Sowet sürgünleriniň pidalary Europeanewropa Parlamentinde hatyralandy: 'Jeza berilmedik ýamanlyk gaýdyp geldi' - QHA - Krym habar gullugy

Sowet Soýuzy (SSSR) tarapyndan Merkezi we Gündogar Europeewropadan deportasiýa edilen millionlarça pidany hatyralamak üçin Brýusselde ýerleşýän Europeanewropa Parlamentiniň (EP) binasynyň öňündäki meýdançada ýokary derejeli gatnaşmak bilen resmi dabara geçirildi. Dabara Krym Tatar Milli Assambleýasynyň (KTMM) başlygy Refat Çubarow hem gatnaşdy Dabaranyň açylyş dabarasynda çykyş eden Europeanewropa Parlamentiniň prezidenti Roberta Metsola 1999-njy we 1999-njy ýyllar aralygynda totalitar Sowet re regimeimi tarapyndan öýlerinden we watanlaryndan göçürilen adamlaryň çekýän görgülerine ünsi çekdi. Metsola çykyşynda şu sözleri ulandy: Bu, 1936-njy we 1952-nji ýyllar aralygynda Sowet Soýuzy Baltika kenaryndan Gara deňze çenli uzap gidýän ýurtlarda öýlerinden sürgün edilen we müňlerçe kilometr gündogara, Sibire we Merkezi Aziýa iberen 3 milliondan gowrak adamyň umumy ykbalydy. Kontinentimizdäki bu ýara hiç wagt doly bejerilmedi. Sürgün edilenler, çagalary we agtyklary henizem bu yzlary ýüreklerinde göterýärler SSSR-iň bu halklaryň atlaryny, öýlerini, dillerini, ynançlaryny we durmuş ýörelgelerini ýer ýüzünden bütinleý ýok etmäge synanyşandygyny mälim eden Metsola, Moskwanyň bu dönük hyjuwlarda başa barmandygyny we sürgünde ölenleriň halanýan ýatlamasynyň häzirki wagtda Europeewropanyň merkezinde ýaşamagyny dowam etdirýändigini aýtdy REFAT ÇUBAROW: KREMLIN WAGT EDIP BOLAN BOLAN BOLAN BOLAN BOLAN BOLAN BOLAN BOLAN BOLANOK Hatyra dabarasyna Ukrainanyň EUB wekili Wsewolod Çentsow we Krym tatar milli mejlisiniň (KTMM) başlygy Refat Çubarow hem gatnaşdy. Çubarow dabarada eden çykyşynda halkara jemgyýetçiligine taryhy we göreldeli duýduryş berdi we şeýle diýdi: Erbet jezasyz elmydama has uly we aýylganç jenaýatlar bilen gaýdyp gelýär. Russiýanyň şu gün Ukraina garşy başlan bu ganly söweşi, esasan, Moskwanyň, Kremliň we öňki SSSR-iň dolandyryjy we ýerine ýetiriji guramalarynyň şol döwürde adamzada we halklara garşy eden jenaýatlary üçin adalatdan we jezadan gaçyp bilendiginiň gönüden-göni netijesidir 2023-nji ýyldan başlap ýaşan ýatdan çykmajak söwda Merkezi we Gündogar Europeewropada Sowet sürgünleriniň pidalaryny hatyralamak başlangyjy ilki bilen Europeanewropanyň ýadyny we umumy gymmatlyklaryny gorap saklamagy maksat edinýän bir topar toparyň resmi däl teklibi bilen başlandy. Gysga wagtyň içinde institusionallaşdyrylan bu başlangyç, 2023-nji ýyldan bäri her ýylyň iýun aýynda Europeanewropa Parlamentiniň öňünde resmi we adaty dabara öwrüldi 1944-nji ýylyň 18-nji MaýY Krym tatar halky Sowet Soýuzynyň diktatory Iosif Staliniň buýrugy bilen 1944-nji ýylyň 18-nji maýynda daň bilen bütin sürgüne sezewar edildi. Krym tatar halky haýwan wagonlary bilen Krymdan Türküstan, Ural we Sibir sebitlerine sürgün edildi; Birnäçe günläp dowam eden mejbury syýahatlar, açlyk, suwsuzlyk we soňraky görgüler esasy adam hukuklaryndan mahrum edilip, ilatynyň 46 göterimini ýitirdi Genosid sürgünden dessine Sowet administrasiýasy Krym ýarym adasynda Krym tatarlarynyň bardygyny görkezýän ähli zady ýok edip başlady. Krym tatar ýarym adasyndaky müňden gowrak ilatly nokadyň, esasanam obalaryň, şäherleriň, etraplaryň we şäherleriň atlary üýtgedildi. Medeni genosidiň bolan Krymda taryhy eserler ýok edildi, gonamçylyklar weýran edildi we ýarym adanyň demografiki gurluşy aň-düşünje bilen üýtgedildi Sürgün edilen adamlar söýgüli watany Krymy hiç wagt ýatdan çykarmadylar. Sürgünlige barýarkalar, sürgün edilen ýerlerinde watanyna dolanmaga synanyşdylar. 1989-njy ýylyň ahyryna çenli sürgün ýerlerinde saklandy. Watana, Kryma gaýdyp barmak synanyşyklary şol wagta çenli azatlykdan mahrum edildi we täze sürgün edildi. 1989-njy ýyla çenli Krym tatarlary ata-baba topraklaryna ýuwaş-ýuwaşdan dolanyp başladylar. Bosgunlygyň pidalary şondan bäri başdan geçiren garyplygyna garamazdan watanynda galmak ugrundaky göreşlerini dowam etdirdiler. Şeýle-de bolsa, maliýe kynçylyklary we kanuny päsgelçilikler sebäpli takmynan 150 müň Krym tatary Türküstan sebitinde galypdy 2015-nji ýylda Ukrainanyň mejlisi Krym tatar sürgünini genosid diýip ykrar etdi we 18-nji maýy "Krym tatar genosidiniň pidalaryny ýatlamak güni" diýip yglan etdi. 2019-njy ýylda Latwiýa we Litwa parlamentleri, Jemgyýetçilik palatasy, Kanada mejlisiniň aşaky palatasy, 2022-nji ýylyň iýul aýynda Polşa mejlisiniň aşaky palatasy Sejm, 2024-nji ýylyň oktýabr aýynda Estoniýanyň mejlisi (Riigikogu), Senat, Çeh mejlisiniň ýokarky öýi, 2024-nji ýylyň dekabry, Gollandiýa wekilleri. Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasy 1944-nji ýylyň 18-nji maýynda Krym tatar sürgünini genosid diýip ykrar etdi