Şahiner: Taryhy talaňçylyk Kıb-Tekde bolup geçdi, halk töleg töleýär

Respublikan Assambleýanyň Baş Assambleýasynyň häzirki çykyşlar bölüminde çykyş eden CTP Lefke orunbasary Salahi Şahiner soňky ýyllarda Kipr Türk Elektrik Guramasynda "Kıb-Tek tenderi" atly çykyşynda geçirilen tender prosesleri barada çynlakaý talap bildirdi. Şahiner nädogry amallar we jedelli tenderler sebäpli halkyň milliardlarça lira goşmaça çykdajylara sezewar bolandygyny öňe sürdi "Kıb-Tekde taryhy girdeji we girdeji gözlenýär" Şahiner geçmişde Kib-Tekde "tender mafiýasyny bes etjekdigimizi" we "girdeji gazanmagyň öňüni aljakdygymyzy" aýdýanlaryň şu gün dymýandygyny öňe sürdi we edarada toplanan tejribäniň elektrik togunda gönüden-göni öz beýanyny tapýandygyny aýtdy Elektrik çykdajylaryny azaltmagyň döwlet maliýeleşdirmegi we inflýasiýa garşy göreş üçin möhüm ähmiýete eýedigini mälim eden Şahiner, elektrik nyrhlarynyň inflýasiýa gönüden-göni täsir edýändigini we önümçilik we söwda çykdajylary arkaly gytaklaýyn köpeldiji täsirini döredýändigini aýtdy "Bu hökümetiň ilkinji çäresi taryhy talaňçylyk boldy" Şahiner, Kıb-Tekiň hökümet işe girişenden soň ýangyç daşamak tejribesini üýtgedendigini öňe sürdi we geçmişde halkara tenderleri arkaly bir tonna 32 bilen 38 dollar aralygynda amala aşyrylýan transportyň birden 150 dollara çenli ýokarlandygyny aýtdy Hasaplar kazyýetinde millionlarça dollar zyýan çekilendigini öňe süren Şahiner, degişli faýllaryň Baş prokuratura iberilendigini we bu işde gazanylan adalatsyz girdejileriň geljekde has jikme-jik açyljakdygyny aýtdy "Fuelangyç göterýän gämi Türkiýede daňyldy" Şahiner, Türkiýäniň ýangyç daşaýandygyny öňe süren sözlerden soň, Kıb-Tekiň ýangyçsyz galmak howpunyň bardygyny düşündirip, edara ýangyç daşaýan gäminiň Türkiýede daňylandygyny aýtdy Şahiner ýangyjyň döwlet tarapyndan getirilendigi öýdülýärdi, ýöne soňra hususy kompaniýalaryň üsti bilen daşalýandygy aýan edildi, Şahiner transportda ulanylýan kompaniýalaryň Türkiýede dürli derňewler bilen gün tertibine getirilendigini öňe sürdi. Şeýle hem, ýurda gelmeýän ýangyjyň hasap-fakturasynyň bardygyny ýa-da ýokdugyny anyklamalydygyny aýtdy "Birnäçe ýüz müň dollarlyk iş üçin 750 müň ýewro bahasy bolan programma üpjünçiligi bäsleşigi edildi" Şahiner, şeýle hem, 2023-nji ýylda geçirilen metr okamak programma üpjünçiligi bäsleşigini tankytlady Programma üpjünçiligi inereneri hökmünde çykyş edýändigini mälim eden Şahiner, başda bar bolan ulgamy täzelemek arkaly çözülip bilinjek iş üçin 1,5 million ýewro töweregi tenderiň meýilleşdirilendigini, emma reaksiýalardan soň prosesiň üýtgändigini aýtdy Netijede, takmynan 750 müň ýewro üçin programma üpjünçiligi bäsleşigi tamamlanan ýaly görünse-de, Şahiner ulgamyň henizem doly işlemeýändigini öňe sürdi we tehniki aýratynlyklaryň kriteriýalarynyň ýerine ýetirilmeýändigini we muňa garamazdan ýüzlerçe müň dollar tölenendigini aýtdy "Hasap kazyýetiniň hasabatynda düýpli näsazlyklar bar" Şahiner, şeýle hem Hasap kazyýetiniň Kıb-Tekiň 143/2024 belgili metr satyn almak tenderi baradaky hasabatyna ünsi çekdi Şahiner, Hasap kazyýetinde tender faýlyna girizilmegi talap edilýän resminamalaryň teklip bukjasyna goşulmaýandygyny, ýöne soňra faýla goşulandygyny aýtdy we tehniki aýratynlyklarda talap edilýän akkreditlenen synag resminamalarynyň ýerine dürli resminamalaryň kabul edilendigini öňe sürdi Tenderde satyn alnan metrleriň bahasynyň bazar şertlerinden has ýokarydygyny öňe süren Şahiner, bu işde köpçülige uly zyýan ýetendigini öňe sürdi "5 müň kub metrlik tank üçin 3 million ýewro tender" Şahiner öz çykyşynda dizel tankyna hyzmat etmek we üýtgetmek tenderi barada durup geçip, 5 müň kub metrlik tanky abatlamak, abatlamak we döwrebaplaşdyrmak üçin takmynan 3 million ýewro barabar tenderiň geçirilendigini aýtdy Tank poluny sökmek we täzelemek, basgançaklary we relsleri çalyşmak ýaly zatlar üçin kesgitlenen bahalaryň gaty ýokarydygyny öňe süren Şahiner, gäminiň dizel liniýasyny täzelemek taslamasy üçin 1,1 million ýewro sarp edilendigini aýtdy "Elektrik nyrhlary ýarym azaldylyp bilner" Kıb-Tek dogry maýa goýumlary we netijeli dolandyryş bilen häzirki elektrik nyrhlaryny ýarym esse azaldyp biljekdigini öňe süren Şahiner, munuň ýaşaýyş bahasynyň ep-esli azalmagyna sebäp boljakdygyny aýtdy Elektrik energiýasy bilen baglanyşykly çykdajylar azalsa, döwletiň maliýeleşdirilmegi milliardlarça liranyň goşmaça ýükünden boşadyljakdygyny mälim eden Şahiner, raýatlar tarapyndan tölenýän elektrik tölegleriniň ýylda 10-12 milliard TL azaldylmagyny teklip etdi “Bu gurluş döwletiň maliýe ýagdaýyny azaldar "berkitdi" Şahiner döwlet edaralaryny çeşmeleriň belli bir kompaniýalara geçiriljek gurluş hökmünde görmegiň durnuksyzdygyny aýtdy we döwlet maliýe ýagdaýynyň ýagdaýynyň erbet dolandyrylmagy bilen baglanyşyklydygyny öňe sürdi Şahiner ýakyn günlerde Kıb-Tek maýa goýumlary barada täze aýyplamalary gün tertibine getirjekdigini düşündirip, edara zerur maýa goýumlarynyň bilkastlaýyn yza süýşürilýändigine şübhelenýändigini aýtdy