Täze hasabatda Aziýa Günbatary elektrikleşdirmekde yzda galdyrýar diýilýär

"Elektrik Aziýa" hasabatynda sebitiň gazylyp alynýan ýangyç däl-de, elektrik energiýasyna bolan garaşlylygynyň ykdysady traýektoriýasyny we global energiýa ýagdaýyny üýtgedýändigi öňe sürülýär. Aziýa häzirki wagtda dünýäde elektrik energiýasynyň ýarysyndan gowragyny öndürýär we 2000-nji ýyldan bäri global elektrik isleginiň dörtden üç bölegini tutýar Gözlegçiler Aziýanyň 2016-njy ýylda umumy elektrikleşdirmekde Günbatar ykdysadyýetlerinden öňe geçendigini we häzirki wagtda bäş esse çalt elektrikleşýändigini aýdýarlar. Aziýanyň soňky energiýa sarp edişiniň 26% -i, Günbatarda bolsa 21% bilen elektrik togy Hytaý geçişiň esasy hereketlendirijisi bolmagynda galýar, hasabatda has giň sebitleýin ösüş görkezilýär. Günorta-Gündogar Aziýa 2023-nji ýylda elektrikleşdirmekde ABŞ-dan öňe geçdi we geçen ýyl elektrik ulagy kabul edilende ondan ýokary boldy. Şol bir wagtyň özünde Günorta Aziýa 2022-nji ýylda gün energiýasynyň öndürýän paýynda ABŞ-dan öňe geçdi Hasabatda Aziýanyň üýtgemeginiň köp bölegi çäkli gazylyp alynýan ýangyç çeşmeleri bilen baglanyşykly. Dünýä ilatynyň ýarysyndan gowragynyň bardygyna garamazdan, sebit nebit we gaz gorlarynyň diňe az bölegini tutýar we gazylyp alynýan ýangyç importyna ýylda 1,1 trillion dollar sarp edýär. 2024-nji ýylda import edilýän ýangyçlar Aziýanyň esasy energiýa isleginiň üçden bir bölegini tutýardy Şol bir wagtyň özünde Aziýa dünýäde arassa energiýa tehnologiýalaryny öndüriji boldy. Sebit dünýäde gün panelleriniň 95% -den gowragyny, batareýalaryň 85% -ini we ýel turbinalarynyň 75% -ini öndürýär. Hatda Hytaýy hasaba almasaň, Aziýanyň galan bölegi gün we batareýa komponentleriniň esasy öndürijisi bolmagynda galýar Hasabata görä, çykdajylaryň peselmegi elektrikleşdirmegiň ykdysadyýetini ep-esli gowulaşdyrdy. Gün energiýasy batareýany saklamak bilen bilelikde Aziýanyň köp böleginde gazylyp alynýan ýangyç öndürmekden arzan, elektrik ulaglary bolsa birnäçe bazarda adaty benzin bilen işleýän awtoulaglar bilen baha deňligine ýetdi Gözlegçiler Aziýanyň energiýa isleginiň 70% -den gowragyny täjirçilik taýdan elýeterli elektrikleşdiriş tehnologiýalary arkaly kanagatlandyryp boljakdygyny çaklaýarlar. Sebit, şeýle hem häzirki energiýa isleginden azyndan 14 esse öndürip bilýän gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerine eýedir Hasabatda soňky geosyýasy bidüzgünçilikleriň geçişi çaltlaşdyrmak üçin işi güýçlendirendigi öňe sürülýär. Aziýa, esasanam Eastakyn Gündogardan getirilýän nebite we suwuklandyrylan gaza ep-esli derejede garaşly bolup, üpjünçiligiň kesilmegine we bahalaryň peselmegine sezewar bolýar Hasabatda çaklamalara görä, diňe ulag transportyny elektrikleşdirmek Aziýanyň nebit importyny takmynan ýarysyna çenli azaldyp, ýylda 300 milliard dollardan gowrak tygşytlap biler Energetika howpsuzlygyndan başga-da, geçiş has giň ykdysady we daşky gurşawa peýdaly bolup biler. Gözlegçiler, gazylyp alynýan ýangyç importynyň azaldylmagynyň söwda balansyny gowulaşdyrjakdygyny, ykdysady durnuklylygy ýokarlandyrjakdygyny we ösýän arassa tehnologiýa pudaklarynda millionlarça iş ýerleriniň dörediljekdigini öňe sürýärler. Şeýle hem, sebitiň köp bölegine täsirini dowam etdirýän howanyň agyr hapalanmagyna garşy kömek edip biler Ondan öň “Qazinform” habar gullugy EUB-niň elektrik energiýasynyň 47 göteriminiň 2025-nji ýylda gaýtadan dikeldilýän çeşmelerden gelendigini habar berdi