"Okuwçylaryň arasynda jübi telefonlarynyň bolmagy sapaga ýaramaz täsir edýär"

Jübi we elektron enjamlaryny ulanmagyň düzgünleri Azerbaýjanyň umumy bilim edaralarynda kesgitlener. Bu, prezident Ylham Alyýewiň çagalary sanly gurşawdaky zyýanly mazmundan we täsirlerden goramak çäreleri barada gol çeken Kararynda öz beýanyny tapdy. Şeýlelik bilen, Ministrler Kabineti mekdebe çenli toparlarda we umumy bilim edaralarynda ykjam we elektron enjamlaryny ulanmak düzgünleriniň kesgitlenmegi we ýerine ýetirilmegi, sanly sowatlylygy, kiberhowpsuzlygy we jogapkärçilikli onlaýn özüni alyp barş temalaryny, mekdebe çenli we umumy bilim dersleriniň, şol sanda mazmun ülňülerini ösdürmek we durmuşa geçirmek bilen baglanyşykly çäreleri görmelidigini üpjün etmeli Soňky ýyllarda jübi telefonlary adamlaryň gündelik durmuşynyň aýrylmaz bölegine öwrüldi. Bu tehnologiýanyň, esasanam okuwçylaryň arasynda giň ýaýramagy mekdeplerde käbir kynçylyklary döredýär. Şonuň üçin köp ýurtda we bilim edaralarynda talyplara jübi telefonlaryny ulanmak gadagandyr. Käbir ýurt mekdeplerinde telefonlary gadagan etmek meselesi ara alnyp maslahatlaşylýar Ilki bilen okuwçylaryň arasynda jübi telefonlarynyň bolmagy okuw prosesine ýaramaz täsir edýär. Sapagyň dowamynda okuwçylar ünsüni mugallymdan sowup, sosial ulgamlara girýärler, oýun oýnaýarlar ýa-da habar iberýärler. Bu olara sapak materiallaryny siňdirmegi kynlaşdyrýar we sosial media, oýunlar we habarlaşma programmalary okuwçylary sapakdan daşlaşdyrýar we okuw prosesine gatnaşmagyny kynlaşdyrýar. Bu hem akademiki görkezijileri peseldýär. Okuwçylaryň sosial baglanyşyklara we güýmenje has köp üns bermegine sebäp bolýar. Okuwçylaryň telefona aşa köp goşulmagy olary endik edýär we netijede jemgyýetçilik çärelerinden we okuw proseslerinden çekilýär. Telefon okuwçylaryň jemgyýetçilik ukyplaryny gowşadýar, olary hakyky durmuşdan uzaklaşdyrýar we deň-duşlary bilen gatnaşygyndan daşlaşdyrýar Beýleki tarapdan, jübi telefonlary mekdepde tertip-düzgüne sebäp bolup biler. Käbir ýagdaýlarda okuwçylar gizlinlikde surata we wideo düşürýärler we deň-duşlaryny biynjalyk edýärler, bu bolsa mekdep gurşawynda dartgynlylyk döredýär. Hatda bu ýagdaý zorluk we kiber-zorluk hadysalaryna sebäp bolup biler Okuwçylaryň sapaga bolan ünsüni üpjün etmek we bilim gurşawynda ünsüni sowmak maksady bilen dünýäniň käbir ýurtlarynyň mekdeplerinde talyplar tarapyndan jübi telefonlaryny ulanmak gadagan edildi. Bu gadaganlyk aýratyn ýagdaýlardan başga ýagdaýlarda ulanylýar Şwesiýanyň ähli mekdeplerinde jübi telefonlaryny ulanmak gadagan ediler. Okuwçylar okuw günlerinde telefonlaryny mekdebe tabşyrýarlar. Hökümet bu karary bilim özgertmeleriniň bir bölegi hökmünde görýär we maksat has sagdyn bilim gurşawyny döretmek diýýär Mekdeplerde telefonlaryň ulanylmagyny çäklendirýän ýurtlaryň arasynda Daniýa hem bar. Hökümet tarapyndan taýýarlanan maslahatlara görä, 7-16 ýaş aralygyndaky okuwçylar üçin mekdeplerde we okuwdan daşary işjeňlik merkezlerinde jübi telefonlaryny ulanmak gadagandyr. Bu kararyň maksady çagalaryň jemgyýetçilik ukyplaryny ýokarlandyrmak we ünsüni bölýän tehnologiýalary çäklendirmek Awstriýada mekdeplerde jübi telefonlaryny ulanmak baradaky täze düzgünler 2025-nji ýyldan güýje girdi. Düzgüne görä, başlangyç we orta mekdeplerde telefonlary ulanmak gadagan, diňe mugallymyň rugsady bilen bilim maksatly ulanmak mümkindir. Bu ädim okuwçylaryň sapak wagtynda has işjeň gatnaşmagyny üpjün etmek üçin edildi Beýik Britaniýada mekdeplerde jübi telefonlarynyň ulanylmagyny çäklendirmek üçin möhüm ädimler ädildi. 2024-nji ýylyň Baýdak aýynda Iňlis hökümeti mekdeplere resmi görkezme iberdi we sapak wagtynda jübi telefonynyň ulanylmagyny gadagan etmegi maslahat berdi. Bu karar kanuny bolmasa-da, mekdepleriň köpüsinde berk ýerine ýetirilýär we okuw günleri okuwçylardan telefonlar ýygnalýar Günorta Koreýada mekdeplerde jübi telefonlaryny we beýleki akylly enjamlary ulanmak kanun bilen çäklendirilýär. Mejlis tarapyndan kabul edilen bu karar, okuwçylaryň arasynda tehnologiýa we psihologiki täsirleriň barha artýan garaşlylygynyň öňüni almagy maksat edinýär Hünärmenleriň pikiriçe, jübi telefonlarynyň ulanylmagy okuwçylaryň saglygyna we bilimine ýaramaz täsir edýär. Netijede, okuw prosesi bozulýar, okuwçylar ünsüni sowýarlar Psiholog Elnur Rustamowyň pikiriçe, ýetginjekler arasynda mobil telefonlar akyl saglygynyň ýaramazlaşmagynyň esasy çeşmesidir, sosial ösüşe päsgelçilik döredýär we kiber-zorluk üçin şert döredýär. Bu ýagdaý, mekdepde okuwçylaryň ýerliksiz hereketleriniň döremegine goşant goşýan iň uly faktorlaryň biridir. Geçirilen gözlegler, smartfonlaryň synpda ulanylmagy okuwçyny sapakdan elmydama daşlaşdyryp biljekdigini, okuwçynyň mugallymlara garşy agressiwligini, ýerliksiz hereketini ýokarlandyryp biljekdigini, synaglary we öý işlerini taýýarlamakda ene-atalary we mugallymlary aldap, ýerliksiz surata düşürip, ykjam oýun oýnap biljekdigini görkezýär. Netijede, köp mekdep okuwçylaryň sapaga bolan ünsüni artdyrmak üçin jübi telefonlaryny ulanmagy gadagan edýär Bilim hünärmeni Elçin Efendi, okuwçy sapak wagtynda telefondan uzak durmaly diýip hasaplaýar. Recentöne soňky döwürde muny görmeýäris. Häzirki wagtda okuwçylar sapak wagtynda telefonda meşgullanýarlar. Esasanam orta mekdep okuwçylary sapak wagtynda wideo düşürýärler, oýun oýnaýarlar we sosial ulgamlarda paýlaşýarlar. Bular kabul ederliksiz. Talyp diňe sapak wagtynda bilim almaga synanyşmalydyr Hünärmen, käbirleriň okuwçylara mekdepde jübi telefonlaryny ulanmagyny gadagan etmegi öz hukuklarynyň çäklendirilmegi diýip hasaplaýandygyny aýtdy. Bu dogry däl. Sebäbi bu ýerdäki maksat okuwçylary hukuklary çäklendirmek däl-de, öwrenmäge we okamaga höweslendirmek. Okuwçylar hem telefonda sapakda ulanýarlar. Esasanam orta mekdep okuwçylary sapak wagtynda telefonlarynda oýun oýnaýarlar. Theirhli ünsi sapak däl-de, telefona we oýna gönükdirilýär. Munuň öňüni almak üçin umumy düzgün gerek E. Efendiniň pikiriçe, okuwçylaryň jübi telefonlaryny ulanmagynyň oňyn tarapy, diňe ene-atalary bilen aragatnaşyk saklamagydyr. Negativeöne köp negatiw taraplary bar: "mentionedokarda belläp geçişim ýaly, sapakda olar güýmenje üçin zatlar edýärler, mysal üçin wideo ýasaýarlar, oýun oýnaýarlar we ş.m. Bu kabul ederliksiz. Diňe sapak wagtynda bilim almaga synanyşmalydyrlar. Otherwiseogsam, telefonlar degişli bilim almaga mümkinçilik bermez. Azerbaýjanyň bilim edaralarynda takmynan 1,600,000 okuwçy okaýar. Bu zehinli adamlar ýaşlar. hakda. " Mejlis agzasy Mehriban Waliýewa häzirki wagtda sosial ulgamlaryň we akylly enjamlaryň çagalaryň terbiýesine we emosional-psihologiki ýagdaýyna gutulgysyz täsir edip biljekdigini gynandyrýandygyny aýtdy. Sebäbi käwagt täze nesli has köp dolandyrýarlar. Akylly enjamlar maksatly ulanylmaly. Bu nukdaýnazardan ene-atalar yzygiderli bilim almaly we çagalaryna zerur däl programmalary telefonlaryna göçürip almagy gadagan etmeli: "Jübi enjamlary okuw çeşmesi hökmünde ulanylmasa, okuw prosesinde ulanylmagy ünsi sowýar. Gözleg wagtynda mugallymyň gözegçiligi astynda gözleg maksady bilen ulanylyp bilner." Häzirki döwürdäki okuwçylar mekdepde başdan geçirmeleri gözleýän ýaly bolup, iň ownuk wakalary derrew ele alýarlar we sosial ulgamlarda paýlaşýarlar. Şonuň üçin hünärmenler mekdep okuwçylary tarapyndan jübi telefonlaryny ulanmaga çäklendirmeler girizilmelidir diýip hasaplaýarlar. Okuwçylar, telefonlarynda oýun oýnamazlyk ýa-da surata düşmek üçin däl-de, okamak üçin mekdebe gelýändiklerine düşünmelidirler Mugallym üçin synpda her bir okuwça aýratyn gözegçilik etmek kyn. Şol sebäpli telefonlary mekdebiň girelgesinde garawullar ýygnamaly. Esasy zat, çagalary zyýanly mazmundan uzaklaşdyrmak we okuwçylaryň mekdebe degişli bolmadyk mazmun döretmeginiň öňüni almak. Bu gadaganlyk okuwçylaryň islendik tehnologiýa görnüşine girmegine päsgel bermeýär. Sebäbi informatika sapaklary mekdeplerde geçirilýär. Maglumat tehnologiýalaryna girmek isleýän we sanly dünýäden aýrylmak islemeýän çaga her niçigem bolsa öýde kompýuter ulanar