Eneler aýdýarlar: Türkiýede üç nesilde enelik nähili özgerdi? | T24

"14 ýaşymda öýlendim. 12 çaga dogurdym. Ilkinji gezek ýaşdym we nädip ideg etjegimi bilmedim. Ol 11 aýlyk wagtym öldi. Şondan soň 10 çagam bardy: ýedi gyz we üç oglan ..." BBC türk dilinde çagalary terbiýelän wagtlaryny suratlandyryp, Diýarbakyrly 76 ýaşly Soltan Hanym: "Şu gün bolan bolsa, 50 çaga terbiýelärdim" -diýdi "Çagalarymyň hemmesi bir otagda ulaldylar ... Indi aşgazany ýuwmaýarsyňyz, eşikleriňizi maşyna salýarsyňyz. Şol wagt kir ýuwýan kömür peçinde gyzdyrýardym ... Şu ýere ylgaýaryn, şol ýere ylgaýaryn, enelik kyn ..." Gyzy Anjel, ejesi bolansoň, 10 çagasy bilen nähili kyn bolmalydygy hakda pikirlenip, "däli bolýaryn" diýýär Diýarbakyrda 20 ýaşly ogluny ýeke özi terbiýeleýän Perişde, Soltan Hanymyň ýedinji çagasy. Çagalygy ýadyna düşüp, "köp adamly maşgalada durmuşyň hemmesi şulardan ybaratdy ... hiç kimiň hiç kimi görüp ýa eşitmek ýagdaýy ýokdy" diýýär Şol sebäpli ogly bilen "hemme zat hakda gürleýän ene" bolmak üçin alada edýändigini aýdýar: "Hatda oglum bilen pornografiýa barada-da gürleşdim. Bu hatda ejem üçin bir million mümkinçilik däldi." Beýleki bir tarapdan, An Angelel häzirki döwürde eneligiň öňküsinden has kyndygyny pikir edýändigini aýtdy "Öňler maliýe ýagdaýy kyndy, ýöne indi islendik maglumata aňsatlyk bilen girip bolýan ýerde özümi gaty alada goýýaryn; ony nireden goraryn, nirede goramaryn ... Daşardaky durmuş meni gorkuzýar." BBC türkleri bilen gürleşýän dürli nesillerden bolan eneler eneligiň üýtgeýän we üýtgeýän roldugy bilen ylalaşýarlar Eneler öňki we indiki nesillere nähili seredýärler we başdan geçirenlerine nähili garaýarlar? Birinji aýaly 1988-nji ýylda Kaýseri obasynda ilkinji çagasyny, Baýburtda ikinji çagasyny we 1999-njy ýylda Samsunda üçünji çagasyny dünýä indi BBC türk bilen söhbetdeşlikde pensiýa çykan mugallym "22-23 ýaş aralygyndadyk, uniwersiteti gutardyk. Durmuşa çykdyk. Hiç zada düşünmedik. Çagalar bilen ulaldyk ... Häzirki wagtda bar bolanlara seredýärin, olar has aňly we has gözegçilikli" diýdi "Ene-atasynyň täsiri we bir bölegi şol döwürde daşky gurşawa täsiri sebäpli" Aralarymyzda birneme ýapyşdyk öýdýärin "-diýdi "Olderaşuly nesillerde erkekler utanýardylar we işlemeýärdiler ... Mysal üçin, ejelerim öýde işleýän erkekleri makullamaýardy" -diýdi Şeýle-de bolsa, çagalaryny terbiýeläp ýörkä maşgalalaryndan daşdadygy sebäpli, är-aýallary bilen çaga idegini paýlaşýardylar. Kämahal terbiýeçi kömegini alýardylar Edil şol bir wagtyň özünde ene bolan Aýşe, karýerasyndan dynç alandygyny aýtdy Häzirki wagtda 24 ýaşyndaky ekizlerini nädip terbiýeländigini düşündiren Aýşe, mugallymçylyk işine gaýdyp baranda nähili kyn bolandygyny ýatlaýar: "Dynç günleri ýygnaklar bolanda, çagalary ýanym bilen alardym. Oturgyçlaryň arasynda gizlärdim we" Ümsümlik "diýerdim. Olara ruçka we kagyz bererdim we çekerdim ..." Bursa şäherinde ýaşaýan hanym Rezzan ene-atasyny şeýle suratlandyrýar: "Olar gaty köne toprakdan bolsalar-da, üç dogan bolduk we üçümiziňem uniwersitetde okamagy hökmany etdi" "Mysal üçin, 21 ýaşymda, daşary ýurda gitmäge we dostlarymyza syýahatda bolmaga rugsat berdiler ... Erkek dostlarymy meniň günlerim bolmasa, öýde doglan gün dabaralaryna çagyryp bilerdim." 1980-nji ýylyň 12-nji sentýabryndaky agdarlyşykdan soň Bursa ilkinji gezek ene bolanda, adamsy harby gulluga gitdi "Maşgalam bilen ýokary we aşak oturýardym, aýalym ýanymda däldi, syýasy gurşawyň bulam-bujarlygy, ilkinji gezek ene bolmagyň huşsuzlygy, ejemiň hemme zada gaty gatnaşmagy ... Bular meni gaty ýadady" -diýýär Pensiýa çykan edebiýat mugallymy, doglandan soň ene-atasynyň işlemezligi we çagasyna ideg etmegi gaty talap edýändiklerini düşündirýär "Meniň ene-atam gaty agdyklyk edýärdi, olar awtoritardy. Netijede, oglum dokuz aýlyk bolanda işden gitmeli boldum we 4,5 ýyl işimden dynç aldym" "Diňe indiki ýyllarda näme üçin ony durmuşymyza beýle goşduk diýip soramak mümkin boldy. Şol wagt adaty ýalydy. 26-27 ýaşlarymyzdady, ýöne näme üçindir ene-atalarymyzyň her sözüni diňleýärdik ..." Şu gün ol gelnine ejesinden nägilelik bildirýän zatlaryny etmezlige synanyşandygyny aýtdy; Durmuşyna "hiç wagt goşulmandygyny" düşündirýär Germaniýanyň Berlinde ýaşaýan İrem, 12 ýyl ozal ene bolansoň, täze şahsyýeti bilen ýaraşyk baglaşmak, geçmiş üçin ýas tutmak ýaly birnäçe ýyl dowam eden tejribe bolandygyny aýdýar 43 ýaşly sosiolog: "Diňe bir çaga dünýä inmän, başga bir aýal hem dünýä iner. Başga bir adam dünýä iner. Meniň pikirimçe, muňa gaty taýyn däl ... Munuň üçin taýyn bolup boljakdygyny bilemok ..." Enelik hakda töweregindäki beýleki aýallar bilen uzak wagtlap pikir alyşandygyny aýtdy. İrem, bu rollar hakda pikirlenip başlandan soň, ejelerine gahar we gahar duýup başlandyklaryny düşündirýär: "Ine, men muny edýärin; çaga bilen näme bolýar; näme üçin muny başdan geçirdim ..." Sheöne "enelik tejribesini durmuşyna birneme goşup, onuň bilen ýaraşyk baglaşandyklary" sebäpli, öz eneleri bilen hem ýaraşyk baglaşyp başlandyklaryny aýdýar. Nesilleri, başdan geçirenleri, duçar bolan basyşlary hakda pikir edýändiklerini we olary bolşy ýaly kabul edýändiklerini aýdýar Şeýle-de bolsa, eneleriniň öňki nesil bilen beýle hasaplamany başdan geçirmäge mümkinçiliginiň ýokdugyny aýdýar "Meniň pikirimçe, ejemiz bilen gatnaşyklarymyzy üýtgetmek üçin bir pursat bardy. Diýjek bolýanym, çaknyşdyk, söweşdik, jogapkärçilik çekdik. Themöne olar [ejeleri] üçin bu nesliň adamlary indi diri däl ýa-da gaty garry ..." İrem, eneligiň ilkinji günlerinde bulaşyk bolsa-da, tutmagy öwrenmek "azat ediji" bir zatdygyny aýtdy İremiň pikiriçe, genetikadan sosial şertlere çenli köp gözegçilik edip bolmaýan faktorlaryň öňünde kemçiliklerini kabul edip çagalary terbiýelemek "kiçigöwünliligi" öwredýär Onuň pikiriçe, eneligi iň gowy suratlandyrýan söz "pespällik" Çagasy barada karar bereninde "Munuň netijesi erbet bolup biler. Myöne meniň jogapkärçiligim. Eje bolmak maňa muny öwretdi. Bu nukdaýnazardan hem azatlyk berýär" diýýär Perişde, ogly bilen "hakykatdanam düşünmäge synanyşmagyň, diňlemegiň, gaharymy dolandyrmagyň nämedigini" öwrenendigini aýdýar Şeýle-de bolsa, jemgyýet üçin çagalaryň jemgyýetiň bir böleginiň hakykatdanam näderejede möhümdigine we näderejede möhümdigine düşünýändigini sözüniň üstüne goşdy Ejesi Soltan hanym häzirki wagtda gyzlarynyň agtyklaryna bolan özüni alyp barşyna seredýändigini we wagtal-wagtal özüni alyp barýandygyny aýdýar "Çagalara gygyranda meni gaharlandyrýar. Men:" Bilmedim, okamadym, etme "diýýärin Enelik rollary her nesilde üýtgeýär we eneligiň kesgitlemesi dürli ugurlarda ösýär Başga bir tarapdan, soňky 15-20 ýylda dünýäniň ähli künjeklerinde, şol sanda Türkiýede diýen ýaly has düýpli üýtgeşmäniň bolandygyny öňe sürýänler bar BBC Türkiýäniň soraglaryna jogap beren ýazyjy Özge akaaka: "Bu üýtgeşmäniň möhüm tarapy eneligiň hünärleşdirilmegi, ýagny çaga dogulmazdan başlap çaga we çaga seretmek bilen baglanyşykly ähli zat tejribe ugruna öwrüldi" -diýdi Enelik kitabynyň awtorynyň pikiriçe, ideg bilen baglanyşykly ähli meseleler indi "tejribe ugruna öwrüldi we eneleriň bu ugurlary özleşdirmegine we her ugurda" dogry "iş etmegine garaşylýar Akaaka, pudaklaýyn bilimleriň çalt ösýändigine garamazdan enelere ýüküň hem agyrlaşýandygyny aýtdy. Munuň, dünýädäki iş şertleriniň üýtgemegi bilen, iş wagty, iş wagtyndan artyk we howply iş şertleriniň "adaty ýagdaýa öwrülýändigini" aýdýar "Köplenç galan zat gutarmazlyk, bolup geçmezlik, tutup bilmezlik, dogry bir zat edip bilmezlik we elbetde günäkärlik duýgusy" -diýýär Özge akaaka nesilleriň arasynda geçýän we eneligi öňe sürýän zatlaryň "çaga bilen döredilen özboluşly gatnaşyk we şol gatnaşyklaryň üýtgeýän tebigaty" diýen teswirini paýlaşýar Ol "enelige rol ýa-da borç däl-de, täsin tejribe we içerki gatnaşyk hökmünde düşünmegi we bu gatnaşyklara wepalylygy ösdürmegi" maslahat berýär Eneligiň diňe bir adamyň ösmegine ýoldaş bolmakdan lezzet alman, eýsem "özümizi we durmuş bilen gatnaşyklarymyzy üýtgetmek we üýtgetmek üçin ajaýyp mümkinçilik" hödürleýändigini öňe sürýär Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň göz aýlaýarka ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk maglumatlar bölekleridir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändigini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular degişli kompaniýalar tarapyndan gyzyklanma profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz