"Şahdeniz" meýdançasynda paý paýlamak baradaky şertnama gol çekilenden 30 ýyl geçdi

Şu gün Hazar deňziniň Azerbaýjan böleginde ýerleşýän "Şahdeniz" ýatagy 30 ýyllygyny belleýär "Hasabat" "BP-Azerbaýjan" ýatagynyň operatoryna salgylanyp, munuň Azerbaýjan hökümeti we BP hökümeti we "Şah Deniz" partnýorlary üçin möhüm waka bolandygyny habar berdi. 30 ýyl ozal, 1996-njy ýylyň 4-nji iýunynda Bakuwda Azerbaýjanyň Döwlet nebit kompaniýasy (SOCAR) bilen daşary ýurt kompaniýalarynyň arasynda Şah Deniz ýatagyndaky Önümçilik paýlaşyş şertnamasy (PSA) gol çekildi. HPBS Milli Mejlis tarapyndan tassyklandy we şol ýylyň 17-nji oktýabrynda güýje girdi "Şah Deniz" dünýädäki iň uly gaz-kondensat ýataklaryndan biri we BP tarapyndan şu wagta çenli açylan iň uly gaz ýatagydyr. "Şahdeniz" 20 ýyla golaý wagt bäri Günorta Kawkaz turbageçirijisi (SCP) arkaly Azerbaýjana, Jorjiýa we Türkiýä gaz we ygtybarly iberýär Günorta gaz koridorynyň 2020-nji ýylyň dekabrynda tamamlanmagy netijesinde "Şah Deniz" Hazar deňzinden müňlerçe kilometr uzaklykda ýerleşýän Europeanewropaly sarp edijileri gaz bilen üpjün edip, Europeewropa üçin täze energiýa çeşmesine öwrüldi "Şahdeniz" ýatagynyň tapylmagy we ösdürilmegi Azerbaýjanyň sebit we halkara derejesinde esasy gaz üpjün ediji hökmünde barha artýan roluny güýçlendirip, ýakyn onýyllyklarda ýurduň nebit we gaz girdejileriniň artmagyna esas döretdi. Bu taslama Azerbaýjany iň uly daşary ýurt göni maýa goýumlary bilen üpjün etdi we ýurduň ykdysadyýetini hasam güýçlendirdi. Azerbaýjan gury ýer esasly desgalary, deňiz desgalaryny we eksport infrastrukturasyny satyn aldy. Bularyň hemmesi ösen tehnologiýalary ulanyp halkara ülňülerine laýyklykda gurulýar Şah Deniz şertnamasyna gol çekilmeginiň 30 ýyllygy Azerbaýjanyň nebitgaz pudagynyň täze taryhynda möhüm tapgyrdyr. Şeýle hem, SOCAR, BP we Şah Deniz şertnamasynyň beýleki hyzmatdaşlary üçin taryhy ähmiýetli gün "Şahdeniz" Bakunyň 70 km günorta-gündogarynda, Hazar deňziniň çuň suw tekjesinde, 50-600 metr çuňlukda ýerleşýär. Uly meýdanyň meýdany 140 inedördül kilometrden gowrak. Bu ýatak 1999-njy ýylda tapyldy. Deslapky maglumatlara görä, ýatakda takmynan 1 trillion kub metr gaz we 2 milliard barrel kondensat bar "Şah Deniz" ýatagyndan ilkinji önümçilik 2006-njy ýylda gazanyldy. Bu, bu ýyl hem ýatakdan ilkinji önümçiligiň 20 ýyllygyny belleýär. 2013-nji ýylyň 17-nji dekabrynda "Şah Deniz" konsorsiumy "Shah Deniz 2" taslamasynyň ösüşi üçin soňky maýa goýum kararyny yglan etdi. “Şah Deniz” ýatagynyň ikinji tapgyry 2018-nji ýylda önümçilige başlady 2025-nji ýylda "Şah Deniz Alfa" we "Şah Deniz Brawo" platformalaryndan takmynan 27 milliard adaty kub metr gaz we takmynan 4 million tonna (32 million barrele) kondensat öndürilendigini ýatladýarys. Ilkinji önümçiligiň başyndan 2026-njy ýylyň birinji çärýeginiň ahyryna çenli “Şah Deniz” ýatagyndan 271 milliard kub metr gaz we 53 million tonna töweregi kondensat öndürildi "Şahdeniz" guýulary BP-iň iň öndümli guýularyndandyr. Dünýäde iň ýokary önümçilik görkezijisi bolan 20 guýynyň 17-si Şah Deniz ýatagynda ýerleşýär. Bu, düşegiň ýokary hilini we amaly kämilligini aýdyň görkezýär. Häzirki wagtda "Şahdeniz" ýatagynyň iň öndürijilik guýusyndan önümçilik bir günde 28 000 barrele deňdir. Şu güne çenli "Şah Deniz" ýatagynda jemi 34 guýy burawlandy, şol sanda Şah Denizdäki 11 guýy we Şah Denizdäki 23 guýy. Häzirki wagtda bu guýularyň 32-si işleýär 2006-njy ýylda işe başlaly bäri, takmynan 271 milliard kub metr Şah Deniz gazy, şol sanda içerki bazarlara, Günorta gaz turbageçirijisi (SGP), şeýle hem Günorta gaz turbageçirijisini giňeltmek (SGPEX) eksport edildi. 2026-njy ýylyň 1-nji çärýeginiň ahyryna çenli "Şah Deniz" taslamasynyň işine jemi 31 milliard ABŞ dollary möçberinde çykdajy edildi. Taslama örän ýokary tehniki howpsuzlyk görkezijilerine eýedir we daşky gurşawa jogapkär taslama hökmünde 98 deňiz, gury ýer we kenarýaka sebitlerinde 16 daşky gurşawa täsire baha bermek we gözegçilik barlaglary "Şah Deniz" çäginde geçirildi Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr