Aziýa El Nino üçin taýýarlanýar: Bu öňünden aýdyp bolmajak we töwekgelçilikli bolar

Bütindünýä Meteorologiýa Guramasy (WMO) sişenbe güni güýçli tebigy howa tolkunynyň El Ninonyň sentýabr aýyndan öň we noýabr aýyndan öň ýüze çykma ähtimallygynyň 90 göterimdigini mälim etdi Hünärmenler El Ninonyň adam tarapyndan döredilen howanyň üýtgemeginiň täsirlerine gabat gelmeginiň bu tebigy hadysanyň ýetiren zyýanyny hasam artdyryp biljekdigini bellediler Howanyň we gurakçylygyň ýokarlanmagy oba hojalygyna, elektrik ulgamlaryna we suw baýlyklaryna uly basyş eder, bu etapda iň köp täsir etjek sebitlerden biridir Hindistan üçin öldüriji birleşme Hindistanda, El Ninonyň bar bolan temperaturany hasam ýokarlandyrmagy we iýun aýynyň başynda başlamagyna garaşylýan musson ýagyşlaryny gowşatmagy ähtimal Häzirki wagtda sebitde musson ýagyşynyň "ortaça pes" boljakdygy çak edilýär. Hünärmenler munuň subkontinentde betbagtçylyga sebäp bolup biljekdigini, Hindistanda ölümli yssy tolkunlar we Eastakyn Gündogardaky krizis sebäpli energiýa ýetmezçiligine duçar boljakdygyny aýdýarlar El Niño sebäpli ýagyşyň gijikdirilmegi, ýurda täsir edýän ýylylyk tolkunynyň uzalmagyna, eklençe zyýan ýetirmegine we müňlerçe adamyň ölümine sebäp bolup biler Rainagyşyň ýetmezçiligi ekiş möwsüminde musson ýagyşlaryna garaşly daýhanlar üçin uly weýrançylygy aňladýar. Maý aýynda yssy tolkun bugdaý we gorçisa ekinlerine zeper ýetirse-de, El Ninonyň guraklygy çuňlaşdyrmagy we azyk howpsuzlygyna howp salmagy barada aladalar bar Hindistandaky daýhanlar Eastakyn Gündogar krizisi sebäpli ekiş möwsüminiň öňüsyrasynda dökün ýetmezçiliginden alada galýarlar Guraklyk şäherlere-de howp salýar. 22 milliondan gowrak ilaty bolan maliýe we kino merkezi bolan Mumbay, ýagyş suwlary bilen doldurylan ýedi kölden suw zerurlyklaryny kanagatlandyrýar Bu köllerde bary-ýogy 45 gün suwuň bardygy aýdylsa-da, ýagyş gijikdirilse, şäherde çynlakaý suw krizisiniň ýüze çykyp biljekdigi aýdylýar Hytaýyň käbir ýerlerinde gyssagly ätiýaçlyk enjamlaryny çagyryň Tomus aýlarynda ýygy-ýygydan suw joşmalaryny we guraklyklary başdan geçirýän Hytaýda El Ninonyň şu ýyl has uly problemalara sebäp bolmagyna garaşylýar Milli howa merkezi, El Ninonyň täsiriniň güýzde we gyşda iň ýokary derejä çykjakdygyny, ýurduň günortasynda ygalyň köpeljekdigini we temperaturanyň ýokarlanjakdygyny habar berdi Hytaýyň döwlet metbugaty Sinhua habar bermegine görä, käbir sebitlerde ýagyş şu ýyl ortaça 20 göterim ýokary bolar Bu wakalardan soň Hytaýyň demirgazyk-günbataryndaky Çinghai welaýatynyň meteorologiýa býurosy El Ninonyň Tibet platosyna “garaşylmadyk we aşa” täsir etjekdigini duýdurdy we halka gyssagly kömek enjamlaryny öýde saklamagy maslahat berdi Suw serişdeleri ministrligi suw joşmasyna gözegçilik ýagdaýynyň “çynlakaý we çylşyrymlydygyny” habar berdi. Her hepde inedördül metre 200 millimetrden gowrak ýagyşyň düşmegine garaşylsa-da, Hubeý welaýatynyň käbir ýerlerinde ygalyň ýaramaz täsiri bar Günorta-Gündogar Aziýa üçin stres synagy Günorta-Gündogar Aziýada güýçli El Niño; uzak wagtlap güýçli yssy, gurakçylyk, tokaý ýangynlary we howanyň hapalanmagy bilen baglanyşykly töwekgelçilikler Adaty ýagdaýlarda güýçli ýeller ýyly ýerüsti suwlary Günbatar Pacificuwaş ummanyna iterýär we sebiti iýmitlendirýän güýçli musson ýagyşlaryny döredýär Şeýle-de bolsa, bu ýeller gowşaýarka ýa-da tersine bolansoň, ýyly suw massasy gündogara geçýär; Bu, Malaýziýa, Singapur, Indoneziýa, Taýland we Filippinler ýaly ýurtlary zerur atmosfera çyglylygyndan mahrum edýär Hünärmenler sebitde iň howp abanýan pudaklaryň oba hojalygy we gidroelektrik energiýasydygyny aýdýarlar. Eastakyn Gündogar krizisi sebäpli energiýa we dökün ýetmezçiligini başdan geçirýän sebitler bu boşlugy ýapmak üçin hapa ýangyçlara ýüz tutmaga mejbur bolýarlar Azyk ýetmezçiliginiň we bazar bahalarynyň ýokarlanmagynyň ýerli ykdysadyýete täsir etjekdigi, topragyň guramagynyň esasy azyk önümleriniň, esasanam tüwi we palma ýagynyň öndürilmegine howp salýandygy aladalanýar Gurakçylygyň täsiri suw infrastrukturasynyň ýeterlik bolmadyk uzak oba ýerlerinde has duýulýar. Şäherler merkezleşdirilen torlar bilen geçip bilse-de, izolirlenen jemgyýetler köplenç çuň guýulara we derýalara bil baglaýarlar El Niñonyň bugarmagynyň çaltlaşmagy bilen bu suw çeşmeleriniň gurap gitjekdigi, maşgalalaryň derýa akymlaryndan howply durgun suw ýygnamaly boljakdygy we bu holera ýaly suw bilen baglanyşykly keselleriň köpelmegine sebäp bolup biljekdigi aýdylýar Guraklyk Sumatra we Kalimantan ýaly ýerlerde hem ýüze çykýar. Oba hojalygynda we batgalyk ýerlerde ýangyn döremek howpy abanýar. Esangyn netijesinde dörän zäherli tüsse bulutlarynyň Singapur we Kuala-Lumpur ýaly maliýe we transport merkezlerini gurşap biljekdigi mälim edildi