Awtonom ulagy işe girizmegiň tertibi bolar

Awtonom ulagy işe girizmegiň tertibi bolar 525.az, munuň Milli Mejlisiň Ykdysady syýasat, telekeçilik we senagat komitetiniň şu günki mejlisinde ara alnyp maslahatlaşylan "Ulag" kanunyna teklip edilen düzedişde öz beýanyny tapandygyny habar berdi Taslama laýyklykda, awtonom ulag, şu kanunda görkezilen talaplara, Azerbaýjan Respublikasynyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk aktlaryna we onuň gatnaşýan halkara şertnamalaryna, şol sanda döwlet bellige alnandan soň işledilip bilner. Awtonom ulagyň awtomatlaşdyrylan dolandyryş ulgamynyň netijeliligi, kadalaşdyryjy synag gurşawynyň çäginde degişli ýerine ýetiriji edara tarapyndan kesgitlenen edara (edara) tarapyndan kesgitlenýär. Düzgünleşdiriji synag gurşawynyň durmuşa geçirilmegi netijesinde awtomatiki dolandyryş ulgamynyň synaglarynyň netijesi şowsuz bolsa, şol awtonom ulaglar ulanylmaga berilmeýär. Özbaşdak ulag diňe territoriýada, demirýolda, metroda we tramwaý liniýalarynda, howa giňişliginde, şeýle hem degişli ýerine ýetiriji häkimiýet tarapyndan kesgitlenýän edara (edara) tarapyndan kesgitlenýän awtoulag ýolunda hereket edip biler (degişli ýerine ýetiriji güýç edarasy bilen uly ýol bilen baglanyşykly). Şol awtoulagyň eýesi (eýesi) ýa-da operatory (eýesi hökmünde hereket edende) awtonom ulagyň işlemegi netijesinde çekilen zyýan üçin jogapkärdir. Zyýanyň awtonom awtoulag öndürijisiniň ýa-da awtomatlaşdyrylan dolandyryş ulgamynyň öndürijisiniň ýa-da şol sistema tehniki hyzmat berýän adamyň, şeýle hem raýat hukuk şertnamasy esasynda işleýän operatoryň ýalňyşlygy sebäpli ýüze çykandygy subut edilse, şol ulagyň eýesi (eýesi) ýa-da dolandyryjysy, raýat kodeksiniň talaplaryna laýyklykda talap arzasyny berip biler. Damageokarda agzalan zyýanyň awtonom ulagyň eýesiniň (eýesiniň) ýa-da operatorynyň we zähmet gatnaşyklarynda bolan operatoryň ýalňyşlygy sebäpli ýüze çykandygy subut edilse, bu zyýanyň öwezini dolmak Zähmet kodeksine laýyklykda düzgünleşdirilýär Awtonom ulagyň ätiýaçlandyryşy, şeýle hem ýolagçylaryň we ýükleriň şol ulagyň üsti bilen daşalmagy, awtoulagyň eýesi (eýesi) ýa-da operatory (eýesi hökmünde hereket edende) şu kanun we Azerbaýjan Respublikasynyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk hereketleri bilen kesgitlenýär. Awtonom ulagyň eýesi (eýesi) ýa-da operatory (eýesi hökmünde hereket edende) awtoulagyň öndüriji tarapyndan görkezilen tehniki we programma üpjünçiliginiň talaplaryna laýyklykda saklanmagyny, degişli şahadatnamasy bolan operatoryň ulagy özbaşdak dolandyrmaga gatnaşýandygyny, şeýle hem iş düzgünleri, gatyşmak proseduralary (näsazlyklar we adatdan daşary ýagdaýlar (hadysalar)) alynmagyny üpjün etmeli Awtonom ulagyň eýesi (eýesi) ýa-da operatory (eýesi hökmünde hereket edende) ýa-da raýat hukuk şertnamasy esasynda işleýän operator uzakdan dolandyryş merkezini döredýär we bu merkezi döreden adam şol merkeziň programma üpjünçiliginiň yzygiderli täzelenmegini üpjün edýär, kiberhowpsuzlygy üpjün edýär we howpsuzlyk barlagyny geçirýär. Awtonom ulagyň ýerdäki işleýşi, uzakdan dolandyryş merkezinden awtomatiki dolandyryş ulgamy arkaly operator tarapyndan uzakdan dolandyryş merkeziniň daşyndaky awtomatiki dolandyryş ulgamynyň üsti bilen amala aşyrylýan ýagdaýlardan başga ýagdaýlarda uzakdan dolandyryş merkezinden awtomatiki dolandyryş ulgamy arkaly amala aşyrylýar Awtomatiki dolandyryş ulgamy arkaly awtonom ulaglaryň dolandyrylyşyna gözegçilik edýän operator aşakdaky talaplara laýyk gelmelidir: şowsuzlyk we adatdan daşary ýagdaýlar (hadysalar) bolan ýagdaýynda awtonom ulaglaryň, awtomatiki dolandyryş ulgamlarynyň, interwensiýanyň (hereketiň togtadylmagy bilen baglanyşykly) taýýarlyk we okuw geçmeli; terrorçylyk, Azerbaýjan Respublikasynyň konstitusion gurluşynyň esaslaryna we howpsuzlygyna, ýaşaýşa we saglyga, emläge, ykdysady işjeňlik, ulag howpsuzlygy we ulaglar babatynda neşe serişdeleriniň we psihotrop maddalaryň ekspluatasiýa düzgünlerine garşy bikanun dolanyşygy bilen baglanyşykly çynlakaý we (ýa-da) agyr jenaýatlar üçin günäkärlenmeli däldir; ajaýyp ýa-da garaşylmadyk ynançlary bolmaly däldir; kazyýetiň hereket etmek ukybynyň ýokdugyny ýa-da hereket etmek mümkinçiliginiň çäklidigi barada kanuny taýdan karar bermeli däldir; lukmançylyk häsiýetli hökmany çäreleri ulanmak barada kazyýetiň kanuny taýdan güýji bolmaly däldir; fiziki we akyl taýdan sagdyn bolmaly Awtonom gämini we awtonom pilotsyz uçary dolandyrýan operator, tebigy adam bolsa we kanuny şahs bolsa, awtomatiki dolandyryş ulgamy arkaly awtonom ulaglaryň dolandyrylyşyna gözegçilik edýän işgärleri, şu kanunda görkezilen talaplara goşmaça, degişlilikde 1978-nji ýylyň 7-nji iýulyndaky Halkara konwensiýasynyň talaplaryna laýyklykda "Deňizçileriň tälimleri, sertifikaty we borçlary" halkara ülňülerinde kesgitlenen talaplara laýyk gelýär we 1944-nji ýylyň 7-nji dekabryndaky Konwensiýa we onuň goşundylary bilen döredilen Halkara raýat awiasiýasy guramasynyň tejribesi Kanuny ýa-da şahsy şahs, degişli ýerine ýetiriji edara tarapyndan kesgitlenen edaradan (edaradan) şahadatnama alandan soň operator bolup biler Azerbaýjan Respublikasynyň kadalaşdyryjy hukuk aktlary bilen kesgitlenýän awtonom ulagyň howpsuzlygy, daşky gurşawy goramak, kiberhowpsuzlyk we howpsuz işlemek talaplary we bu taslama, önümçilik, synag (ulanmaga taýýarlyk), işlemek, tehniki hyzmat etmek, gowulaşdyrmak we işden çykarmak tapgyrlaryny dolandyrýan degişli şahslar we guramalar tarapyndan üpjün edilmeli halkara şertnamalary. Awtonom ulaglaryň awtomatlaşdyrylan dolandyryş ulgamy uzakdan awtomatiki dolandyryş ulgamy, ýerleşýän ýerine hakyky gözegçilik ulgamy, daşky gurşawa gözegçilik etmek üçin kamera, datçik (ätiýaçlyk datçigi goşmak bilen), nawigasiýa, radar we lidar ulgamlary, hadysanyň, hadysanyň we heläkçilik maglumatlarynyň awtomatiki hasaba alynmagy ulgamy, ulagyň howpsuz saklanmagyny üpjün edýän awtomatiki howpsuzlyk ulgamy we kiberhowpsuzlyk mehanizmleri bilen üpjün edilmelidir. Awtonom demirýol, metro we tramwaý ulaglarynyň awtomatiki dolandyryş ulgamy goşmaça dispetçer dolandyryş ulgamy, platforma howpsuzlygy ulgamy we awtomatiki gapy dolandyryş ulgamy bilen üpjün edilmelidir. Awtonom demirýol, metro we tramwaý ulaglarynyň hereketi diňe degişli infrastrukturanyň tehniki taýdan berjaý edilmegi üpjün edilenden soň amala aşyrylyp bilner Traffic management, monitoring and safe operation of autonomous railway, metro and tram vehicles is carried out on the basis of a centralized dispatcher control system, through remote control centers operating for the respective type of transport Awtonom ulaglaryň işleýşine gözegçilik etmek, kadalaşdyryjy synag gurşawynyň çäginde awtomatiki dolandyryş ulgamlarynyň netijeliligine baha bermek, şeýle hem operatorlaryň bu ulaglaryň awtomatiki dolandyryş ulgamlaryndaky maglumatlary hasaba almak we saklamak talaplaryna laýyk ýerine ýetiriji edara tarapyndan kesgitlenen edara (edara) tarapyndan amala aşyrylýar. Operator gözegçilik, öz-özüni anyklamak, näsazlyklar ýa-da daşarky gatyşmak hadysalary, hadysalar, betbagtçylyklar we hadysalar, degişli ýerine ýetiriji edara tarapyndan kesgitlenen edaranyň (edaranyň) haýyşy boýunça 3 iş gününden gijä galman maglumat (resminamalary) tabşyrmalydyr