Bakuwda nemes tussaglary tarapyndan gurlan ajaýyp binalar

Ikinji jahan urşy, esasan nebit, fronta giden ýüzlerçe müň adam we yzky frontuň zähmeti sebäpli Azerbaýjanyň köpçülikleýin ýadynda galdy. SSSR-iň esasy energiýa bazasy bolan Bakuw söweşiň ykbalyny kesgitleýän şäherleriň biridi. Sowet goşunynyň ulanýan ýangyjynyň köpüsi azerbaýjan nebitinden gelýärdi. Şol sebäpli Gitleriň Germaniýasynyň Kawkaz meýilnamalarynda Bakunyň aýratyn orny bardy. Uruş gutarandan soň şäher başga bir gapma-garşylykly taryhy başdan geçirdi, bir wagtlar Bakuwy basyp almak isleýän ýurduň esgerleri bu şäheriň gurluşygyna başladylar. SSSR-e getirilen nemes tussaglary Bakuwda we dürli respublikalarda uly gurluşyk taslamalaryna gatnaşdy. Tanymal binagär Elçin Alyýew Modern.az-a 1940-njy we 1960-njy ýyllarda Bakuwda gurlan binalaryň köpüsiniň nemes tussaglarynyň işidigini aýtdy: "Esasanam merkezi bölegindäki monumental binalaryň köpüsinde olaryň gatnaşmagy bardy. Nemesler gurluşykda gaty takyk we hil taýdan işlediler. Bu binalar häzirem birnäçe ýyllap saklanar öýdýärin." Häzirki wagtda bu yz paýtagtyň binagärlik nyşanyna öwrülen birnäçe binada saklanýar. Muňa hökümet öýi, milli kitaphana we "Sagat binasy" mysal bolup biler Bakuwyň merkezinde, Azadlig meýdanynyň fonunda, hökümet öýi şäheriň iň ýadygärlik binalaryndan biridir. Binany uzakdan seredeniňde ilki bilen duýulýan zat, adamy "gysmak" üçin döredilen masştabdyr. Stalin arhitekturasynyň esasy aýratynlyklaryndan biri hut şu, döwlet şahsyýetden has uly görünmelidi. Taslamanyň awtorlary meşhur sowet arhitektorlary Lew Rudnew we Wladimir Muntsdy. Rudnew Moskwa döwlet uniwersitetiniň esasy binasynyň awtory hökmünde hem tanalýardy we binagärlik pelsepesinde imperiýa derejesi aýratyn orny eýeleýärdi. Binagär Elçin Alyýewiň pikiriçe, Hökümet öýüniň gurluşygy 1939-njy ýylda başlandy. Emma Ikinji jahan urşy gurluşygyň yza süýşürilmegine sebäp boldy: "Binanyň doly gurulmagy we tamamlanmagy üçin 1960-njy ýyllara çenli wagt gerekdi. Häzirki wagtda görýän ajaýyp keşbimizde nemes tussaglarynyň işi uly paýa eýe." Binanyň fasady Europeanewropanyň nusgawy arhitekturasyny Sowet monumentalizmi bilen garyşdyrýar. Agyr sütünler, ritmiki penjire tertibi, simmetrik kompozisiýa we daş nagyşlar binany administratiw tygşytlylyk we aristokratik görnüş berýär. Gurluşykda ulanylýan açyk reňkli hek daşy binanyň gün şöhlesinde aýratyn ýagtylyk berýär. Günüň dürli döwürlerinde fasadyň reňki üýtgän ýaly: irden has ýumşak krem ​​äheňleri duýulýar we agşam bina çal-altyn reňklere öwrülýär. Gyzykly jikme-jiklik binanyň gurluşygy barada meşhur rowaýatdyr. Nemes ussalarynyň sanaw görnüşinde ulanyljak ähli gurallary we gurluşyk materiallaryny SSSR-iň ýolbaşçylaryna hödürländigi aýdylýar. Şeýle-de bolsa, Sowet Soýuzynyň býurokratiýasy we býudjetleri sebäpli käbir materiallar gurluşyk meýdançasyna baryp ýetmedi. Birnäçe wagtdan soň nemes işçileri nägilelik bildirdiler we sanawda ýazylan zatlaryň hemmesiniň getirilmelidigini, ýogsam binanyň gurluşygyny dowam etdirmejekdiklerini aýtdylar. Bu hekaýa Bakuwda ençeme ýyl bäri "nemes takyklygynyň" nyşany hökmünde aýdylýar Mirza Fatali Ahundzade adyndaky Azerbaýjanyň Milli kitaphanasy Bakuwyň iň ajaýyp ýadygärlik binalarynyň biri hasaplanýar. Hökümet öýi häkimiýeti aňladýan bolsa, Milli kitaphana has köp akyl we medeniýet ideýasyny alamatlandyrýar. Binanyň fasadyna has içgin göz aýlamak, onuň Europeanewropanyň nusgawy kitaphanasynyň arhitekturasynyň täsir edendigini görkezýär. Uzyn sütünler, giň basgançaklar we fasaddaky heýkeltaraş elementler binany gadymy akademiki okuw jaýynyň atmosferasyna berýär. Fasadyň ritmiki gurluşy hem bellärliklidir. Penjireler binanyň gaty monumentli görünmegi we içerde ýagtylyk duýgusy döredýän görnüşde ýerleşdirildi. Girip, beýik potoloklar we giň okalýan otaglar birini Sowet döwrüniň "uly giňişligi" estetikasyna eltýär. Binanyň iç ýüzünde mermer elementler, nusgawy çilimler we simmetrik meýilnama aýratyn atmosfera döredýär Narimanow etrabynda meşhur "Sagat binasy" Bakuwda Sowet ýaşaýyş binagärliginiň iň ýatdan çykmajak mysallaryndan biridir. Monumental döwlet binalaryndan tapawutlylykda bu bina has “şäher durmuşy” ruhuna eýe. Binanyň esasy nyşany, ýokarsynda ýerleşýän uly sagatdyr. Köp ýyllap bu sagat sebitiň ýaşaýjylary üçin möhüm pursat bolup hyzmat etdi. "Sagadyň aşagynda duşuşarys" jümlesi bir wagtlar Bakuwyň şäher halk döredijiligine öwrüldi. Staliniň imperiýa stili binanyň arhitekturasynda aýdyň görünýär. Bu stil her gün durmuşa rahatlyk goşmagy maksat edinýärdi. Beýik potoloklar, giň penjireler, uly balkonlar we fasaddaky bezeg işleri bu estetikanyň mysalydyr. Binagär Elçin Alyýew "Montin" ady bilen tanalýan bu sebitdäki köp sanly ýaşaýyş jaýynyň nemes tussaglary tarapyndan gurlandygyny aýdýar: "Şol binalaryň hilini şu günem duýup bolýar. Diwarlaryň galyňlygy, daş daşlary we meýilnamalaşdyryş işleri ýokary derejede". Binanyň burç bölekleriniň tegelekligi oňa ýumşaklyk berýär. Bu jikme-jiklik Europeanewropanyň nusgawy şäher arhitekturasyny ýada salýar. Agşam çyralarynyň aşagynda bina film toplumyny ýada salýan şekil döredýär Taryhyň geň tarapy, bir wagtlar Bakuwy basyp almak isleýän goşun esgerleriniň soňra şäheriň iň owadan binalarynyň gurluşygynda işlemegi. Bu binalar haýran galdyryjy, sebäbi olar 20-nji asyryň betbagtçylyklaryny we paradokslaryny diwarlarynyň içinde göterip bilýärler. Bakuw binagärliginiň iň geň tarapy bolsa gerek, şäher iň kyn döwürleriň yzlaryny estetika öwürmegi başardy. Birmeňzeş adamlar ýaly