Astronomlar äpet ýyldyz partlamalary teoriýasyny goldaýan subutnamalary tapdylar

Supernowa diýilýän äpet ýyldyzyň partlamasy elmydama gazaply bolup, kosmosa material zyňýar we adatça neýtron ýyldyzy ýa-da gara deşik ýaly ykjam ýyldyz galyndylaryny galdyrýar. Universeöne älemdäki iň uly ýyldyzlary gurşap alýan käbir ýyldyzlar şeýle bir güýçli bolup biler welin, hiç zat galmaz AZERTAC "Roýter" gullugyna salgylanyp, 1960-njy ýyllardan bäri alymlaryň bu aşa güýçli super ýyldyzlaryň barlygy barada nazaryýet berendigini habar berdi. Indi gara deşikleri we agyrlyk güýji tolkunlary diýlip atlandyrylýan giňişlik üýtgemelerini öwrenmekde täze gytaklaýyn subutnamalar tapyldy Awstraliýadaky Monaş uniwersitetiniň astrofizika ylymlarynyň doktory we çarşenbe güni "Nature" theurnalynda çap edilen gözlegiň awtory Hui Tongyň pikiriçe, şeýle adatdan daşary partlamalar Günüň massasyndan takmynan 140-dan 260 esse köp ýyldyzlarda ýüze çykýar. Ol: "Massgirt uly massasyna garamazdan, birneme gysga - takmynan birnäçe million ýyl bar. Deňeşdirmek üçin Gün takmynan 10 milliard ýyl ýaşar, şonuň üçin bu ýyldyzlar partlamazdan ozal güýçli we gysga ýanýan äpet ýangyn söndürijiler ýaly müň esse çalt ýanýar" Belli bir köpçülikleýin ýyldyzlaryň ýarylmagy, ykjam ýykylan ýyldyz ýadrosy bolan neýtron ýyldyzyny galdyrýar. Käbir uly ýyldyzlar ýarylanda, gara çukuryň yzynda galýarlar, hatda ýagtylyk hem gaçyp bilmeýär. Gara deşik asyl ýyldyz massasynyň bir bölegini saklaýar, galanlary kosmosa uçýar Bu gözlegde, astronomlar 153 jübüt gara deşik baradaky maglumatlary gözden geçirdiler, massasyny köpeldýän agyrlyk güýjüniň tolkunlaryny kesgitlediler we soňra iki sany kiçi gara deşikleriň birleşmegi netijesinde şuňa meňzeş amallary bölüp berdiler. Soňra alymlar Günüň massasyndan takmynan 44 bilen 116 esse aralygynda gara deşikleriň ýokdugyna göz ýetirdiler, bu hadysany "gadagan edilen aralyk" diýip atlandyrýarlar Olaryň pikiriçe, bu ýoklugyň iň gowy düşündirişi, gara deşikleriň döremegine garaşylýan köpçülik aralygyndaky ägirt ýyldyzlaryň ömrüniň ahyrynda durnuksyz jübüt diýilýän adatdan daşary täze partlamada ýok edilmegidir we yz galdyrmaýar Alymlar örän ajaýyp supernowa diýilýän ýyldyzly partlamany gördüler. Bu partlama Günden 10 milliard esse köp ýagty bolup biler. Gözlegde getirilen subutnamalaryň, ägirt uly ýyldyzlaryň barlygynyň iň gowy görkezijisi bolup biljekdigini aýtdylar 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir