"Al Arabiya": Memorandumyň çäginde Eýrana 300 milliard dollar maýa goýlar

ABŞ-Eýran konfliktini çözmek baradaky memorandumda Yslam respublikasyna maýa goýumlaryny höweslendirmek üçin 300 milliard dollarlyk hususy gaznanyň döredilmegi göz öňünde tutulýar "Hasabat" munuň "Al Arabiya" teleýaýlymy tarapyndan neşir edilen resminamanyň göçürmesinden belli bolandygyny habar berýär Çeşmeler bu mukdaryň ýarysyndan gowragynyň eýýäm bölünendigini bellediler Anna güni Şweýsariýada gol çekilmegine garaşylýan 14 punktly şertnama şulary öz içine alýar: 1. Jemleýji şertnama şu makalanyň we beýleki makalalaryň düzgünlerini tassyklar; 2. Eýran Yslam Respublikasy we ABŞ birek-biregiň özygtyýarlylygyna we territorial bitewiligine hormat goýmagy we birek-biregiň içerki işlerine goşulmakdan saklanmagy öz üstüne alýarlar; 3 4. Bu düşünişmek Memorandumyna gol çekilenden soň derrew Amerikanyň Birleşen Ştatlary deňiz gabawyny ýatyrar, Eýran Yslam Respublikasyna garşy hiç hili päsgelçiligiň ýa-da päsgelçiligiň öňüni alar we iň köp 30 günüň içinde gämileriň doly güýjünde hereketini dikelder; gämileriň hereketi Eýran Yslam Respublikasy tarapyndan uruşdan öňki hereket mukdaryna proporsional bolmalydyr. Amerikanyň Birleşen Ştatlary, soňky şertnamadan 30 günüň dowamynda güýçlerini töwerekdäki sebitlerden çykarmagy öz üstüne alýar; 5. Bu düşünişmek Memorandumyna gol çekilenden soň, Eýran Yslam Respublikasy, Eýran tarapyndan tehniki päsgelçilikleri aýyrmak we minalary azaltmak zerurlygyny göz öňünde tutup, Pars aýlagyndan Oman deňzine we tersine söwda gämileriniň uruşdan öňki mukdaryna dikeldilmegini üpjün etmek üçin gyssagly çäreleri görer; 6. Amerikanyň Birleşen Ştatlary sebitdäki hyzmatdaşlary bilen bilelikde Eýran Yslam Respublikasynyň dikeldilmegi we ykdysady ösüşi üçin azyndan 300 milliard dollar serişde berýän özara ylalaşylan giňişleýin meýilnamany taýýarlamagy maksat edinýär. Jemleýji şertnamanyň çäginde bu meýilnamany durmuşa geçirmegiň mehanizmi 60 günüň içinde emele geler; 7. Amerikanyň Birleşen Ştatlary, häzirki Eýrana garşy girizilen ähli sanksiýalary, şol sanda BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň we Halkara Atom Energiýasy Guramasynyň (IAEA) Dolandyryş Geňeşiniň kararlaryny gutarnykly şertnamanyň çäginde ylalaşylan meýilnama laýyklykda togtatmagy öz üstüne alýar; 8. Eýran Yslam Respublikasy hiç haçan ýadro ýaragyny öndürmejekdigini gaýtalady. Eýran Yslam Respublikasy we Amerikanyň Birleşen Ştatlary, baýlaşdyrylan materiallaryň ykbalynyň we özara ylalaşylan ýadro bilen baglanyşykly beýleki meseleleriň, şol sanda Eýranyň ýadro zerurlyklarynyň ykbalynyň soňky şertnamada ýeterlik derejede çözüljekdigi barada ylalaşdylar. Jemleýji şertnama şu makalanyň düzgünlerini tassyklar; 9. Eýran bilen ABŞ gutarnykly ylalaşyk gazanylýança status-kony gorap saklamak barada ylalaşdylar. Eýran ýadro maksatnamasynda status-kony gorar we ABŞ Eýrana täze sanksiýalar girizmez ýa-da sebitdäki güýçlerini güýçlendirer; 10. ABŞ bu memoranduma gol çekilenden soň we sanksiýalar ýatyrylan gününe çenli ABŞ-nyň Gazna ministrligi Eýranyň çig nebitini, nebithimiýa önümlerini we olardan emele gelenleri, şeýle hem bank, ätiýaçlandyryş, transport we beýleki degişli hyzmatlary eksport etmekde boşatmalar berjekdigini öz üstüne alýar 11. ABŞ, Eýranyň gaznalarynyň we emläkleriniň doňdurylan ýa-da çäklendirilen gulpunyň açyljakdygyny we gutarnykly şertnama baglaşylanda öňegidişlik gazanyljakdygyny mälim etdi. Bu serişdeler, esasy hasapda ýa-da geçirilendigine garamazdan, Eýranyň Merkezi Banky tarapyndan kesgitlenen islendik soňky tölegler üçin ulanylar. Amerikanyň Birleşen Ştatlary şu esasda ähli zerur rugsatlary we ygtyýarnamalary bermäge borçlanýar; 12. Eýran we ABŞ gutarnykly şertnamanyň üstünlikli ýerine ýetirilişine we geljekde berjaý edilişine gözegçilik etmek üçin ýerine ýetiriş mehanizmini döretmek barada ylalaşýarlar razy; 13. Bu düşünişmek Memorandumyna gol çekilenden we resminamanyň 4, 5, 10 we 11-nji maddalarynyň ýerine ýetirilmegi, şeýle hem geljekde bu ädimleriň durmuşa geçirilmegi bilen baglanyşykly kepillikler alnandan soň, Eýran we ABŞ diňe galan makalalar barada gutarnykly şertnama üçin gepleşiklere başlarlar; 14. Soňky şertnama BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň hökmany karary bilen tassyklanar Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr