerbaýjanyň Prezident administrasiýasynyň aragatnaşyk bölüminiň müdiri Elmir Walizade, çagalara ýaramaz täsir edýän maglumatlaryň çäkli bolmalydygyny aýtdy Onuň sözlerine görä, ýurtda goramak pudagynda kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça işler alnyp barylýar zyýanly maglumatlardan çagalar Sanly tehnologiýalaryň çalt ösmegi çagalaryň dürli platformalarda ýaşyna laýyk gelmeýän mazmuna duş gelmek howpuny ýokarlandyrdy. Bu nukdaýnazardan, çagalaryň psihologiki we ahlak taýdan ösmegine ýaramaz täsir edip biljek maglumatlary çäklendirmek möhümdir "Dünýäniň köp ýurtlarynda degişli çäreler görülýär. Awstraliýa we Fransiýa ýaly ýurtlar sanly gurşawda çagalaryň howpsuzlygyny üpjün etmeklige gönükdirilen kanunçylyk başlangyçlaryny kabul etdiler. Kanunçylyk üýtgetmelerinden başga-da ene-atalar, mugallymlar we çagalar üçin habarlylyk maksatnamalaryny durmuşa geçirmek meýilleşdirilýär. Bu ugurda döwlet edaralarynyň, bilim edaralarynyň we raýat jemgyýeti guramalarynyň gatnaşmagynda giňişleýin habar beriş çäreleri guralar" -diýdi Azerbaýjanyň Içeri işler ministriniň orunbasary Ismat Alyýew hem öz gezeginde wirtual giňişligiň çynlakaý töwekgelçilik gurşawyna öwrülendigini aýtdy Onuň sözlerine görä, häzirki döwürde çagalaryň ýüzbe-ýüz bolýan howplary diňe köçelerde we içerki şertlerde çäklenmeýär "Köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde we sosial ulgamlarda psihologiki basyş, zyýanly mazmun, şantaj, onlaýn ekspluatasiýa we beýleki howply ýagdaýlar syn edilýär. Bu meselede ene-atalar we bilim edaralary bilen bilelikde häzirki zaman tehnologiýalarynyň döredýän kynçylyklaryna laýyklykda habarlylygy ýokarlandyrmak we habardarlygy ýokarlandyrmak üçin giňişleýin çäreler görülýär. Çagalaryň hukuklaryny goramak diňe bir edaranyň işi bilen üpjün edilmeýär Munuň üçin döwlet edaralary, bilim edaralary, maşgalalar we raýat jemgyýeti guramalarynyň arasynda utgaşdyrylan hyzmatdaşlygy talap edýär. Azerbaýjanyň degişli döwlet edaralary bilen bilelikdäki işleriň çäginde dürli çäreler gurnalýar. Orta mekdeplerde komissiýalaryň, jemgyýetçilik işgärleriniň, hukuk goraýjy edaralaryň wekilleriniň we ýerli ýerine ýetiriji häkimiýetleriň garamagynda işleýän ýaşlar guramalarynyň gatnaşmagynda ýygnaklar geçirilýär we köpçülige habar bermek çäreleri guralýar. Şol bir wagtyň özünde, çagalaryň hukuklarynyň bozulmagynyň öňüni almak we bilim edaralarynda howpsuz gurşawy üpjün etmek üçin degişli gözegçilik edilýär "-diýdi Azerbaýjan adwokatlar birleşiginiň prezidiumynyň başlygy Anar Bagirow çagalaryň hukuklary babatynda gözleg geçirmek we çagalar üçin düşnükli okuw kitaby taýýarlamak aňsat däl diýdi Onuň sözlerine görä, munuň üçin erk, çeşme we işiň ähmiýetine çyn ýürekden ynanmak talap edilýär we komitet bularyň hemmesini görkezdi "Çagalar we kanun" kitabynyň awtory Abil Baýramowyň adwokatlar birleşiginiň agzasy bolmagy meni begendirýän başga bir zat, bu biziň üçin buýsançly zat, sebäbi bu hakykat, hukuk jemgyýetiniň çagalaryň hukuklaryna ygrarlydygyny görkezýär we adwokatlar birleşiginiň agzalarynyň jemgyýete, esasanam çagalara möhüm goşant goşýandygyny tassyklaýar. Munuň üçin men oňa sag bolsun aýdasym gelýär Şu gün hödürlenen gözlegde meniň ünsümi çeken esasy nokatlaryň biri, kanuny pikirlenmegiň jemgyýetiň esasy sütünlerinden biri bolup, ýetginjeklik döwründe emele gelmegi aýratyn möhümdir. Bu döwür adamyň şahsyýetiniň, jogapkärçilik duýgusynyň we gymmatlyklarynyň emele gelýän we bu ýerdäki dogry ugur geljekki jemgyýet üçin esas döredýän döwürdir Gözlegiň maksady, ýetginjekleriň kanuny pikirlenişiniň ýagdaýyna düşünmek, oňa täsir edýän sosial we psihologiki faktorlary kesgitlemek we bar bolan boşluklary ýüze çykarmak. Sebäbi beýle empirik esas bolmasa hukuk bilim syýasaty dogry döredilip bilinmez Gündelik durmuşda dürli kanuny ýagdaýlara duş gelýäris, bu hem çagalara degişlidir. Şonuň üçin hukuklary we borçlary ýönekeý dilde düşündirmek, adalat we jogapkärçilik duýgusyny döretmek gaty möhümdir. Bu nukdaýnazardan, 'Çagalar we kanun' kitaby ägirt uly boşlugy doldurýan ilkinji çynlakaý ädimlerden biridir Kitabyň maksady diňe bir kanuny makalalary ýatda saklamak däl, eýsem çagalara hakyky durmuş ýagdaýlary arkaly kanuna düşünmäge mümkinçilik bermek. Bu çemeleşme has ýönekeý we has peýdalydyr Demokratik jemgyýetde çagalaryň hukuklaryny goramakda aklawçynyň roly gaty möhümdir. Aklawçy köplenç özüni beýan etmekde, hukuklaryny goramakda we ýanynda durmakda kynçylyk çekýän çaganyň sesi. Çaganyň hukuk ulgamy bilen ilkinji gatnaşygy köplenç bolýar aklawçynyň üsti bilen we bu tejribe geljekdäki pikirlerini emele getirýär Bu aragatnaşyk adalatly we hünärli bolsa, çaga kanuna ynanýan adam bolup ulalýar; bu ynam zaýalanmagy mümkin. Şonuň üçin bu jogapkärçilik gaty uly Aklawçylar birleşigi hökmünde bu jogapkärçilige-de düşünýäris. Habarlylygy ýokarlandyrmak, okuw, mugt hukuk kömegi mümkinçiliklerini giňeltmek we çagalaryň hukuklary ugrundaky mekdepler bilen hyzmatdaşlygy esasy ugurlarymyzyň biridir. Şol bir wagtyň özünde, Maşgala, aýallar we çagalar meseleleri boýunça döwlet komiteti bilen hyzmatdaşlyk bu ugurda örän möhüm netijeleri berýär we çagalaryň hukuklaryny has netijeli goramaga hyzmat edýär. Kanun diňe bir kanunlar toplumy däl, eýsem medeniýetdir. Bu medeniýeti çagalara dogry ýetirmek biziň hemmämiziň umumy borjumyz "-diýdi